مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋدا جاھاندا ينۆەستيتسيا ءۇشىن تارتىس كۇشەيىپ بارا جاتقانىن, سوندىقتان ەلىمىزدە جاڭا ينۆەستيتسيالىق كەزەڭدى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ وتكەنى بەلگىلى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا وڭىردە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. كەيىنگى جىلدارى جالپى قۇنى 289 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 48 ينۆەستيتسيالىق جوبا پايدالانۋعا بەرىلگەن. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى كەلتىرگەن رەسمي دەرەككە جۇگىنسەك, 2023 جىلى 13 ءوندىرىس وشاعى ىسكە قوسىلىپ, 577 جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان. ال وتكەن جىلى 35 كاسىپورىن اشىلىپ, 1 453 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. ىلكىمدى جوبالاردىڭ قاتارىندا «شاتىركول» كەن بايىتۋ فابريكاسى, «Korcem» تسەمەنت زاۋىتى, «Karatau Chemicals» سەكىلدى ىرگەلى كاسىپورىندار بار.
جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 301,8 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 48,1%-عا ارتقان. تاراز قالاسىنداعى يندۋستريالدى ايماق تولىق ينفراقۇرىلىممەن قامتىلعان. كەلەشەكتە مۇندا شاعىن ونەركاسىپتىك ايماق اشىلىپ, ەسىك شىعارۋ, شىنى ءوندىرۋ, تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى جانە قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارى مەن بەتون بۇيىمدارىن وندىرەتىن كاسىپورىندار ىسكە قوسىلماق.
توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان شۋ اۋدانىندا دا ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلادى. بىرنەشە جىل بۇرىن قۇرىلعان «جىبەك جولى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا قولعا الىنعان شارۋا از ەمەس. الداعى ەكى جىلدىڭ بەدەرىندە مۇندا 1,1 ترلن تەڭگەنىڭ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس اتقارىلادى. تىنىمسىز تىرشىلىكتىڭ ارقاسىندا ۇزىن سانى 10 كاسىپورىن بوي كوتەرىپ, 4 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. قازىر سول جوبالاردىڭ ەداۋىر بولىگىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر.
«ارنايى ەكونوميكالىق ايماققا اعىلعان ينۆەستورلار جەتكىلىكتى. ويتكەنى مۇندا ينۆەستورلار ءۇشىن ايتارلىقتاي جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان», دەيدى كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باس مامانى الىشەر سۇرانشى جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
بىرنەشە جىل بۇرىن قۇرىلعان ارنايى ەكونوميكالىق ايماققا ءوڭىر تۇرعىندارى ۇلكەن ۇمىتپەن قاراعانى انىق. وبلىس اۋماعىنداعى ىرگەلى ءوندىرىس الاڭىنا اينالادى دەپ كۇتىلگەن ايماقتا قازىرگى كەزدە جۇمىستىڭ قىزا تۇسكەنىنە جەرگىلىكتى ازاماتتار دا قۋانىپ وتىر. جالپى العاندا, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا قولعا العان جۇيەلى جۇمىس ءوز ناتيجەسىن بەرىپ كەلەدى. جالپى قۇنى 22 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن گەربيتسيد, اموني جانە پلاستماسس وندىرەتىن 4 كاسىپورىن بوي كوتەرگەن. قازىرگى ۋاقىتتا تاعى دا 10 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ناقتى جۇمىس اتقارىلۋدا. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى ينۆەستورلارعا ايتارلىقتاي جەڭىلدىك قاراستىرعاننان كەيىن قىتايلىق ينۆەستور ىسكە كىرىسكەن. ولار جىلىنا 3 ملن توننا قالدىقسىز بولات وڭدەيتىن مەتاللۋرگيا زاۋىتىن سالىپ جاتىر. رەسمي دەرەككە جۇگىنسەك, كاسىپورىنعا 564 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات سالماق. تاعى ءبىر ينۆەستور جىلىنا 3 ملن توننا جۇگەرىنى قالدىقسىز وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسىن قولعا العان. بۇل جوبالار الداعى ۋاقىتتا ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوساتىنى انىق.
«كاسىپورىندى سالۋ ءۇشىن 6 مىڭ ادام ىسكە كىرىسەدى. ال زاۋىت اشىلعان كەزدە 1 500 ازامات جۇمىسپەن قامتىلادى. ءبىز جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋ ىسىنە كىرىسۋ ارقىلى لەيتسين, يزولەيتسين, ۆالين, گلۋتامين, تسيترۋلين سەكىلدى امين قىشقىلدارىن الامىز. بۇدان بولەك, كراحمال, گليۋكوزا جانە مال ازىعىن وندىرەمىز. جالپى العاندا, جاڭا زاۋىتتا جۇمىس ىستەيتىن مامانداردىڭ 90%-ى جەرگىلىكتى ازاماتتار بولادى. جەرگىلىكتى جۇمىسشىلار الداعى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە شەت مەملەكەتتەردە بىلىكتىلىگىن ارتتىرادى. شۋ اۋدانىنا ۇزىن سانى 19 ينۆەستور كەلەدى», دەيدى «Shenqtai Biotech CO. LTD» جشس باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سيۋ تسزينچجاو جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جۇزەگە اسىرىلاتىن مۇنداي ىلكىمدى جوبالار ەل اۋماعىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان كورىنەدى. شۋ اۋدانىنىڭ بيلىگى الداعى ۋاقىتتا دا وڭىرگە ءىرى ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوسۋعا بەكىنىپ وتىر. رەسمي دەرەككە سەنسەك, «جىبەك جولى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا اتقارىلاتىن جۇمىس جەتىپ ارتىلادى. الداعى جىلدارى جەل ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۇرالدارى, ناتري ءتسيونيدى, پەروكسيد سەكىلدى وزگە دە بىرنەشە ءونىم ءتۇرىن شىعاراتىن 10 جوبا ىسكە اسىرىلماق.
سوڭعى جىلدارى قايتا جاڭعىرعان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتى ورتالىق ازياداعى بىرەگەي وندىرىستىك الاڭعا اينالدىرۋ ءۇشىن ءوڭىر بيلىگى قولدان كەلگەنشە ينۆەستورلارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەپ جاتىر. قولعا العان جۇمىستىڭ الداعى ۋاقىتتا وڭ ناتيجە بەرەتىنىنە كۇمان جوق. اەا اۋماعى قازىر 805 گەكتارعا ۇلعايعان. بۇل ءوز كەزەگىندە الەۋەتتى ينۆەستورلاردىڭ تاراپىنان قىزىعۋشىلىق تۋدىرعان. قوسىمشا 400 گەكتار الاڭدا سۋبايماق قۇرىلعان. مۇندا جەل گەنەراتورلارىنا ارنالعان زاۋىتتىڭ العاشقى كەشەنى ىسكە قوسىلدى.
جامبىل وبلىسىندا بۇدان وزگە دە ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ناقتى جۇمىس بار. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ قاراشا ايىندا جىلدىق قۋاتى 800 مىڭ توننا كۇكىرت قىشقىلىن وندىرۋگە قاۋقارلى «ەۆروحيم قاراتاۋ» جشس-عا تيەسىلى كاسىپورىننىڭ العاشقى كەزەڭى ىسكە قوسىلادى.
كەيىنگى جىلدارى جامبىل وڭىرىندە ءىرىلى-ۇساقتى كوپتەگەن ءوندىرىس وشاعى سالىندى. وبلىس اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ وڭىردە ۇلكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قىتاي جانە تۇركيا ەلدەرىنە بارىپ, الەۋەتتى ينۆەستورلارمەن كەزدەسىپ قايتقانى دا جادىمىزدا. قىسقاسى, جامبىل وبلىسىندا ىرگەلى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان جۇمىستار ءوز ناتيجەسىن بەرىپ جاتىر.
جامبىل وبلىسى