جاھانداعى جايسىزدىقتار سىرتقى يدەولوگيالىق ىقپالدىڭ اسەرىن كۇشەيتە ءتۇستى. بۇل ادەتتە جاسىرىن تۇردە نەمەسە «جۇمساق كۇش» (soft power) ارقىلى جۇرەدى. سوندىقتان الەمدەگى گەوساياسي كۇردەلى كەزەڭدە ەلدەگى ىرىس-ىنتىماق ىدىراماس ءۇشىن بىرلىگىمىزدى بەكەمدەي ءتۇسۋ ماڭىزدى. وسى رەتتە تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا, قوعامدىق كەلىسىمدى ورنىقتىرۋدا باق وكىلدەرى ەتنوسارالىق سالا ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە ساۋاتتى اقپارات تاراتۋى قاجەت.
ەلىمىزدە ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن مادەني ارالۋاندىلىق مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى سانالادى. بۇل ۇستانىم اقپارات مايدانىندا دا ءوز ءورىسىن تاۋىپ كەلەدى. ۇلتتىق تۇتاستىقتى نىعايتۋدا ءالى دە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاناتىن ماتەريالداردىڭ مازمۇنىنا ەرەكشە ءمان بەرۋ كەرەك. وسى ماقساتتا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى پرەزيدەنتتىڭ بيىل 24 ساۋىردە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXXIV سەسسياسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ساراپشى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن باق وكىلدەرىنە ارنايى سەمينار ۇيىمداستىردى.
ءىس-شارا ونلاين فورماتتا ZOOM پلاتفورماسىندا وتكىزىلدى. وندا مەدياكەڭىستىكتە ەتنوساياسي تەرمينولوگيانى قولدانۋ ەرەكشەلىكتەرى, ەتنوسارالىق سالاداعى قوعامدىق ديسكۋرستا قولداناتىن تەرميندەر, دەموگرافيالىق جانە ەتنودەموگرافيالىق ۇردىستەردى مەديا اياسىندا كورسەتۋ ءتاسىلى ايتىلدى.
– قازىرگى مەديا كەڭىستىكتە, اسىرەسە باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە ەتنوساياسي تاقىرىپتاردى جاريالاۋدا تەرمينولوگيانى دۇرىس قولدانۋ وتە ماڭىزدى ماسەلە. قاقتىعىس – رەسۋرستار, مۇددەلەر قايشىلىعىنان تۋىندايتىن كۇردەلى الەۋمەتتىك قۇبىلىس. الايدا ونى ەتنيكالىق نەگىزگە تىرەۋ نەمەسە ەتنوستىق رەڭك بەرۋ كوپ جاعدايدا تەرىس سالدارعا اكەلەدى. باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەر تىكەلەي قاتىسۋشى بولماسا دا, قاقتىعىسقا جاناما اسەر ەتىپ, ونى ۋشىقتىرا الادى. اسىرەسە فەيك, دەزينفورماتسيا نەمەسە بىرجاقتى مالىمەت تاراتۋ ارقىلى. ەتنيكالىق ماركەرلەردى (مىسالى, اتى-ءجونى, كيىم ۇلگىسى, مادەني ەرەكشەلىگى) كورسەتۋ, قىلمىسكەر نەمەسە جابىرلەنۋشى تۇلعانىڭ ەتنوسىن اتاپ ءوتۋ – بۇكىل ەتنيكالىق توپقا قارسى ستەرەوتيپتى قالىپتاستىرىپ, كسەنوفوبيالىق كوزقاراس تۋدىرۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار ۆيزۋالدى كونتەنت – اسىرەسە مەمدەر, فوتوسۋرەتتەر, ديپفەيك ونىمدەر ادامنىڭ ىشكى دۇنيەسىنە اسەر ەتىپ, ەموتسيالىق رەاكتسيا تۋدىراتىن قۋاتتى قۇرال. سوندىقتان ونىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرۋ جانە بەيتاراپ ۇسىنۋ – باق-تىڭ كاسىبي جاۋاپكەرشىلىگى. حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, «ەتنوسارالىق قاقتىعىس» دەگەن تەرميندى تىكەلەي قولدانۋ ورىنسىز, سەبەبى قاقتىعىستار كوبىنە الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق, ەكونوميكالىق فاكتورلاردان تۋىندايدى, – دەيدى قەزي ەتنوسارالىق احۋال مونيتورينگى ورتالىعىنىڭ باس مەنەدجەرى جۇلدىز كارىم.
سونداي-اق سەميناردا ەلدەگى ەتنيكالىق قاۋىمداستىقتارعا دياسپورا ءسوزى قولدانىلمايتىنى, ەتنوس پەن ۇلت ۇعىمدارى – ءبىر-بىرىنە سينونيم ەمەس, ماعىناسى جاعىنان مۇلدە بولەك تەرميندەر ەكەنى دە ايتىلدى.
– ەتنوس – ورتاق ءتىلى, مادەنيەتى, تاريحي ساناسى قالىپتاسقان, بەلگىلى ءبىر اۋماقتا ءومىر سۇرەتىن قاۋىمداستىق بولسا, ۇلت – ساياسي, مەملەكەتتىك بىرلىككە نەگىزدەلگەن ۇعىم. قازاقستاندا 2021 جىلعى ۇلتتىق ساناق بويىنشا 124 ەتنوس وكىلى ءومىر سۇرەدى, الايدا بۇل 124 ۇلت ەمەس, 124 ەتنوس دەگەندى بىلدىرەدى. سوندىقتان «وزگە ۇلت وكىلدەرى», «ۇلتارالىق كەلىسىم» دەگەن سياقتى تىركەستەردى قولدانۋ دۇرىس ەمەس, ورنىنا «وزگە ەتنوس وكىلدەرى», «ەتنوسارالىق كەلىسىم» دەگەن ناقتى ءارى عىلىمي نەگىزدى تەرميندەر قولدانىلۋى قاجەت. ەتنوسارالىق قاتىناستارعا قاتىستى اقپارات تاراتۋدا جۋرناليستەر وسى ايىرماشىلىقتاردى ەسكەرۋى ماڭىزدى. سەبەبى ەلىمىز – ۋنيتارلى, پرەزيدەنتتىك باسقارۋ فورماسىنداعى مەملەكەت. مۇندا «ۇلت» ۇعىمى ازاماتتىق نەگىزدە تۇسىندىرىلەدى, ياعني بارلىق ەتنوستاردىڭ وكىلدەرى – ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق ۇلتتىڭ مۇشەلەرى. ۇلتتىق بىرلىك دەگەنىمىز – ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ ورتاق مەملەكەتتىك مۇددە جولىندا بىرىگۋى, ەلدىڭ مادەنيەتى, عىلىمى, سپورتى, ورتاق مەرەكەلەرى مەن قۇندىلىقتارىن بىرگە ۇلىقتالۋى. بۇل وتاندىق ءپاتريوتيزمنىڭ ايقىن كورىنىسى. مىسالى, ناۋرىز مەرەكەسىن نەمەسە تاۋەلسىزدىك كۇنىن بارلىق ەتنوستاردىڭ بىرگە تويلاۋى, حالىقارالىق جارىستاردا ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاقستان قۇراماسى اتىنان ونەر كورسەتۋى – وسىنىڭ دالەلى. دەمەك كوپەتنوستى قوعام جاعدايىندا ۇلت – مەملەكەتتى بىلدىرەتىن ۇعىم, ال ەتنوس – سول مەملەكەتتى قۇرايتىن مادەني, تاريحي قاۋىمداستىق. سوندىقتان مەديادا مۇنداي تەرميندەردى ساۋاتتى, جاۋاپكەرشىلىكپەن قولدانۋ – قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى شارتى, – دەيدى قەزي ەتنومەدياتسيا ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى فاريدا مۇساتاەۆا.