اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردى ەمدەۋ شارالارى جاقسارادى

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ 2025 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى دەرەگى بويىنشا, ەلىمىزدە اسب دياگنوزى بار 14,5 مىڭعا جۋىق كامەلەتكە تولماعان بالا تىركەلگەن. 

بۇل كورسەتكىش 2024 جىلدىڭ سوڭعى ايلارىمەن سالىستىرعاندا 17,8 پايىزعا كوپ. 2019 جىلدان بەرى سارالاساق مۇنداي بالالار سانى 5,1 ەسەگە ارتقان.

كوڭىلگە قاياۋ سالاتىن دەرەكتەردى بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن مەملەكەت اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردى ەمدەۋ شارالارى مەن  مەديتسينا-الەۋمەتتىك وڭالتۋ مەن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋعا دەن قويىپ وتىر. 

قازىر ەلىمىزدە اسب بار بالالارمەن جۇمىس بىرنەشە كەزەڭ بويىنشا جۇرگىزىلەدى. العاشقى جانە ەڭ كۇردەلى كەزەڭ – دياگنوستيكا. حالىقارالىق تاجىريبەگە سايكەس, بۇل دياگنوزدى قويۋدىڭ ەڭ ەرتە جاسى – 1,5 جىل. دەگەنمەن, اۋتيزم سپەكترىنىڭ بۇزىلىستارى ءارتۇرلى فورمادا بايقالۋى جانە دامۋ ەرەكشەلىكتەرىنىڭ باسقا تۇرلەرىنە ۇقساس بولۋى مۇمكىن بولعاندىقتان, ناقتى دياگنوز كوبىنە الدەقايدا كەيىن قويىلادى. سوندىقتان ماماندار بالاسىنىڭ مىنەز-قۇلقىندا قانداي دا ءبىر ەرەكشەلىك بايقاعان اتا-انالارعا پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيا (پمپك) ماماندارىنا مىندەتتى تۇردە جۇگىنۋگە كەڭەس بەرەدى. دياگنوز نەعۇرلىم ەرتە قويىلسا, بالانىڭ تۇزەتۋ مەن بەيىمدەلۋ مۇمكىندىگى سوعۇرلىم جوعارى باعالانادى.

ارنايى جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, ەلدە 110 پمپك كابينەتى جۇمىس ىستەيدى. استانادا – 10, الماتىدا – 9 پمپك كابينەتى بار. سونىمەن قاتار, رەسپۋبليكادا ءاۋتيزمى بار بالالاردى قولداۋعا ارنالعان 11 ارنايى ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. دەسە دە بۇل تولىق ستاتيستيكا ەمەس. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردەن بولەك, اسب بار بالالارعا ءتۇرلى قايىرىمدىلىق جانە جەكە ۇيىمدار دا جۇمىس ىستەپ تۇر. سولاردىڭ ەڭ تانىمالى – بولات وتەمۇراتوۆ قورىنىڭ «اسىل ميراس» ورتالىقتار جەلىسى. ون جىل بۇرىن قور ماماندارى اقش-تاعى وسىنداي ورتالىقتاردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, «اۋتيزم. بارلىعىنا ورتاق الەم» اتتى ارنايى باعدارلامانى ازىرلەگەن. بۇدان بولەك, اسب بار بالالار مەن جاستارعا «لۋچ سۆەتا» قوعامدىق قورى, «دەتي ينديگو» قوعامى جانە باسقا دا ۇيىمدار قولداۋ كورسەتەدى.