يۆان كۋليكوۆ 40 جىل بويى رۋدنىيداعى كەن وندىرىسىندە ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. 37 جىل بۇرعى ۇستاپ, جەر قاتپارىن ۇڭگىگەن كەنشى كەيىنگى جىلدارى تەرەڭدە جاتقان كەنىش جولدارىنىڭ ءۇستىن باعانمەن تىرەپ, توبەسىن ۇستاپ تۇراتىن مەتالل تىرەۋىش بەكىتەتىن بريگادانىڭ ساپىندا. قاۋىپ-قاتەرگە تولى تالاي اۋىر سىننان سۇرىنبەي وتكەن تاجىريبەلى مامان جاستارعا كەن ءوندىرىسىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتۋدەن جالىققان ەمەس.
ول كەنشىلەر وتباسىندا ءوستى. مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, اتا-اناسىنىڭ ايتۋىمەن بىردەن سوكولوۆ كەن باسقارماسىنا جۇمىسقا كىرگەن. سودان بەرگى جارتى عاسىرعا جۋىق عۇمىرىندا تەرەڭدىگى 510 مەتر كەنىش تۇبىندە تەر توگىپ كەلەدى.
«العاش سارىباي كەن باسقارماسىنىڭ مەحانيكالىق تسەحىندا جۇمىس ىستەدىم. 1984 جىلى اسكەري بورىشىمدى وتەپ كەلگەن سوڭ, كومبيناتقا قايتا ورالدىم. نەگىزگى ماماندىعىم تاۋ-كەن تەحنيگى, سوندىقتان بىردەن كەنىشكە ءتۇستىم. ءبىراز ۋاقىت تاۋ-كەن جۇمىسشىسى بولىپ ءجۇردىم دە, كەيىن بۇرعى قوندىرعىسى ءماشينيسى بريگاداسىنا قابىلداندىم. جەر استىندا ءبىر كۇن ءبىر ساعات سياقتى زۋ ەتىپ وتە شىعادى», دەيدى ي.كۋليكوۆ.
بىلىكتى مامان ۇزاق جىلدار بويى «نكر-100» بۇرعى قوندىرعىسىمەن جەراستى جارىلىستارىن جۇرگىزەتىن ۇڭعى قازدى. بۇل ۇڭعىلارعا كەيىن جارىلعىش زات ورناتىلادى. ۇڭعى جارىلعان سوڭ, جەر قىرتىسىندا جاتقان كەنگە جول اشىلادى.
كەنشىنىڭ قازىرگى جۇمىسى دا اسقان جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. ويتكەنى جەر استىندا جۇرگەن جۇزدەگەن ادامنىڭ قاۋىپسىزدىگى – كەن جولدارىن بەكىتەتىن ماماننىڭ موينىندا. جول بەكىتكىش تاۋلىگىنە جەتى ساعات جۇمىس ىستەيدى. كەنىشتە اعاش جانە مەتالل تىرەك كونسترۋكتسيالارىن ورناتادى. ونىڭ سىر بەرىپ تۇرعان تۇستارىن جوندەيدى. جەر استىندا قابىرعانىڭ نەمەسە توبەنىڭ وپىرىلىپ كەتپەۋىن قاداعالايدى. وسىلايشا, تاۋ-كەن تۇراقتى ۇدەرىسىن, كەنشىلەردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
«جەر استىندا جۇمىس ىستەيتىن ادامنىڭ دەنساۋلىعى, جۇيكەسى مىقتى بولۋ كەرەك. ءار جۇمىستىڭ قىزىعى مەن قيىندىعى قاتار جۇرەدى. تەمىر كەنىن ءوندىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىن ساقتاۋ ماڭىزدى. الايدا جەر استىندا توتەننەن تونەتىن قاۋىپ-قاتەر كوپ. سودان ساقتانۋ كەرەك. مىسالى, كومىر شاحتالارىندا جەر جىنىسىنان بولىنەتىن ۋلى گازدان ساقتانۋ قاجەت. ال بىزدە كوبىنە جەراستى سوققىلارى قاۋىپ توندىرەدى. جەر جىنىسى وپىرىلىپ كەتۋى مۇمكىن نەمەسە جەراستى سۋلارى جارىپ شىعۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايلاردى دا باستان كەشىردىك», دەيدى يۆان كۋليكوۆ.
تاجىريبەلى كەنشى وندىرىسكە جاڭا كەلىپ جاتقان جاس ماماندارعا ەڭ الدىمەن ءوزىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقان ورىننىڭ قاۋىپسىزدىگىن قاداعالا دەۋدەن جالىققان ەمەس.
«جاستاردى جۇمىسقا مۇقيات بولۋعا, اباي بولۋعا ۇيرەتەمىز. كەنشى ماماندىعى سالاقتىقتى, جاۋاپسىزدىقتى كوتەرمەيدى. ەڭ باستىسى, قاۋىپسىزدىكتى ساقتاعان ءجون. ماسەلەن, بۇرعى تەحنيكاسىنىڭ ءماشينيسى ءوز باسىنىڭ اماندىعىنا عانا ەمەس, بۇكىل اۋىسىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى. ءبىز ءبارىن كوردىك, بەرەرىمىزدى بەردىك. بويداعى جاستىق قۋاتىمىزدى وسى وندىرىسكە جۇمسادىق. ءۇي بولدىق, بالا وسىردىك. ەندىگى كەلەشەك – جاستاردىكى. قازىر, شۇكىر, مەملەكەت كەنشىلەرگە, قاراپايىم جۇمىسشىعا ۇلكەن قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. اسىرەسە كەيىنگى جىلدارى كەنشىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ەداۋىر جاقساردى, مەرەيى ءوستى. ماسەلەن, وتكەن جىلى قىرىق شاقتى كەنشى مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولىنان «قۇرمەت» وردەنىن الدى. بۇل – قاراپايىم ەڭبەك ادامى ءۇشىن. ونىڭ وتباسى مەن بالا-شاعاسى ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە», دەيدى مامان.
قازىر كەنشىلەر زاڭ بويىنشا مەرزىمىنەن بۇرىن زەينەت دەمالىسىنا شىعا الادى. الايدا يۆان كۋليكوۆ جاسى الپىستان اسسا دا, قۇرمەتتى دەمالىسقا شىعۋعا اسىعار ەمەس.
«اۋىسىمعا شىقپاي قالسام, ءوزىمدى ءبىرتۇرلى بويكۇيەز سەزىنىپ تۇرامىن. جەردىڭ ۇستىندەگى دەمالىس جاقسى عوي, بىراق جەر استىندا دا عاجايىپ الەم, قىم-قۋىت تىرشىلىك بار. سول تىرشىلىك ۇنەمى وزىنە تارتىپ تۇرادى. قازىر جۇمىستا جاستاردان كەم ءتۇسىپ جاتقان جوقپىن», دەيدى كەنشى.
قوستاناي وبلىسى