وتكەن ايدا مەملەكەت باسشىسى مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى رەسمي بەكىتىپ, قۇجاتقا قول قويعان ەدى.
بازالىق مەديتسينالىق كومەك ءتىزىمى جاڭارادى
جالپى, ءمامس جۇيەسىنە وسى كەزگە دەيىن ەل اراسىندا سىن از ايتىلعان جوق. مەديتسينالىق كومەكتىڭ ارالاس پاكەتتەرىنە جانە سالانى تۇراقتى قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى قايشىلىق بولعانى راس. ەندەشە, اتالعان جۇيەگە قانداي وزگەرىس ەنگىزىلدى, ونى وڭتايلاندىرۋ باعىتىنداعى قادامدار قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر؟
2018 جىلدان بەرىگە دەيىن ەلدە حالىق سانى 7%-عا ارتتى. ەسەسىنە, مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنەتىندەردەن 60 جاستان اسقان ازاماتتار 28%-عا, بالالار 18%-عا كوبەيگەن. سونداي-اق بەس نەگىزگى سوزىلمالى ينفەكتسيالىق اۋرۋ بويىنشا سىرقاتتانۋ دەڭگەيى 9%-عا ارتقان. جالپى, سالاداعى تاۋەكەلدەردى ازايتۋ ماقساتىندا قارجىلاندىرۋ جۇيەسى تۇگەل قايتا قارالدى. بۇگىندە بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن مىندەتتەمەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بازالىق مەملەكەتتىك مەديتسينالىق كومەكتىڭ بىرىڭعاي پاكەتىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى.
بۇل پاكەتكە كىرمەيتىن قىزمەتتەر مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى ارقىلى قارجىلاندىرىلادى. وزگەرىستەردىڭ ءجون-جوباسىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءمامس جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە تالداۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءلاززات شومانوۆا ايتىپ بەردى.
«جاڭا تاسىلدەردىڭ باستى جاڭالىعىنىڭ ءبىرى – بىرىڭعاي پاكەتتى ەنگىزۋ. بۇل مەديتسينالىق كومەكتەگى قايتالانۋدى جويىپ, جۇيەنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2026 جىلدان باستاپ تمككك مەن ءمامس پاكەتتەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن بىرىكتىرەدى. ونىڭ العاشقى كەزەڭى 2025 جىلدان باستالادى. وسىنىڭ ارقاسىندا كەڭ تارالعان اۋرۋلار بويىنشا بازالىق مەديتسينالىق كومەكتەر ساقتاندىرىلعان مارتەبەسىنىڭ بار-جوعىنا قاراماستان بارلىق ازاماتقا كەپىلدى تۇردە كورسەتىلەدى. 2027 جىلعا قاراي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە اشىق ءارى ساقتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن قارجىلاندىرۋ مودەلى قالىپتاسادى. ءار پاتسيەنت قاجەتتى مەديتسينالىق كومەكتى دەر كەزىندە الا الادى. رەسۋرس ءتيىمدى بولىنەدى. وسىلايشا, ءتيىمدى جانە ءادىل مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ مودەلى قالىپتاسۋعا ءتيىس», – دەدى ل.شومانوۆا.
جارنانى ەسەپتەۋ ءتارتىبى وزگەرەدى
كەلەر جىلدىڭ قاڭتارىنان ءمامس جۇيەسىن رەفورمالاۋ اياسىندا جۇيەدەگى جارنالار مەن اۋدارىمداردى ەسەپتەۋ تارتىبىنە دە ماڭىزدى وزگەرىس ەنگىزىلمەك. جاڭا نورماعا سايكەس, ءمامس جارنالارى مەن اۋدارىمدارى ەسەپتەلەتىن اي سايىنعى تابىستىڭ ەڭ جوعارى شەگى ارتادى. ناقتىلاساق, جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن – 10-نان – 40 ەڭ تومەنگى جالاقىعا دەيىن (ەتج), جۇمىسشىلار ءۇشىن – 20 ەتج-عا دەيىن. وسى وزگەرىستەن كەيىن جوعارى جالاقى الاتىن قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى جاسىرىن جەڭىلدىك جويىلادى. ويتكەنى ولار وسى كۇنگە دەيىن ءمامس-كە از جارنا تولەپ كەلگەن. 2026 جىلدان باستاپ ولاردىڭ جۇيەگە قاتىسۋى ءادىل بولادى.
– اتالعان وزگەرىس شامامەن 9% جالدامالى قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرىن قامتيدى. سونىمەن قاتار جىل سايىن شامامەن 200 ملرد تەڭگە كولەمىندە قوسىمشا قارجى رەسۋرسى تۇسەدى. قاراجات ءمامس اياسىنداعى مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالادى. بۇل شەشىم دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا جانە ازاماتتاردىڭ تابىسىنا ساي جارنا تولەۋدى كوزدەيتىن ىنتىماقتاستىق قاعيداتىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان, – دەيدى ل.شومانوۆا.
وسىعان قوسا, 2027 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا مەملەكەت تاراپىنان تۇسەتىن جارنالاردىڭ مولشەرى بىرتىندەپ ارتادى. دەمەك, وسى ارقىلى جۇمىسشىلار مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تولەيتىن جارنا كولەمىن ۇلعايتپاي, مەديتسينالىق كومەك جۇيەسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە بولادى. مەملەكەتتەن قارالاتىن قارجى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءوسىپ وتىرسا, جارنا مولشەرى بيىلعى 2%-دان 2037 جىلعا قاراي 4,7%-عا دەيىن ارتادى دەگەن بولجام بار. وسى وزگەرىس جۇيەگە قوسىمشا 2,8 تريلليون تەڭگە قارجى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن كىمدەر ساقتاندىرىلادى؟
جۇمىسسىزدار الەۋمەتتىك جاعدايداعى ازاماتتاردىڭ جارنا ماسەلەسى بار جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن تولەنىپ, ءمامس جۇيەسىنە قاتىسۋشىلار سانى ارتادى.
بىلتىر شىلدەدە وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدى تاپسىرعان ەدى. سول جيىندا پرەزيدەنت «الەۋمەتتىك وسال ساناتتارعا جاتاتىن ازاماتتار ءۇشىن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا اۋدارىمدار جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن تولەنۋى ءتيىس», دەدى. وسىدان كەيىن حالىقتى ءمامس جۇيەسىمەن بارىنشا قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءىس-شارالار قابىلداندى. قازىر شامامەن 16,7 ملن ادام ساقتاندىرىلعان, بۇل حالىقتىڭ 82,3%-ىن قۇرايدى. ولاردىڭ ىشىندە 12,1 ملن ادام (72,5%) جەڭىلدىك ساناتىنا جاتادى. ال جۇيەدەن تىس قالعان 3,3 ملن ازاماتتىڭ 2,4 ملن-نىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق. شامامەن 1 ملن ادام داعدارىس جانە توتەنشە الەۋمەتتىك جاعدايداعى, ياعني تابىسى تومەن, وتباسىنىڭ نەگىزگى قاجەتتىلىكتەرىن ازەر جاباتىن ازاماتتار. زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, اتالعان سوڭعى توپقا جاتاتىن ازاماتتاردىڭ ءمامس جارناسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان تۇرعىن مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنگەن كەزدە تولەنەدى. سونىمەن قاتار رەسمي تىركەلگەن جۇمىسسىزداردىڭ جارناسى دا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە بولادى. وسى ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە 2026 جىلى شامامەن تاعى 1 ملن ادام ءمامس جۇيەسىمەن قامتىلادى دەگەن بولجام بار.