نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى گۇلنۇر قاليمولدينا زەرتحاناداعى عىلىمي يدەيانى تەحنولوگيالىق بيزنەسكە اينالدىرا بىلگەن ەلىمىزدەگى ساناۋلى عالىمنىڭ ءبىرى. ونىڭ «Mirai Tech» ستارتابى سپورتشىلاردىڭ قيمىل-قوزعالىسىن تالداپ, جاراقاتتىڭ الدىن الۋعا ارنالعان «اقىلدى» نانوۇلتاراق ازىرلەيدى. ءيا, نارىقتا مۇنداي جوبالار بار. الايدا «Mirai Tech» قۇرىلعىسىنىڭ ارتىقشىلىعى – ادام كوزى بايقامايتىن ەڭ ۇساق وزگەرىستەردىڭ ءوزىن تىركەي الادى. سول سەبەپتى «Digital Business» پەن «Astana Hub» بىرلەسكەن «ورتالىق ازيانىڭ 100 ستارتاپ تاريحى» جوباسى بۇل تەحنولوگياعا ارنايى توقتالعان ەدى.
قالاي باستالدى؟
كوماندا اۋەل باستا پاراليمپيادا سپورتشىلارىن وڭالتۋ, اۋتيزم سپەكترىندەگى بالالاردىڭ موتورلىق دامۋىن باقىلاۋ سياقتى بىرنەشە باعىتتى قاراستىرعان. الايدا نارىقتىق سۇرانىستى باعالاي كەلە, ولار تولىقتاي سپورت سالاسىنا بەت بۇردى.
گۇلنۇر قاليمولدينانىڭ ايتۋىنشا, نانوۇلتاراق ادام دەنەسىندەگى ەڭ ۇساق قوزعالىس پەن تەپە-تەڭدىك وزگەرىستەرىن تىركەي الادى جانە بۇل دەرەكتەر دارىگەر بايقامايتىن قاتەرلەردى ەرتە انىقتايدى. قىسقاسى, اتالعان ستارتاپ اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرمايتىن جول ىزدەۋگە كومەكتەسەدى. ويتكەنى فۋتبول, حوككەي, باسكەتبول سەكىلدى كوماندالىق سايىستا كەز كەلگەن جاراقات – ويىنشىنىڭ ۋاقىتشا جاتتىعۋدان شەتتەلۋىمەن عانا شەكتەلمەيدى. ونىڭ ارتىندا ەمدەۋ, وڭالتۋ, ويىنشىنى الماستىرۋ سەكىلدى ۇلكەن قارجىلىق شىعىن تۇرادى. نانوۇلتاراق وسى ماسەلەنىڭ الدىن الادى. سپورتشى وسى ۇلتاراقتى كيىپ, نەبارى ەكى مينۋت ءجۇرىپ وتسە بولعانى, قۇرىلعى بىردەن قوزعالىس اسيممەترياسىن, ارتىق جۇكتەمەنى, سالماقتىڭ دۇرىس بولىنبەۋىن كورسەتەدى. ال الىنعان دەرەك دارىگەر مەن باپكەرگە ماسەلەنىڭ تۇپكى سەبەبىن ءدال تابۋعا جانە جاتتىعۋ باعدارلاماسىن جەدەل تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– اياق كيىمنىڭ ىشىنە ورناتىلعان سەزىمتال سەنسورلار ادامنىڭ قوزعالىسىن انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. ياعني قادام باسۋ كەزىندەگى سالماقتىڭ تابانعا نەمەسە تىزەگە ءتۇسۋى, جۇرگەن ياكي جۇگىرگەن كەزدەگى وزگەرىستەر ەسەپكە الىنادى. وسىلايشا, بار بولعانى ەكى مينۋت ىشىندە قۇرىلعى 20 مىڭنان استام دەرەك جيناپ, ارنايى الگوريتمدەر ارقىلى تالدايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە سپورتشى قوزعالىسىنىڭ تسيفرلىق ءپروفيلى جاسالادى, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
قازىر قاي كەزەڭدە؟
تەحنولوگيا استاناداعى توعىز كلينيكادا جانە «استانا», «توبىل» فۋتبول كلۋبتارىندا سىناقتان ءوتتى. بۇل كەزەڭدە جاراقاتى بار جانە ساۋ ادامداردىڭ ءارتۇرلى ءجۇرۋ ەرەكشەلىكتەرى سالىستىرىلىپ, كەڭ كولەمدە دەرەك جينالعان. سول مالىمەتتەردىڭ نەگىزىندە جۇيە ۇزدىكسىز جەتىلىپ, دالدىگى ارتىپ كەلەدى.
– نارىقتا سەنسورلى ۇلتاراق جاسايتىن كومپانيالار بارشىلىق. الايدا «Mirai Tech» قۇرىلعىسىنىڭ ارتىقشىلىعى – ادام كوزى بايقامايتىن ەڭ ۇساق وزگەرىستىڭ ءوزىن تىركەي الادى. ەۋروپاداعى ماماندار مۇنداي دەڭگەيدەگى تالداۋدى بۇرىن-سوڭدى كورمەگەنىن ايتادى. ادەتتە وسىنداي دياگنوستيكا تەك ارنايى كلينيكالاردا جۇرگىزىلەدى. ول جاقتا ۇدەرىس كۇردەلى. ياعني سپورتشىنى بىرنەشە داتچيككە قوسىپ, كامەراعا ءتۇسىرىپ, كەيىن ءتۇسىندىرۋى قيىن ۇلكەن ەسەپ بەرىلەدى. «Mirai Tech» وسىنىڭ بارلىعىن ءبىر شاعىن قۇرىلعى مەن قاراپايىم, تۇسىنىكتى گرافيكاعا سىيدىرىپ وتىر, – دەدى گ.قاليمولدينا.
كومپانيا قازىر بىرنەشە شەتەلدىك كلۋبپەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, جىلدىق كەلىسىمشارتقا شىعۋدى كوزدەيدى. ايتا كەتەيىك, جوبا باستاپقىدا نەگىزىنەن ستارتاپ يەسىنىڭ جەكە قاراجاتى ەسەبىنەن دامىعان. كەيبىر كەزەڭدە زەرتتەۋ جۇمىستارى گرانتتىق قولداۋمەن جۇزەگە اسىرىلدى. ستارتاپقا العاش سەنىم بىلدىرگەن «Jas Ventures Limited» قورى 90 مىڭ دوللار ينۆەستيتسيا سالعان. قور تەحنولوگيانىڭ الەۋەتىن جوعارى باعالاپ, الداعى ۋاقىتتا دا قولداۋ كورسەتۋگە نيەتتى ەكەنىن بىلدىرگەن. قازىر كوماندا قۇنى 500 مىڭ دوللاردان اساتىن pre-seed راۋندى بويىنشا كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىر. سونىمەن قاتار «Mirai Tech» «Astana Hub Startup Battle» بايقاۋىندا 25 مىڭ دوللار جەڭىپ الدى, «AI SANA Generative Nation» ۇلتتىق كونكۋرسىنىڭ فينالىندا 10 ملن تەڭگەلىك گرانت يەگەرى اتاندى.
– بۇل قارجىنىڭ ءبىر بولىگى پاتەنتتەۋگە, زەرتتەۋ-ازىرلەۋ (R&D) جۇمىسىن كۇشەيتۋگە, جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن اناليتيكانى دامىتۋعا باعىتتالماق. سەبەبى وسى اناليتيكا جۇيەنىڭ نەگىزگى وزەگىنە اينالادى. كوماندا «Mirai Tech»-ءتى جاي عانا قوزعالىستى تىركەيتىن قۇرىلعى ەمەس, ءتۇرلى سپورت تۇرلەرىندە جاراقاتتىڭ الدىن الۋ مۇمكىندىگىن ۇسىناتىن تولىققاندى ەكوجۇيە رەتىندە قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى, – دەيدى جوبا جەتەكشىسى.
ەندىگى مەجە قانداي؟
كومپانيا الداعى 2-3 جىلدا باسكەتبول, حوككەي, تەننيس جانە بالالار سپورت مەكتەپتەرى نارىعىنا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءتىپتى NBA نارىعىنا كىرۋ ماقساتى دا بار.
– ءبىر كۇنى الەمدىك دەربي كەزىندە ستاديون بورتىندا «Mirai Tech» لوگوتيپى جازۋلى تۇرسا, سول كەزدە ماقساتىمىزعا جەتتىك دەپ ايتا الامىز. تەحنولوگيانى تەك كاسىبي سپورت شەڭبەرىندە شەكتەپ قويعىمىز كەلمەيدى. 2026 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي «Mirai Tech»-ءتىڭ «اقىلدى» نانوۇلتاراقتارى كەز كەلگەن قولدانۋشىعا قولجەتىمدى بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. كاسىبي سپورتشى بولماۋىڭىز مۇمكىن, بىراق فيتنەسپەن شۇعىلدانساڭىز نەمەسە اۋەسقوي مارافونعا دايىندالساڭىز دا, قوزعالىس ديناميكاسىن باقىلاۋ, تىزە مەن ارقاعا تۇسەتىن ارتىق جۇكتەمەنىڭ الدىن الۋ وتە ماڭىزدى. ءبىزدىڭ اناليتيكا تاباندى دۇرىس باسۋ دەڭگەيىن كورسەتىپ, جاراقات قاۋپىن ەرتە ەسكەرتەدى. جوبانىڭ عىلىمي بولىگى اۋەل باستان مەنىڭ باقىلاۋىمدا بولدى, الداعى ۋاقىتتا دا سولاي قالا بەرەدى. مەن – زەرتتەۋشى عالىممىن. سوندىقتان جاڭا بۋىنداعى سەنسورلاردى ازىرلەۋ, دەرەكتەردى تالداۋ, تاجىريبەلەر مەن گيپوتەزالاردى تەكسەرۋ سياقتى نەگىزگى عىلىمي ۇدەرىستەردىڭ بارلىعى مەنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمدە. ءبىز تەك قۇرىلعى جاساپ وتىرعان جوقپىز, عىلىمي نەگىزى تەرەڭ تەحنولوگيا قالىپتاستىرىپ جاتىرمىز. ينجەنەرلىك كوماندامەن بىرگە وسى باعىتتى ۇنەمى جەتىلدىرە بەرەمىز, – دەيدى گ.قاليمولدينا.