اينالدىرعان التى جىل ىشىندە قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ بەلدى قىزمەتكەرىنە اينالىپ ۇلگەرگەن ەلدوس جۇمابەكوۆ بۇگىندە مەتاللۋرگيا سالاسىنىڭ تۋىن ابىرويمەن جەلبىرەتىپ كەلەدى.
جاس مامان – جاسامپاز ىستەردىڭ جارشىسى. ارقا توسىندە كەڭىنەن كوسىلىپ جاتقان الىپ زاۋىتتىڭ ءونىمدى جۇمىسى ەلدوس جۇمابەكوۆ سياقتى جىگەرلى جاستاردىڭ موينىندا. بىلىكتى مامان ءوزىنىڭ جاستىعىنا قاراماستان بۇگىندە اۋىسىم باسشىسى لاۋازىمىن ابىرويمەن اتقارىپ, ارىپتەستەرى اراسىندا قۇرمەتكە بولەنگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, ول زاۋىتقا 2019 جىلى س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءۇشىنشى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەندە كىرگەن. تالاپتى جاستىڭ بويىنداعى ۇشقىندى اڭعارعان كاسىپورىن باسشىلىعى ونى بىردەن جۇمىسقا قابىلداپتى. ەلدوس العاشقىدا ەلەكتروليزەر پەشتەرىندە اليۋميني ءوندىرىسىنىڭ وپەراتورى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. قولىنا كۇرەك-سايمان ۇستاپ, 1000 گرادۋسقا دەيىن قىزاتىن پەشتەردىڭ اينالاسىنداعى قارا جۇمىسقا بەلسەنە ارالاستى.
– 200 گەكتارعا جۋىق القاپتى الىپ جاتقان الىپ زاۋىت الىستان كوز تارتادى. وندىرىستىك كەشەن جىلىنا 250 مىڭ توننا جوعارى ساپالى اليۋميني شىعاراتىن جوبالىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستاعانى دا ءمالىم. ساپالى اليۋميني بۇگىندە تمد مەن ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتالىپ وتىر. مۇندا جۇمىس ىستەۋدى العاشقى كۇننەن-اق مارتەبە تۇتتىم. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ كاسىبي تۇرعىدان ءوسۋىم كەرەك دەگەن ويعا كەلدىم. باسشىلىققا كىرىپ, «مەنى بريگاديرلىققا ۇيرەتىڭىز» دەپ ەدىم, تالابىمدى قۇپتادى. ۇيرەنە كەلە بريگادير, ودان سوڭ اۋىسىم باسشىسى لاۋازىمىن سەنىپ تاپسىردى. قازىرگى ۋاقىتتا قاراۋىمدا 17 جۇمىسشى بار. ءبىر قىزىعى, العاش اليۋميني قۇيۋعا ۇيرەتكەن اعا بۋىن قازىر مەنىڭ اۋىسىمىمدا ىستەيدى. ولاردىڭ بارلىعى جاۋاپتى جۇمىسىما تۇسىنىستىكپەن قاراپ, قولدان كەلگەنشە جاردەمدەسەدى. مۇنداي قولداۋ ءاردايىم جىگەرلەندىرەدى, دەيدى جاس مامان.
ەلدوس ەڭ اۋەلى قولاستىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى. ولاردىڭ تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قاداعالاپ, جۇمىس ساپاسىنىڭ تومەندەمەۋىن نازاردا ۇستايدى. زاۋىت ماماندارىنىڭ سوزىنشە, اليۋميني ءوندىرىسى ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەتىن ۇدەرىس, ءبىر ءوزى 420 مەگاۆاتت ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنادى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتىپ وتەيىك, ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ قۋات تۇتىنۋى اليۋميني توتىعى وندىرىسىنەن (گلينوزەم) 5 ەسە جوعارى. ءبىر توننا اليۋميني وندىرۋگە 1,9 توننا گلينوزەم, 0,54 توننا انود, 13 مۆت ەلەكتر ەنەرگياسى قاجەت ەكەن. ەلەكتروليز زاۋىتىنان شىققان باستاپقى اليۋمينيدەن الەم بويىنشا كابىل-وتكىزگىش ونىمدەر, مەتالل كونسترۋكتسيالارى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى, اۆتوموبيل, ءتۇرلى قۇرال-جابدىقتار مەن اسپاپتار جاسالادى.
جاس ماماننىڭ تالابى تاۋداي. ول 18 جىلدىق تاريحى بار زاۋىتتا العاشقى بولىپ رەسپۋبليكالىق «التىن گەفەست» سىيلىعىن ۇتىپ الدى. سونداي-اق بىلتىر وبلىستىق دەڭگەيدە وتكەن «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» بايقاۋىندا توپ جاردى.
«مۇنداي جەتىستىكتەر ماعان كۇش-جىگەر بەرىپ قانا قويمايدى, الداعى ىستەرگە ىنتالاندىرادى. جۇمىسشى ماماندىعىنىڭ قادىرلى ەكەنىن پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ تالاي ماڭىزدى جيىنداردا اتاپ ايتتى. بىزگە دەگەن كوپتىڭ ىستىق ىقىلاسى, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قولداۋى ايقىن سەزىلىپ وتىر. بيىل جۇمىسشى ماماندار ءۇشىن ارنايى يپوتەكالىق باعدارلاما قابىلداندى. ونىڭ ناتيجەسىندە كوپتەگەن ارىپتەسىم باسپانالى بولدى. جۇمىسشىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان وزگە دە جوبالار بار. وسىنىڭ بارلىعى جۇمىسىمىزعا شابىت سىيلايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ءسوز سوڭىندا ول زاۋىت ۇجىمى كوپ ەتنوستى بولعانىمەن, تاتۋ-ءتاتتى جاعدايدا ەڭبەك ەتەتىنىن جەتكىزدى. «باسشىلار, سونىڭ ىشىندە تسەح باسشىسى, زاۋىت ديرەكتورى ارقايسىمىزدىڭ وي-پىكىرىمىزدى تىڭداۋعا, يدەيالارىمىزدى قولداۋعا ءاردايىم دايىن تۇرادى. بارلىعىمىز ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرى سياقتىمىز. بىرەۋىمىز ۇلگەرمەي جاتساق, وزگەلەرى كومەكتەسۋگە دايىن تۇرادى. ۇجىمدىق رۋح ايقىن سەزىلەدى. ال مۇنداي جەردە ەڭبەك ەتۋدىڭ ءوزى راحات. ءىزىمدى باسىپ كەلە جاتقان جاستارعا ايتارىم, ەڭ باستىسى ماقساتتى دۇرىس قۇرا ءبىلۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, كەز كەلگەن ىستە اسىعىستىققا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. ماقسات دۇرىس بولسا, كەز كەلگەن قيىندىقتان جول تاۋىپ شىعۋعا بولادى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ەلدوس جۇمابەكوۆ.
پاۆلودار وبلىسى