ورتالىق ازيا مەن جاپونيا وسىدان جيىرما جىل بۇرىن باستالعان ديالوگتى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتى. كۇنشىعىس ەلى – ايماقتىڭ ماڭىزدى ينۆەستورى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار تەحنولوگيا گەنەراتورى بولىپ كەلدى, ال قازىر سەنىمدى ستراتەگيالىق ارىپتەسى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ ەلىمىزگە العاشقى رەسمي ساپارمەن كەلگەن جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تاكەشي يۆايامەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, بىرقاتار كەلىسىم جاساستى.
– ارىپتەسىممەن وڭىرلىك جانە جاھاندىق وزەكتى تاقىرىپتار بويىنشا جان-جاقتى پىكىر الماستىق. كوپتەگەن حالىقارالىق ماسەلە بويىنشا قازاقستان مەن جاپونيانىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. «ورتالىق ازيا جانە جاپونيا» ديالوگىن ودان ءارى دامىتۋعا ءوزارا نيەتىمىزدى راستادىق. بيىل حيروشيما مەن ناگاساكي قاسىرەتىنە 80 جىل, ال كەلەسى جىلى سەمەي پوليگونىنىڭ جابىلۋىنا 35 جىل تولادى. وسىعان وراي ءبىز يادرولىق سىناقتاردان زارداپ شەككەندەرگە جاردەمدەسۋ ماقساتىندا قازاقستانعا قايتارىمسىز گرانت ءبولۋ تۋرالى ۇكىمەتارالىق قۇجاتقا قول قويدىق, – دەدى ءسىم باسشىسى باق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتە.
ۇكىمەت تاراتقان اقپاراتقا سايكەس, جاپونيادان ەلىمىزگە 9 ملرد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلعان. قازىر ەل نارىعىندا «Mitsubishi», «Sumitomo», «Marubeni», «Mitsui» سەكىلدى كورپوروتسيالار تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وتكەن جىلى ءوزارا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2 ملرد دوللاردى قۇراعان.
– ءبىز ءۇشىن جاپونيا – مەتاللۋرگيا جانە مۇناي-حيميا ونىمدەرىنىڭ ءداستۇرلى نارىعى. وسى باسقوسۋدا گالي, مارگانەتس سۋلفاتى سياقتى بىرقاتار ءتۇستى مەتالداردى ەكسپورتتاۋ بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمدەر جاساۋ تۋرالى ورتاق پەرسپەكتيۆالار بار. كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنا باسا نازار اۋدارىلدى. بۇل تۇرعىدا جاپونيانىڭ ۇكىمەتى «ورتا ءدالىز» باعىتى بويىنشا اقتاۋ پورتىنداعى كەدەندىك قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋعا قولداۋ ءبىلدىردى, – دەدى م.نۇرتىلەۋ.
سونداي-اق ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, اتوم ەنەرگەتيكاسى, يادرولىق وتىن ءوندىرىسى مەن ەكسپورتى, يادرولىق مەديتسينا سالالارىندا بىرقاتار بىرلەسكەن جۇمىس جولعا قويىلعان. ماسەلەن, ەلىمىزدە جاسىل ترانسفورماتسيا مەن جوعارى تەحنولوگيالارعا قاجەتتى سيرەك ءارى ماڭىزدى ەلەمەنتتەردىڭ قورى مول. جاپونياعا «جاسىل» تەحنولوگيالاردى وندىرىسىنە قاجەتتى 32 شيكىزاتتىڭ 22-ءسى ەلىمىزدە وندىرىلەدى. وسى باعىتتا «تاۋ-كەن سامۇرىق» جانە جاپونيانىڭ مۇناي, گاز جانە مەتالل كورپوراتسياسى «JOGMEC» اراسىندا ناقتى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلماق.
ءسىم باسشىسى ەكى ارادا مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار دا جىلدان-جىلعا دامىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە جۇزدەن اسا وتانداسىمىز كۇنشىعىس ەلىنىڭ ەڭ ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا جاپونيانىڭ الدىڭعى قاتارلى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قازاقستاندا فيليالدارىن اشۋ جوسپاردا بار.
– سونىمەن قاتار جاپونيامەن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى, وندىرىستىك كووپەراتسيا, فارماتسەۆتيكا, ادام رەسۋرستارىن جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ سياقتى سالالاردا الەۋەتى اسا مول. وسى سالالاردى دا دامىتۋعا نيەتتىمىز, – دەدى م.نۇرتىلەۋ.
ءوز كەزەگىندە جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ت.يۆايا قۇقىق ۇستەمدىگىنە نەگىزدەلگەن ەركىن جانە اشىق حالىقارالىق ءتارتىپتى ساقتاۋ مەن نىعايتۋداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەس قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق قارىم-قاتىناستاردى ودان ءارى نىعايتۋعا سەنىم ءبىلدىردى.
سونىمەن قاتار ەكى مينيستر توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دا تالقىلادى. م.نۇرتىلەۋ وسى ساتتە جاپونيا ۇكىمەتىنە سۋ تاسقىنىنا قارسى جۇيەلەردى دامىتۋعا ارنالعان قايتارىمسىز كومەك كورسەتكەنى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
ەكى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەيىنگە شەگەرىلگەن «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ديالوگى مەن ءسامميتىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋگە كەلىستى. ايتا كەتسەك, استانادا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «ورتالىق ازيا + جاپونيا» فورماتىنداعى ءبىرىنشى مەملەكەتارالىق كەزدەسۋ 20 جىل بۇرىن, 2004 جىلى وتكەن ەدى.
سونداي-اق ەكى ەلگە تۋريستەردى كوپتەپ تارتۋ ماقساتىندا كەلەسى جىلدىڭ كوكتەمىندە «الماتى-توكيو» (ناريتا اۋەجايى) تىكەلەي اۋە رەيسىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.