وتكەن عاسىرداعى ەلۋىنشى جىلدار سوڭىندا سىردان مەزوزوي ءداۋىرىنىڭ دەرەگى شىققان ەكەن. قارماقشى اۋدانىنىڭ ورتالىعى جوسالى كەنتىنىڭ سولتۇستىك شىعىسىنداعى بوزتوبە تۇزىلىمدەرىنە جۇرگىزىلگەن ەكسپەديتسيا بارىسىندا تابىلعان دينوزاۆردىڭ تۇمسىقسىز باس سۇيەگىنە جاسالعان ساراپتاما بور داۋىرىنە جاتاتىن الىپ كەسىرتكەنىڭ جاسىن دا انىقتاعان. ارال ماڭىندا تابىلعاندىقتان, حالىقتىق «ارالوزاۆر» اتاۋىنا يە بولعان دينوزاۆر قاڭقاسى سىرعا قايتا ورالىپ, جاڭادان اشىلعان تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ پالەونتولوگيا زالىنان ورىن تەپتى.
وسىدان ەكى اي بۇرىن اشىلعان تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنەن قازىر ادام اياعى ارىلمايدى. ۇجىم بولىپ كەلگەندەردەن بولەك, قالالىقتار دا, وبلىس ورتالىعىنا قىدىرىپ كەلگەندەر دە ەڭ الدىمەن وسى عيماراتقا اسىعادى. باسقا وڭىردەن كەلگەن اعايىندارىن اكەلىپ, تاريح دەرەكتەرىمەن تانىستىراتىندار دا از ەمەس. جازعى كانيكۋل كەزىندە وقۋشىلارعا مۋزەيگە كىرۋ تەگىن بولعاندىقتان, جاڭادان اشىلعان زالداردى قىزىقتاعان بالالار قاتارى دا كوپ.
«قىرىق جىل پانا بولعان بۇرىنعى عيماراتتىڭ قور ساقتاۋ عيماراتى شاعىن ەدى, مىڭداعان ەكسپوناتتى تالاپقا ساي ساقتاۋ قيىندىق تۋدىرىپ كەلگەن. مۋزەي زالىنىڭ تارلىعى دا كوپ نارسەگە كەدەرگى-ءتىن. قازىر ونىڭ ءبارى ۇمىتىلدى. جاڭا عيماراتتىڭ جەرتولەسىندەگى 800 شارشى مەتر اۋماق قور ساقتاۋعا بەرىلدى», دەيدى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جانات احمەتوۆا.
ەكى اي بۇرىن مۋزەيدىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىسقا ساپارمەن كەلگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆ قاتىسىپ, ۇلت اتاۋىن قايتارعان قىزىلوردانىڭ الاش استاناسى اتانعان كەزەڭىنىڭ 100 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان وڭىردەگى باستامالارعا وڭ باعاسىن بەرگەن.
قۇرىلىسىنا «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق كومپانياسى ۇلەس قوسقان جاڭا مۋزەيدە ەكسپوناتتاردى تانىستىرۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالار, جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرى قولدانىلادى. ەكسپوزيتسيالىق الاڭى ەكى مىڭ شارشى مەتردەن اساتىن مۋزەي زالدارىنداعى جادىگەرلەر كەلۋشىلەردى قىزىقتىرا تۇسەدى.
«باسقا وبلىستاردا دا سالىنىپ جاتقان مۋزەيلەر كوپ قوي. بىراق ءدال بىزدەگىدەي عيمارات جوقتىڭ قاسى. بۇرىن ءتۇرلى قۇجاتتار, فوتولارعا دەن قويساق, قازىر ول قاتارعا مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيا قوسىلدى. كەلۋشىلەر ءار ەكسپونات تۋرالى ارنايى تاقتايشادان ءۇش تىلدە تولىق مالىمەت الا الادى», دەيدى مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
جاڭا عيماراتتاعى جاڭالىق – ميلليونداعان جىل بۇرىن قازاقستان, ونىڭ ىشىندە وسى سىر تابانىندا ءومىر سۇرگەن الىپ كەسىرتكە قاڭقاسى. تابيعات جانە پالەونتولوگيا زالىنداعى «ارالوزاۆر» – ۇزىندىعى 8-9, بيىكتىگى 2 مەتر, سالماعى شامامەن 5 تونناعا جەتەتىن الىپ كەسىرتكە. مىڭعا جۋىق كىشكەنتاي تىستەرى بار باس سۇيەك قاڭقاسى جانۋاردىڭ شوپقورەكتى بولعاندىعىن كورسەتەدى.
مىڭداعان جادىگەردى تالاپقا ساي ساقتاي الاتىن عيماراتتا بالالارعا ارنالعان مۋزەي دە بار. ورتاعاسىرلار وركەنيەتى, عارىشتى يگەرۋ, كيەلى مۇرا مەن الاش زيالىلارىنا ارنالعان زال دا ەل بايتاعى اتانعانىنا ءبىر عاسىر تولعان قىزىلوردا جۇرتىنا تاماشا تارتۋ.
قىزىلوردا