بەس مىڭ جىلدىق تاريحتى بايىپتاعان

ۇلتتىق مۋزەيدە كورنەكتى انتروپولوگ-عالىم, اكادەميك ورازاق سماعۇلدىڭ 95 جاس مەرەيتويىنا ارنالعان «عاسىر. تۇلعا. عىلىم» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتىپ, كورمە ۇيىمداستىرىلدى.

ءىس-شارا تىزگىنىن قولعا العان ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورى بەرىك ابدىعالي ۇلى مەرەيتوي يەسىنىڭ قازاقستانداعى انتروپولوگيا عىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ەكەنىن ايتا كەلە, قازاق حالقىنىڭ ەتنوگەنەزى مەن تاريحي تامىرىن ايقىنداۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.

ء«سىز سانالى عۇمىرىڭىزدى ءتول شەجىرەمىزدى تۇگەندەۋگە ارنادىڭىز. حالقىمىزدىڭ شىعۋ تەگىن زەردەلەپ, تاريحي جادىن جاڭعىرتۋعا زور ۇلەس قوستىڭىز. تەڭدەسسىز ەڭبەكتەر جازىپ, جۇرتىمىزدىڭ جىلناماسى تەرەڭنەن تامىر تارتقانىن عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەدىڭىز. جارتى عاسىردان استام ۋاقىت زەرتتەۋ جۇرگىزىپ, جارىققا شىعارعان «قازاق حالقى جانە اتا تەگى» اتتى كىتابىڭىز ۇلتتىق عىلىمنىڭ اسا قۇندى قازىناسى سانالادى. بۇگىندە قاجىرلى ەڭبەگىڭىز لايىقتى باعالانىپ, ەلىمىزدىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ ءجۇرسىز. عيبراتتى عۇمىرىڭىز بەن ءوز ىسىڭىزگە دەگەن ادالدىعىڭىز وسكەلەڭ ۇرپاققا ءاردايىم ونەگە بولارى ءسوزسىز», دەگەن ەرلان تىنىمباي ۇلى قۇتتىقتاۋ حاتىندا.

جيىندا مەرەيتوي يەسىنىڭ ادامي بولمىسى, عىلىمي مۇراسى, انتروپولوگيا مەن ەتنولوگيا سالاسىنا قوسقان ۇلەسى حاقىندا باياندامالار وقىلدى. اتاپ ايتقاندا, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جوبالاۋ كەڭسەسىنىڭ باسشىسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سابىر قاسىموۆ عالىمنىڭ ءوز حالقى مەن عىلىمعا ادال قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلگىسىنە اينالعانىن ايتسا, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, اكادەميك زيابەك قابىلدينوۆ ورازاق سماعۇلدىڭ ءومىرى مەن عىلىمي قىزمەتىنىڭ كەيبىر قىرلارىنا توقتالدى. باسقا دا بايانداماشىلار بىلگىر عالىمنىڭ ءارتۇرلى ەڭبەگى تۋراسىندا جان-جاقتى اڭگىمە قوزعادى.

جيىندا ءسوز العان اكادەميك دارحان قىدىرالى بىرە­گەي ەڭبەكتى ەلدىك دەڭگەيدە لايىقتى باعالاۋ تۋرالى ويىن جەتكىزدى.

«قازاق حالقى جانە اتا تەگى» اتتى كىتاپ بەس مىڭ جىلدىق تاريحىمىزدى تۇگەندەپ, ەلۋ عاسىردان بەرى ۇزىلمەي كەلە جاتقان شەجىرەمىزدى عىلىمي تۇرعى­دا تۇجىرىمداپ بەرگەن بولاتىن. قازىر دە ورازاق اعامىز­دىڭ قولىنان قالامى تۇسكەن جوق. بۇگىندە ايتەكە بي تۋرالى ەكى تىلدە كىتاپ جازىپ جاتىر. بىلتىر عانا ء«ومىرىمنىڭ ءمانى مەن ءسانى» دەگەن كىتابىڭىز جارىق كوردى, وسىندا وتىرعان عالىمدارىمىزعا اعامىزدىڭ ەڭبەككە تولى ءومىرى عيبرات بولۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىن. جۇزگە دەيىن اعامىز ءالى تالاي كىتاپ شىعارادى دەپ سەنەمىز. الەمدە وسىلاي بەس مىڭ جىلدىق تاريحىن تۇگەندەگەن ۇلت جوق ەكەن. سوندىقتان ورازاق اعامىزبەن ماقتانۋىمىز كەرەك. مەنىڭشە, وسى تاريحىمىزدى تەرەڭنەن تانىتقان كىتاپ مەملەكەتتىك سىيلىقتى الۋى كەرەك دەپ ويلايمىن», دەدى ول.

كەلەلى كەڭەستى تۇيىندەگەن دەگدار انتروپولوگ قازاقتىڭ اتاتەگىن زەرت­تەۋدەگى ىزدەنىستەرى تۋرالى بايانداپ, سول جولدا قول­داۋ كورسەتكەن ءبىرتۋار قانىش ساتباەۆتىڭ ەسىمىن ساعى­نىش­پەن ەسكە الدى. سوڭىنان ءىس-شارانى ۇيىمداس­تىرعان ۇلتتىق مۋزەي ۇجىمىنا العىس ايتىپ, تابىس تىلەدى.