قازاق حالقىنىڭ يسلام دىنىنەن بۇرىن عاسىرلار بويى شامان ءدىنىن ۇستانعانىن تاريحتان جاقسى بىلەمىز. سول شامان ءدىنىنىڭ قالدىعى رەتىندە ءبىزدىڭ زامانعا جەتكەن ەرەكشە ءبىر قۇبىلىس – باقسىلىق. شامان مادەنيەتىندەگى باقسىلىق جايىندا ءحVىىى-ءحىح عاسىرلاردا پ.س.پاللاس, پ.رىچكوۆ, د.بانزاروۆ, ش.ءۋاليحانوۆ, ت.كارلەيل, گ.ن.پوتانين, ف. پوياركوۆ, ءا. ديۆاەۆ, ب.دوسىمبەكوۆ سىندى عالىمدار زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزسە, كەڭەس ۇكىمەتى زامانىندا ي.ا.چەكانينسكي, ءا.مارعۇلان, ءا.قوڭىراتباەۆ سەكىلدى عالىمدار تۇشىمدى ەڭبەكتەر جازدى. باقسىلىقتىڭ تاريحى ۇلى قورقىت بابامىزدان باستالىپ, كوكشە باقسى, سارى سالتىق باقسى, كوكەم باقسى, كوسە باقسى, سونىمەن قوسا, قويلىباي, بالاقاي, سۇيمەنباي, تاناباي, بەركىمباي, سىلامبەك سياقتى كوپتەگەن اتاقتى ارقالى باقسىلار ارقىلى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن جەتتى.
بۇرىنعى زامانداردا باقسىلاردىڭ دارەجەسى وتە جوعارى بولعان. ولار ەرەكشە اۋليەلىك قاسيەتتەرى بار ادامدار بولىپ ەسەپتەلىنگەن. كەيىن, يسلام ءدىنى قازاق دالاسىنا كەلگەننەن كەيىن, زامان اعىمىنا بايلانىستى باقسىلاردىڭ ءرولى تومەندەپ, ولار تەك ەمشى رەتىندە عانا قالىپ قويدى. قازىرگى كەزدەگى كوزقاراسپەن قاراعاندا باقسىلار, مەنىڭ ويىمشا – كورىپكەل-ەكستراسەنس, تەلەپات, گيپنوزشى, تابيعاتىنان پسيحوتەراپەۆت, حالىقتىق داستۇردەگى ەمشى سياقتى. تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىك جاعداي, زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ بارلىعىندا باقسىلىقتى ونەر رەتىندە قاراستىرادى. مەنىڭشە بۇل دۇرىس ەمەس سەكىلدى. بۇلايشا باقسىلىقتىڭ شەڭبەرىن تارىلتپاعانىمىز ءجون. قاي ونەردى بولماسىن ۇيرەنۋگە بولادى. ال باقسىلىقتى ۇيرەنۋ مۇمكىن ەمەس, ول قونادى. مەنىڭ پايىمداۋىمشا, باقسىلىق – بەلگىسىز ءبىر تىلسىم كۇشكە باعىنعان, عاسىرلار بويى اتادان بالاعا قونىپ كەلە جاتقان, ەرەكشە قاسيەت.
وسىنداي ەرەكشە باقسىلىق قاسيەتى بار ادامدار ءبىزدىڭ زاماندا دا بار. ماقالاعا ارقاۋ بولىپ وتىرعان سونداي ادامنىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسى, جارما اۋدانىندا ءومىر سۇرگەن اتاقتى شىڭعاي باقسى. العاش مەن شىڭعاي باقسى تۋرالى وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارى جارما اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى اقساقالدارىنىڭ ءبىرى احمەت نۇرپەيىسوۆتەن ەستىپ, بىلگەن ەدىم. ول كەزدە شىڭعاي ءتىرى بولاتىن. ا. نۇرپەيىسوۆ مەنى شىڭعاي باقسىمەن تانىستىرامىن دەپ سان مارتە وقتالعانىمەن دە, الدەبىر سەبەپتەرمەن رەتى كەلمەي-اق قويدى. كەيىن ەكەۋى دە قايتىس بولىپ, ءتىرى كەزىندە كەزدەسىپ, سۇحباتتاسا الماعانىما وكىنىپ ءجۇردىم. جاقىندا وتباسىلىق جاعدايىمەن شىڭعاي باقسى ءومىر سۇرگەن ورتابۇلاق اۋىلىنا جولىم ءتۇسىپ, سونداعى شاعىن كلۋبتىڭ مەڭگەرۋشىسى تولەۋ جانبايسەنوۆ دەگەن زيالى ازاماتپەن تانىسىپ, قاسيەت قونعان اتامىز جايىندا ءبىراز اڭگىمە وربىتتىك. جانە ءبىر اتاپ وتەرلىگى, بۇل ازاماتتىڭ ءوز اۋىلىنا جاساعان ىستەرى ماعان ەرەكشە اسەر قالدىردى. ول مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى بولماسا دا, 90-شى جىلدارداعى قيىنشىلىق كەزەڭدە تالاي باسشىلاردىڭ ەسىگىن توزدىرىپ ءجۇرىپ, اقىرى ولاردى كوندىرىپ, اۋىلىنداعى شاعىن كلۋبتى بۇزدىرماي الىپ قالىپتى. كەيىننەن, كۇنى بۇگىنگە دەيىن اۋىلداستارىنىڭ قالاۋى بويىنشا سول كلۋبتىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت ىستەيتىن كورىنەدى. جانە دە وسى يگىلىكتى ءىستى ءوزىم ىستەدىم دەپ ايتپايدى, كەرىسىنشە: «كلۋبتى بۇزدىرماي الىپ قالعان شىڭعاي اتامنىڭ ارۋاعى», دەپ سىيىنىپ وتىرادى. «بۇل ءسوزىنىڭ دە ءبىر قيسىنى بار-اۋ!» دەپ ويعا قالدىم. كلۋبتى ارالاپ, عيماراتتىڭ كۇتىمى بارلىعىن, جاقسى ساقتالىپ قالعانىن كورىپ تولەۋ ازاماتقا ءدان ريزا بولدىم. كلۋبتىڭ ءتاۋىر دەگەن ءبىر بولمەسىندەگى ۇلكەن بۇرىشتى شىڭعاي باقسىعا ارناپتى. جوعارىعا فوتوسى ىلىنگەن. تومەندەگى ۇستەلدە كەزىندە ەم العان كەلۋشىلەردىڭ اتامىزعا تارتقان ريزالىق سىيلارى – قولدان تىگىلگەن تۇسكيىز, 90 جاستان اسقان وريعا اجەيدىڭ ورامالى, تاسبيىق, ۇكى, تاقيا, جايناماز, قامشى سياقتى زاتتار جانە ول كىسى جايلى ءباسپاسوز بەتتەرىندە جارىق كورگەن ماقالالار قويىلعان. تاعى ءبىر ەرەكشە ەكسپونات تۇر. ول – كىشكەنتاي عانا دورباداعى ارپا. ونى تولەۋ باۋىرىم: «بۇل شىڭعاي اتامنىڭ ماعان بەرگەن سىيى», دەدى. مەن اتامىزدىڭ ءتىرى كەزىندە تارتقان سىيى دەپ ويلادىم. بىراق, ولاي بولماي شىقتى. تولەۋدىڭ ايتۋىنشا «بۇل ارپا وسى بولمەدە ەشقانداي سەبەپسىز, ويدا جوقتا, وزىنەن ءوزى پايدا بولعان, ەشكىم اكەلمەگەنى دالەلدەنگەن». وسىنداي جاعدايدان كەيىن, ءبىز تۇسىنە بەرمەيتىن ەرەكشە ءبىر تىلسىم كۇشتىڭ بار ەكەندىگىنە سەنبەۋگە بولمايتىن ءتارىزدى.
تولەۋ باۋىرىممەن وتكەن اڭگىمە بارىسىندا شىڭعاي اتامىزدىڭ سەمەي قالاسىندا تۇراتىن زەينەتكەر قىزى گۇلباعدات تۋرالى قىسقاشا ماعلۇمات الىپ, ۇيىنە ادەيىلەپ ىزدەپ بارىپ تانىستىم. ول كىسى اۋدان ورتالىعى قالباتاۋ اۋىلىنىڭ تۇرمىستىق قىزمەت وتەۋ كومبيناتىندا 20 جىل قىزمەت اتقارىپ, زەينەتكەرلىككە شىقان سوڭ جولداسى مادەنيەت اقساقال ەكەۋى سەمەيگە كوشىپ كەلىپ, تۇرىپ جاتقان كورىنەدى. گۇلباعدات اپاي اكەسى تۋرالى ەرەكشە ءبىر جىلى سەزىممەن, بارىنشا شەشىلىپ سويلەدى. اپايدىڭ ايتۋى بويىنشا شىڭعاي رايىمباي ۇلى 1906 جىلى قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسى, جارما اۋدانىنداعى قارابۇجىر-قالبا تاۋىنىڭ باۋرايىنداعى ورتابۇلاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلىپتى. باقسىلىق قاسيەت بۇل ۇرپاققا جەتىنشى اتالارىنان بەرى دارىپ, تاراعان كورىنەدى. كەيىنگى اتالارى رايىمباي, رايىس, ۇلتاراق جانە ولاردان بۇرىنعىلارى دا اتاقتى, ءىرى باقسى بولعان.
شىڭعاي ۇزىن بويلى, تولىق دەنەلى, ءتۇسى سۋىق, قۇبىلمالى ءھام قىزبا مىنەزدى, قالجىڭباس, ايتاتىنىن بەتكە ايتىپ تاستايتىن كىسى ەكەن. ول تۋرالى كەزىندە بۇكىل جارما اۋدانى, ءتىپتى, كورشىلەس كوكپەكتى, شار, ۇلان, اقسۋات اۋداندارىنىڭ دا بالاسىنان ۇلكەنىنە دەيىن بىلگەن. وزگە-وزگە, اكادەميك-عالىم الكەي مارعۇلان ونىڭ قابىلەتى تۋرالى ەلدەن ەستىپ, ەرەكشە تاڭعالىپ, اقىن قاليحان التىنباەۆقا ارنايى تاپسىرما بەرىپ, اڭگىمەلەسۋدى سۇراپ, حات جولداپتى. بىراق, ونى ورىنداۋدىڭ ءساتى تۇسپەسە كەرەك.
گۇلباعدات اپاي اكەسىنىڭ ەرەكشە قاسيەتىن دالەلدەيتىن, كوپشىلىك كورىپ, تاڭعالعان, بولعان ۋاقيعالار تۋرالى ايتىپ بەردى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى عابباس التىنباەۆتىڭ كەيبىر جايتتاردى ءوز كوزىمەن كورگەن. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 1937 جىلدىڭ مامىر ايىندا شىڭعاي ءبىر شارۋامەن التىن كەن ورنى قازانشۇڭقىرعا كەلەدى. كەن ورنىنىڭ ديرەكتورى ايتجان بۋتين قولقا سالىپ بولماعان سوڭ, ول جينالعان كوپشىلىك حالىقتىڭ الدىندا باقسىلىعىن كورسەتەدى. الدىمەن, الىپ كەلگەن قوبىزىن ءبىراز ۋاقىت ەسىپ-ەسىپ ويناعاندا ونىڭ بەت الپەتى حالىقتىڭ كوز الدىندا كۇندەگىدەن مۇلدە وزگەرىپ كەتىپتى. سودان كەيىن پەشتە قىپ-قىزىل بولىپ, قىزعان تەمىر شىبىقتى تىلىمەن بىرنەشە رەت جالاعاندا, ول سۋىق سۋعا سالعانداي شىجىلداپتى. ودان كەيىن شالقاسىنان جاتىپ, كەۋدەسىنە بالتانىڭ ۇشىن قويىپ, ونى اۋىر بالتامەن سوقتىرتادى. بالتا كەۋدەگە كىرسە دە, قان شىقپايدى. مۇنى كورىپ وتىرعانداردا زارە جوق. كەلەسى كەزەكتە ول اياعىنان تىك تۇرادى دا, بەلىنە قىل ارقاندى وراي بايلاتىپ, ەكى جاقتاعى ەكى ۇشىنان ءتورت-تورتتەن سەگىز جىگىتكە تارتقىزىپتى. شىقاڭ: «قاتتى تارتىڭدار!» دەپ جار سالادى. بەلى قيىلا جازداعان ساتتە باقسى اۋانى تەرەڭىرەك جۇتادى دا, ارقاننىڭ ەكى جاعىنان ۇستاپ, «اھ» دەپ وزىنە تارتىپ قالعاندا سەگىز جىگىت ءبىر-بىرىنە سوعىلىپ, دومالاپ ءتۇسىپتى. ەل قىران-توپان كۇلكىگە باتادى. سوڭىندا ول كەن ورنى باستىعىنىڭ ەرەكشە اساۋ ايعىرىن قوبىز ۇنىنە باعىندىرىپ, جايىلىمدا جۇرگەن جەرىنەن سوڭىنان ەرتىپ, اڭ-تاڭ بولعان ادامدارعا تولى كيىز ۇيگە كىرگىزگەن. بۇل, ارينە, سانامىزبەن ءتۇسىنىپ بولمايتىن, بەلگىسىز تىلسىم جاعداي ەكەندىگى انىق. بەلگىلى حالىق اقىنى قاليحان التىنباەۆ اعامىز وسى ۋاقيعانىڭ كۋاگەرلەرى بولعان ءۇش كىسىمەن جەكە-جەكە سويلەسكەندە, ولاردىڭ بارلىعى, ءوزارا اقىلداسپاي-اق, بولعان ۋاقيعانى ءبىراۋىزدان راستاعان. بۇل وقيعا جارما اۋداندىق «قالباتاۋ تىنىسى» گازەتىنىڭ 2012 جىلعى 12 قىركۇيەك كۇنگى نومىرىندە جاريالانعان.
شىڭعاي باقسى تۋرالى حالىق اۋزىندا كۇنى بۇگىنگە دەيىن ايتىلىپ جۇرگەن, بولعان ۋاقيعالار كوپ ەكەن. سونىڭ تاعى بىرىنە توقتالايىن. قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان قىزىل يمپەريانىڭ كولحوزداستىرۋ كەزەڭىندە, 1930 جىلى جالعىز عانا اتى بار شىڭعاي اتامىز «كۋلاك ەلەمەنتى» اتانىپ, قارا تىزىمگە ىلىنەدى دە, تۇرمەگە توعىتىلادى. اۋداندىق وگپۋ باستىعى تيتوۆ شىڭعاي اتامىزدى اباقتىنىڭ ءبىر بولمەسىنە جاۋىپ, ءوزى كابينەتىنە كىرىپ, ەندى جايعاسا بەرگەندە: «سالەمەتسىز بە, باستىق», دەپ اتامىز تابالدىرىقتى اتتاپ, كىرىپ كەلەدى. جانە بۇل جاعداي بىرنەشە رەت قايتالانادى. اقىرى تۇرمە باستىقتارى, قورىققاندىقتان, «پسيحيكالىق تۇرعىدان دۇرىس ەمەس» دەگەن انىقتاما بەرىپ, شىڭعاي اتامىزدى بوساتىپ جىبەرەدى.
ۇلى وتان سوعىسى باستالعاندا شىڭعاي العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ مايدانعا اتتانادى. اتتانار الدىندا اۋىلداستارىنا: «سوعىستان ءتىرى قايتامىن, بىراق اۋىر جاراقاتتانامىن», دەپتى. مايدانعا بىرگە اتتانعان اۋىلداستارىنىڭ ايتۋى بويىنشا, جاۋىنگەرلەر تولى ۆاگون ىشىندە ادامنىڭ مۇمكىندىكتەرى جونىندە داۋ تۇرىپ, ءوز ءسوزىنىڭ شىندىعىن دالەلدەۋ ءۇشىن شىڭعاي اتامىز تولىق جۇرىستە كەلە جاتقان ۆاگوننان سەكىرىپ ءتۇسىپ, دومالانىپ, اياعىنان تىك تۇرادى دا, قايتادان ۆاگونعا قارعىپ مىنەدى. مايداندا شابۋىلدارعا شىققاندا جاۋمەنەن بەتپە-بەت كەلگەن كەزدىڭ وزىندە دە وق اتىپ ولتىرۋگە قارسى بولعان. كوپكە دەيىن وزىنە دە وق دارىماعان. مايدانداستارىنا: «ماعان ادامنىڭ قانىن توگۋگە بولمايدى, ايتپەسە جىنىم مەنى ولتىرەدى», دەپ ايتقان كورىنەدى. الدىن الا ءوزى بولجاپ, ايتقانىنداي, ول سوعىستىڭ اۋىر زاردابىن تارتىپ, وڭ قولىنان ايىرىلىپ, 1944 جىلى ستالينگراد شايقاسىنان ەلگە «مۇگەدەك باقسى» اتانىپ ورالادى.
سوعىستان كەيىن شىڭعاي قوبىز تارتىپ, تاڭعاجايىپ نارسەلەر كورسەتەتىن جاعدايى بولماعانى تۇسىنىكتى. دەگەنمەن, كەيدە جۇرتشىلىقتىڭ كوزىنشە ءوز ءتىلىن شىعارىپ, پىشاقپەن تۇبىنەن كەسىپ, جەرگە لاقتىرىپ تاستاپ, سوڭىنان اۋىزىنان جاڭا ءتىلىن شىعارىپ كورسەتكەن كەزدەرى بولعان كورىنەدى. باقسى مايداننان ورالعان سوڭ «مۇگەدەكپىن» دەپ قاراپ وتىرماي, جارما اۋدانى «راستسۆەت» كولحوزىنىڭ ورتابۇلاق بولىمشەسىندە بايبىشەسى نۇرعانىم ەكەۋى ەڭبەككە بەلسەنە ارالاسىپ, ەل قۇرمەتىنە بولەنىپ, باقىتتى وتباسىلىق ءومىر كەشىپتى. شىڭعاي اقساقال 1980 جىلى 30 مامىردا 74 جاسىندا تۋعان جەرى ورتابۇلاقتا دۇنيەدەن قايتقان. تاربيەلەپ وسىرگەن 2 قىزىنان بۇگىنگى كۇنى جيەن-نەمەرەلەرى بار. ۇلكەن قىزى گۇلباعدات سەمەيدە ەكەنىن ايتتىق. ال كىشى قىزى گۇلسارا وسكەمەن قالاسىندا تۇرادى.
گۇلباعدات اپايمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ول كىسى اكەسىنىڭ كوبىنەسە پسيحيكالىق اۋىتقۋلارى بار ناۋقاستاردى, بالا كوتەرە الماي جۇرگەن ايەلدەردى ەمدەگەنىن, ول وڭ ناتيجە بەرگەنىن وتكەندى, بولاشاقتى ءبىلۋ قاسيەتى ارقىلى جوعالعاندى تاباتىندىعىن جانە ەمدەۋ كەزىندە ءارتۇرلى ءشوپتى قولداناتىنىن ايتتى. اكەسىنىڭ قوبىز تارتۋ كەزىندەگى سارىنىن اپايىمىز, وكىنىشكە قاراي, ەسىنە ساقتاي الماعان, تەك قانا سارىن ءسوزىنىڭ: «اقساق كەمپىر شوراياق, شاقىرمايمىن سەنى اياپ», دەگەن باستاپقى ەكى جولىن عانا ايتىپ بەرە الدى. ءسىرا, شوراياق – باقسى جىنىنىڭ اتى بولسا كەرەك. ولاي دەيتىن سەبەبىم, بۇرىنعى باقسىلاردىڭ دا جىندارىنىڭ اتتارى بولعانى بەلگىلى. ەمدەۋ سەانستارىن وتكىزگەن كەزدە ولار جىندارىنىڭ اتتارىن اتاپ شاقىرعان. بۇل تۋرالى عالىمداردىڭ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىندە جازىلعان.
باقسىلاردىڭ نەگىزگى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى قوبىز بولعانىن جاقسى بىلەمىز. شىڭعاي باقسىنىڭ قوبىزى گۇلباعدات اپايدىڭ ۇيىندە ساقتاۋلى ەكەن. ۇلكەن اق ورامالعا ورالعان قارا قوبىزدى اكەلىپ كورسەتتى. بۇل قوبىز جەتى اتالارىنان بەرى كەلە جاتقان كيەلى اسپاپ رەتىندە ساقتالىپ كەلەدى. ءار اتانىڭ ارالىق جاس مولشەرىن 25 جىلمەن ەسەپتەگەننىڭ وزىندە, بۇل قوبىزعا, كەم دەگەندە, 200 جىلعا جۋىق «جاس» بەرۋگە بولادى. ال, شىڭعاي اتامىزدىڭ 1906 جىلى تۋعانىن ەسكەرسەك, قوبىز 1700 جىلدارى جاسالعان دەپ مولشەرلەۋگە كەلەر. ەرەكشە ءبىر تەبىرەنىسپەن قاسيەتتى قارا قوبىزدى قولىما ۇستاپ, مۇقيات تەكسەردىم. ءبىر قاراعاننان-اق, اسپاپتىڭ جاقسى شەبەردىڭ قولىنان شىققاندىعى بىلىنەدى. اسپاپتىڭ ءپىشىنى قارابايىر ەمەس, پراپورتسيالارى دۇرىس جاسالعان, جالپى ۇزىندىعى 43,3 سانتيمەتر, شاناقتىڭ نەگىزگى بولىگىنىڭ ديامەترى 13,7 سانتيمەتر, مويىنى 11,5 سانتيمەتر, شاناقتىڭ تەرىمەن قاپتالعان تومەنگى بولىگى 10 سانتيمەتر, شاناعىنىڭ ىشىنە جانە قۇلاق باسىنا تەمىر شىلدىرماقتار ىلىنگەن, مويىنى مەن قۇلاق باسىنىڭ بەتكى جاعى ويۋلى جەز مەتالمەن كومكەرىلگەن. تاعى ءبىر بايقاعانىم, شاناعىنىڭ ىشىندە كەزىندە اينا بولعانعا ۇقسايدى. سەبەبى, ورنى انىق كورىنىپ تۇر. ءبىر وكىنىشتىسى, اسپاپ ەسكىرىپ, تالاي رەت سىنعان ەكەن. جوندەۋ جۇمىستارى كەزىندە قارابايىر تۇردە جۇرگىزىلگەنى انىق كورىنەدى. سىنعان جەرلەرىن, ءتىپتى, تەمىرمەن دە جالعاپتى. قىل ىشەكتەرى ءۇزىلىپ بىتكەن, قۇلاعىندا بىرنەشە تال عانا بار. توبىلعىدان جاسالعان شاعىن ىسقىشىنىڭ قىلدارى دا سونداي جاعدايدا. مەن اسپاپتى جان-جاقتى, ءار قىرىنان فوتوسۋرەتتەرگە ءتۇسىرىپ الدىم. اسپاپتى كەلەشەكتە جاقسى كاسىبي شەبەردىڭ قولىنا بەرىپ, جوندەتسە, شىڭعاي اتامنىڭ ارۋاعىنا مول ساۋاپ بولار ەدى دەپ ويلايمىن.
گۇلباعدات اپاي مەن مادەنيەت اعانىڭ شاڭىراعىندا وتكەن اڭگىمەمىز اياقتالىپ, قايتۋعا بەت العاندا, توردە ءىلۋلى تۇرعان ۇلكەن پورترەتكە ەرىكسىز كوزىم ءتۇستى. مايلى بوياۋمەن, كەرەمەت كاسىبي دەڭگەيدە سالىنعان پورترەتتە شىڭعاي اتامىز بەينەلەنگەن. پورترەتتى اۋلەتتىڭ قۇداسى, كاسىبي سۋرەتشى ءۋاليحان دۇزمامبەتوۆ باقسىنىڭ ءتىرى كەزىندە, وزىنە قاراپ وتىرىپ سالعان ەكەن. اۆتور باقسىنىڭ قاراپايىم, ادامي وبرازىن ءدال بەرگەن.
جالپى ادامزات تاريحىندا بەلگىسىز تىلسىم كۇش يەلەرىنىڭ, قاي ۋاقىتتا, قاي زاماندا بولماسىن ءومىر سۇرگەنىن ءبارىمىز جاقسى بىلەمىز. بىراق, ولار تۋرالى ايتىپ, جازىپ ناسيحاتتاۋ جاعىنا كەلگەندە تارتىنشاقتاي بەرەمىز. ويتكەنى, كوپشىلىك تاراپىنان تۇسىنىستىك تاپپاي قالامىز با دەپ قورعانشاقتايمىز. بۇل دۇرىس ەمەس سياقتى. قازىرگى كەزدە نەبىر الاياق ادامدار وزدەرىن «ەكستراسەنسپىز», «كورىپكەلمىز», «بالگەرمىز», «ءتاۋىپپىز», «قۇمالاقشىمىز», «ەمشىمىز» دەپ ۇيالماي جار سالىپ جۇرگەندە, تابيعاتىنان قاسيەتى بار, شىن كيەلى ادامداردى نەگە ناسيحاتتاماسقا؟! سول سەبەپتەن دە, قولىما قالام الىپ, شىنايى شىڭعاي باقسى جايلى جازۋدى ماقسات تۇتتىم.
ورازعالي سەيىتقازى,
شاكارىم اتىنداعى سەمەي
مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.
سەمەي.