مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا ەكونوميكانىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن قوزعادى, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ماسەلەسىنە دە ايرىقشا توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ەڭ وزەكتى مىندەتتىڭ ءبىرى – اگروحابتار جانە لوگيستيكا ورتالىقتارىن دامىتۋ. ول ءۇشىن شەتەل ينۆەستورلارىمەن سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار مينيسترلىكتىڭ مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى اگروبيزنەستى قولداۋ جوسپارىن ازىرلەپ, ناقتى قارجىلاندىرۋ شارالارىن باستاۋى دا ماڭىزدى.
«ەلدەگى ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگىن بارىنشا ازايتۋ – ۇكىمەتتىڭ ستراتەگيالىق مىندەتى. ارينە, ءوزىمىزدى ءوزىمىز ءجۇز پايىز قامتاماسىز ەتۋىمىز مۇمكىن ەمەس, بالكىم, ونىڭ قاجەتى دە جوق شىعار. بىراق نارىقتاعى قازىرگى جاعدايدى ايتۋدىڭ ءوزى ۇيات. بۇعان قوسا ءداستۇرلى ۇلتتىق ونىمدەرىمىزدى سىرتقى نارىققا بەلسەندى تۇردە تانىتۋ كەرەك. سوندىقتان اگرارلىق ەكسپورتتىڭ ناقتى جوسپارىن ازىرلەۋ قاجەت. وندا لوگيستيكا, ۆەتەرينارلىق جانە فيتوسانيتارلىق ستاندارتتار مەن ۇتىمدى ماركەتينگ ستراتەگياسى ەسكەرىلۋگە ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەيىنگى 6 جىلدا اگروونەركاسىپ كەشەنىن (اوك) سۋبسيديالاۋعا 2,5 ترلن تەڭگە ءبولىنىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 1,8 ەسە ءوسىپ, 2025 جىلدىڭ باسىنا قاراي 8,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بىراق ءىجو-دەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەسى تومەن. كەيىنگى جىلدارى يمپورت ۇلەسى تىم ارتىپ كەتتى. اگرارلىق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە, ەت, قۇس يمپورتىنا دەگەن تاۋەلدىلىك وتە جوعارى. بۇل احۋال ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەدى. كاسىپكەر ماكسيم بارىشەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىشكى نارىقتا بەلارۋس تاۋارلارىنىڭ ۇستەمدىگى بايقالادى.
«رەسەي, بەلارۋس, قىرعىزستان ەلدەرىندە ءبىزدىڭ تاۋارلاردى وتكىزەتىن, ساۋدالايتىن دۇكەندەر جەلىسى جوق. ال ءبىزدىڭ ەلدە بەلورۋسيانىڭ بىرنەشە ءونىم جەلىسى بار. دەمەك ول ەلدىڭ كاسىپكەرلەرى 4-6 مىڭ شاقىرىمعا قاراماستان, ونىمدەرىن بىزدە وتكىزۋدىڭ جولىن تاپقان. جول شىعىندارىنا قاراماستان, سىرتقى نارىقتا باسەكەلەسۋگە ىشكى قورى دا, ەكونوميكالىق رەسۋرسى دا جەتەدى. وتاندىق ونىمدەردى قولداۋدى سالىق كودەكسى ارقىلى زاڭداستىرماساق, كۇنى ەرتەڭ نان-ءسۇتىمىزدى دە قىرعىزستان مەن بەلارۋستەن الدىراتىن بولامىز. بۇل تەك سالالىق بانك ارقىلى عانا شەشىمىن تابادى», دەيدى.
جالپى, وسى اگروبانك قۇرۋ ماسەلەسى بىرنەشە رەت كوتەرىلدى. پارلامەنتتەگى كەيبىر دەپۋتاتتاردىڭ تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا ۇكىمەتتىڭ كوزقاراسى دۇرىستالىپ, جاعداي وزگەرە باستاعان سىڭايلى. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن اگروبانك قۇرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتقان كورىنەدى. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ەڭ قاجەتتى رەسۋرس – ارزان ءارى ۇزاقمەرزىمدى نەسيە. شارۋالاردىڭ كەپىلدىككە قوياتىن زاڭداستىرىلعان مۇلكى بار. ەندى ارزان, ۇزاق مەرزىمگە نەسيە بەرەتىن بانك جۇيەسى كەرەك.
ەكونوميست قۋانىش ايتاحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالالىق بانكتەردىڭ مۇمكىندىگىن ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەگمەنتىنە باعىتتايتىن كەز كەلدى.
«قانشاما جىل بويى قاراجاتتىڭ اۋىل قازىناسىنا قانشالىقتى تۇگەل قۇيىلعانىن, قانشاسىنىڭ جەلگە ۇشقانىن ەشكىم اشىپ ايتا المايدى. ونى تۇگەندەۋگە ق ۇلىقتىلار دا از. جاقىندا اۋىلدى دامىتۋعا 1 ترلن تەڭگە بولىنگەنىن ايتتىق. بۇگىن بولىنگەن, ەرتەڭ بولىنەتىن قارجىنى اگروبانك ارقىلى باعىتتاساق, قارجىنىڭ قايتارىم كوزى دە ناقتىلانىپ, اۋىل بيزنەسى ءارتاراپتاندىرىلادى», دەيدى.
ساراپشى بەيسەنبەك زيابەكوۆتىڭ سوزىنشە, بىزبەن ءبىر ەكونوميكالىق وداقتاعى رەسەي مەن بەلورۋسيادا سىرت ەلدەردە ءوز ونىمدەرىن ساۋدالايتىن كومپانيالاردىڭ لوگيستيكالىق شىعىندارىنا وتەماقى بەرۋ, ساۋدا جەلىلەرىن اشۋعا جەڭىلدىك بەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. ولاردىڭ قىر اسىپ كەلسە دە ءبىزدىڭ وتاندىق ونىمدەرمەن يىق تىرەسىپ تۇرۋ سەبەبى وسى.
«مىسالى, «رەسەي اۋىل شارۋاشىلىعى بانكى» 100 پايىز مەملەكەتتىڭ يەلىگىندە. بۇل بانك ساقتاندىرۋ, اۋىلداعى م ۇلىكتى باسقارۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ارزان ليزينگكە بەرۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اگروسەكتوردى قولداۋعا 1,7 ترلن رۋبل ءبولدى. بۇل قارجى بىزدەگى كۆازيسەكتورداعى قارجى ينستيتۋتتارى سياقتى «شاشىلىپ» بەرىلمەي, ءبىر كوزدەن بەرىلدى. بىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى كەيبىر ماسەلە بىرنەشە مينيسترلىكتىڭ اراسىندا شەشىلەدى. ولاردىڭ قىسقا مەرزىمدە شەشىمىن تابۋى تاپ سول شەنەۋنىكتەردىڭ قۇزىرەتىنە تاۋەلدى», دەيدى ب.زيابەكوۆ.
جاقىندا قوستانايدا قۇرعاق پورت قۇرىلىسىنىڭ باستالاتىنى تۋرالى جاڭالىق تارادى. اتالعان ترانسپورتتىق-لوگيستيكالىق كەشەنگە «توبىل» دەگەن اتاۋ بەرىلمەك. اۋماعى 133 گەكتار, ينۆەستيتسيالىق قۇنى 64 ملرد تەڭگە بولاتىن كەشەن 2027 جىلى پايدالانۋعا بەرىلىپ, جىلىنا 11 ملن توننادان استام جۇكتى وڭدەيدى. جالپى, ەلىمىزدە 2 ءىرى حاب بار, ءبىرى – اقتاۋ تەڭىز پورتى, ەكىنشىسى – التىنكول قۇرعاق پورتى.