ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى «كەلەشەك مەكتەپتەرى»

جاڭا بەس مەكتەپ اشىلادى

كەيىنگى جىلدارى پاۆلودار قالا­سىنىڭ «ۋسولكا», «دوستىق» شاعىن اۋدان­دارىندا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر ءۇستى-ۇستىنە سالىنىپ, بۇل اۋماق­تار­داعى مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن ورىن تاپشىلىعى قالىپتاسقان. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ءوڭىردىڭ ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى جەتىسپەۋشىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن كەيبىر مەكتەپتەردى كەڭەيتۋ, ەندى ءبىرىن جاڭادان سالۋ جوبالارى جوس­پاردا تۇرعانىن حابارلاعان بولاتىن. قالاداعى مەكتەپتەردە بالا سانى تىم كوپ, ال جاڭاسىن سالۋعا قاراجات جوق. ونىڭ ۇستىنە جىل سايىن مەكتەپكە بارۋشىلار سانى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ناتيجەسىندە بۇل سالادا سەڭ قوزعالىپ, ماسەلە شەشىلە باستادى. 2023–2025 جىلدارى ەلىمىزدە 400-دەن استام زاماناۋي مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعانى بەلگىلى. «Samruk-Kazyna Construction» اق مەكتەپ قۇرى­لىستارىنىڭ بىرىڭعاي تاپسىرىس بەرۋ­شىسى رەتىندە بەلگىلەندى.

 – «كەلەشەك مەكتەپتەرى», اسىرەسە پاۆ­­لودار قالاسىنىڭ وقۋشىلارىن جا­­رىل­­قايىن دەپ تۇر. بيىل مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا وڭىرىمىزدە بەس مەكتەپ اشىلسا, سونىڭ ەكەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا پاۆلوداردا تۇساۋىن كەسەدى. سونداي-اق اققۋلى اۋدا­نىنىڭ تىلەكتەس اۋىلىندا, ەرتىس اۋدانىنىڭ بۇلانباي اۋىلىندا, پاۆلودار اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلىندا جاڭا ءبىلىم عيماراتتارى وقۋشىلار يگىلىگىنە تاپسىرىلادى. بەس مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا جالپى سوماسى 12,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ەكى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» قۇرىلىسىنا – 10,8 ملرد تەڭگە, 3 اۋىلدىق مەكتەپتىڭ قۇرى­لىسىنا  1,5 ملرد تەڭگە جۇمسالدى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باس­شى­سىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا باشيروۆا.

وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىق ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان جاڭا ءبىلىم ۇيالارىنىڭ قۇرىلىسىنا كەڭىرەك توق­تالا كەتسەك. «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا بوي كوتەرەتىن قوس مەكتەپ جالپى سانى 1,8 مىڭ وقۋ­شىنى قابىلدايدى. ونىڭ ءبىرى 1 200 وقۋشىعا ارنالىپ (№48 مەكتەپ) «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا سالىنعان ءزاۋلىم ءبىلىم بەرۋ عيماراتى بولسا, ەكىنشىسى – گاگارين كوشەسىندە تۇرعىزىلىپ جاتقان 600 وقۋشىعا لايىقتالعان №47 مەكتەپ قۇرىلىسى. «دوستىق» شاعىن اۋدانىنداعى 1 200 ورىندىق مەكتەپتى «اي-سۋ مەليوراتسيا» جشس ساپالى تۇردە سالىپ شىقتى. ال گاگارين كوشە­سىن­دەگى قۇرىلىسقا مەردىگەرلىك ۇيىم «VentKarkaraServis» جشس جاۋاپتى.

اتاپ وتەرلىگى, «دوستىق» شاعىن اۋدا­نىن­داعى زامانعا ساي جاڭا ءبىلىم وشاعى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگەن. ونىڭ قۇرىلىسى بۇ­گىندە تولىق اياقتالىپ, اشىلۋىن كۇتىپ تۇر. وقۋ عيماراتى ينكليۋزيۆتى وقىتۋ مەن تسيفرلاندىرۋ تالاپتارىنا ساي سالىنعان. ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالا­لارعا جەدەل­ساتى, پاندۋس پەن تاكتيلدى جو­لاق­­تار جاسالعان. مۇندا IT جانە STEM كابينەتتەرى, ونەر سىنىپتارى, ءتۇرلى شەبەرحانا مەن ەكى سپورت زالى بار.

«مەكتەپ كەڭ, جايلى, ەڭ باستىسى, وقۋشى­لاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىل­گەن. بۇل مەكتەپ 10 بلوكتان تۇ­رادى. باستاۋىش جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى ەكى ءتۇرلى بلوكتان جەكە كىرە الادى. كەلەشەكتە مۇندا ءبىلىم الاتىن بالالار ءۇزىلىس ۋاقىتىندا كىتاپ وقىپ, تىنىعا الادى, ۇلتتىق ويىندار وينايدى. مەكتەپ جانىندا تۇتاستاي سپورت قالاشىعى تۇرعىزىلعان. وندا فۋتبول جانە باسكەتبول الاڭدارى, حوككەي كورتى, ويىن الاڭدارى ورنالاسقان.

كەيىنگى جىلى پاۆلودار قالاسىندا «دوستىق» شاعىن اۋدانى قارقىندى دامىپ كەلەدى. مۇندا قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءبىر عانا مەكتەپ بار. جاڭا ءبىلىم شاڭىراعى ورىن تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا, وقۋشىلاردى تولىقتاي بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سالىندى», دەيدى №48 مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اينۇر بەكباەۆا.

اۋىلدار دا ەسكەرۋسىز قالعان جوق

پاۆلودار اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلىندا تۇرعىزىلىپ جاتقان 120 ورىن­دىق مەكتەپ قۇرىلىسى دا وقۋشى ورىن­­­­دارىنىڭ تاپشىلىعىن شەشۋگە با­عىت­­تالعان. انىقتاما رەتىندە ايتىپ وتەيىك, بىرلىك اۋىلىندا تۇراتىن ەرە­­سەكتەر سانى – 422 ادام, ال بالالار سانى – 130 ادام. مۇندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالار سانى جىل سايىن ءوسۋ ۇستىندە. 2022–2023 وقۋ جىلىندا – 97, 2023–2024 وقۋ جىلىندا – 99, ال بىلتىر 104 وقۋشى بولعان. بىراق اۋىلدا مەكتەپ جوق. سوندىقتان بىرلىك اۋىلىنان 94 بالا جانە جەرتۇمسىق اۋى­لىنان 45 بالا كۇن سايىن زاريا ورتا مەكتەبىنە جەتكىزىلىپ وقىتىلىپ كەل­دى. 120 ورىندىق جاڭا مەكتەپ اشىلسا, بۇل ماسەلە تۇبىرىمەن شەشىلەدى. «FirstNationalConstruction» جشس جاۋاپ­­تى قۇرىلىس جۇمىس­­تارى 1 قىر­­كۇيەككە دەيىن تولىق اياقتا­لادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.

ال اياداي عانا تىلەكتەس اۋىلىنداعى ەسكى مەكتەپتىڭ ماسەلەسىن «Egemen Qazaqstan» گازەتى كوتەرمەسە, جابۋلى كۇيىندە قالا بەرەر مە ەدى؟ جەرگىلىكتى ءبىلىم بولىمىندەگىلەر وتكەن عاسىردىڭ جەت­پىسىنشى جىلدارى قامىستان سالىن­عان عيماراتتى باستاپقىدا اپاتتى جاع­دايدا دەپ تانىعىسى كەلمەگەن-ءدى. بەلسەندى ازاماتتاردىڭ تالاپ ەتۋىنىڭ ارقاسىندا بىلتىر ساراپتاما قاي­تا تاعايىن­دالىپ, مەكتەپتىڭ ابدەن قاۋ­­ساپ تۇرعانى دالەلدەندى. بۇل ءىستى ءوڭىر باسشىسى اسايىن بايحانوۆ نازا­رىنا الىپ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ ۇياسىن سالىپ بەرۋگە ۋادە ەتكەن. وسىلايشا, 90 وقۋشىعا, ونىڭ ىشىندە 20 ورىندىق شاعىن ورتالىعى بار زامانعا ساي ءبىلىم عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى جەدەل قولعا الىنعان. بۇيىرسا, بيىل قىركۇيەكتە جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. سوڭعىسى, بۇلانباي اۋىلىنداعى جاڭا مەكتەپ ورتەنىپ كەتكەن بۇرىنعى مەكتەپ عيماراتىنىڭ ورنىنا سالىنىپ جاتىر. مەردىگەر – «FirstNationalConstruction» جشس.

ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىنىڭ مالى­مە­تىنشە, ءبىلىم بەرۋ ينفرا­قۇ­رى­لىمىن قولداۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن قازىر­گى ۋاقىت­تا جوعارىداعىلارعا قوسا پاۆ­لو­دار قالاسىنداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىن­داعى ورتا مەكتەپكە 288 ورىندىق قوسىم­شا عيمارات قۇرىلىسى سالىنىپ جاتىر.

ورىن تاپشىلىعىنىڭ 70 پايىزى شەشىلەدى

گۇلميرا باشيروۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر پاۆلوداردا 6 308 وقۋشى ورنى­نىڭ تاپشىلىعى بار ءۇش اۋىسىمدى 6 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. بيىل «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا ىسكە قوسىلاتىن ەكى جاڭا مەكتەپ ەسە­بىنەن شاھاردا 4 416 جاڭا وقۋشى ورنىن اشۋ (كەيبىر مەكتەپتەردەگى 2 اۋى­سىمدىق وقىتۋ ەرەكشەلىگىن ەسكەرسەك) جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە, ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى 70 پايىزعا شە­شىلەدى ەكەن. بۇل قۋانتارلىق كور­سەتكىش. ءيا, قوس مەكتەپتىڭ اشىلاتىنىنا قاراماستان شاھارداعى وقۋشى ورىن­دارىنىڭ تاپشىلىعى بيىل دا ساقتالىپ قالاتىنى انىق. دەي تۇر­عانمەن ماسەلەنى تۇپكىلىكتى جويۋ ءۇشىن 2026–2027 جىلدارى ۋسولكا شاعىن اۋدا­نىندا جاڭادان 1 200 ورىندىق مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. قازىر وبلىستا 166 مەكتەپ 2 اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيتىنىن دە ايتىپ ءوتۋىمىز كەرەك.

 – جاڭادان اشىلاتىن مەكتەپتەرگە پەداگوگيكالىق كادرلار جاساقتالىپ جاتىر. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ 2025 جىلعى 31 ناۋرىزداعى №57 جانە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ 2025 جىلعى 31 ناۋرىزداعى №96 «مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دا­رىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى مەن پەداگوگتەرىن لاۋازىمعا تاعايىنداۋ, لاۋازىمىنان بوساتۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بىرلەسكەن بۇيرىعىنا سايكەس, بوس ورىندار تۋرالى اقپاراتتار جاريالانادى. 2025–2026 وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا دەيىن بوس ورىندار تولىق جابىلۋى جوسپارلانعان. جوعارىدا اتالعان بۇيرىقتىڭ 96-تارماعى كەيبىر جاعدايدا پەداگوگتەردى كونكۋرستىق راسىمنەن وتپەي-اق اۋىستىرۋعا مۇم­كىن­دىك بەرەتىنىن ايتۋىمىز كەرەك. ياعني وقۋشىلاردىڭ بەلگىلى ءبىر كونتينگەنتى جاڭا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا كوشكەندە الگى سىنىپتاردا ساباق بەرگەن, سىنىپ جەتەكشىلىگىن جۇزەگە اسىرعان پەداگوگتەر بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانا الادى. سوندىقتان جاڭا ءبىلىم ۇيالارىن مامانمەن قامتاماسىز ەتۋدە ماسەلەلەر بولماۋى كەرەك, –دەيدى گۇلميرا قايىربەرگەنقىزى.

قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىر بويىنشا ورتا ءبىلىم بەرەتىن پەداگوگتەردىڭ سانى – 13 324 ادام, وقۋشىلار سانى – 116 187 بالا. مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ ورتاشا جاسى 43-تە. پەداگوگتەر اراسىندا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى پەداگوگتەرگە تاپشىلىق بار. وتكەن وقۋ جىلىندا وبلىسقا 229 جاس پەداگوگ كەلگەن. بيىل كەلەتىن جاس مامانداردىڭ تولىق سانى قىركۇيەك ايىندا بەلگىلى بولماق.

قازاق ءتىلىن قۋاتتاندىرعان «دوستىق»

بۇعان دەيىن پاۆلودار قالاسىنىڭ بيلىگى «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا سالىنىپ ءبىتىپ قالعان جاڭا «كەلەشەك مەكتەپتەردە» وقىتۋ قازاق تىلىندە جۇرگىزىلەتىنىن حابارلاعان. جالپى, بۇل جاڭا اۋدان ءارى وعان قونىستانعانداردىڭ دەنى – ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر. كەيىنگى جىلدارى ءزاۋلىم ۇيلەر ۇستىنە-ۇستىنە سالىنىپ, باسپانا كەزەگىندە تۇرعاندار پاتەر كىلتىنە يە بولىپ قۋانىشقا كەنەلىپ جاتىر. الايدا وسى ۋاقىتقا دەيىن مۇندا زامانعا ساي قازاق مەكتەبىن اشۋ مۇڭعا اينالىپ كەلدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋگە «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.

«قازىرگى تاڭدا قارقىندى تۇردە دامىپ جاتقان «دوستىق» شاعىن اۋدا­نىندا مەكتەپ جاسىنداعى 747 بالا تۇرادى. ولاردىڭ 80 پايىزدان استامى مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الادى, بىراق كورشى №21 ورتا مەكتەپتە, ج.تاشەنوۆ, ب.مومىش ۇلى مەكتەپتەرىندە, ءا.بوكەي­حان اتىنداعى ليتسەيدە, سونداي-اق شاعىن اۋداننان تىس وزگە جەرلەردە وقۋعا ءماجبۇر. جاڭا «كەلەشەك مەك­تەپ­تەرى» بۇل بالالارعا ءوز ۇيلەرىنە جاقىن جەردە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, بولاشاقتا «دوستىقتىڭ» جاس تۇرعىندارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسايدى», دەپ مالىمدەدى قالالىق ءبىلىم بەرۋ بولىمىنەن.

بىلتىر بۇل اۋماقتا بىرنەشە ءجۇز پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. ال بيىل 200-دەن استام پاتەردەن تۇراتىن تاعى ءۇش تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. ياعني اۋماقتاعى بالالاردىڭ سانى جوعارىدا اتالعان تسيرفدان دا ەسەلەنە تۇسەتىنى انىق. جاڭا مەكتەپ ەسەبىنەن كورشىلەس قازاق سىنىپتارى بار مەكتەپتەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ماسەلەن, «داچنىي» شاعىن اۋدانىنداعى 1 200 ورىنعا ارنالعان №21 مەكتەپتە قازىر 2 134 وقۋشى ءبىلىم الىپ ءجۇر. «دوستىقتىڭ» بالالارى قاتىناپ وقيتىن كەنجەكول ورتا مەكتەبىندە 1 020 ورىننىڭ ورنىنا شامامەن 1 500 وقۋشى ءبىلىم الۋدا, ولاردىڭ 917-ءسى قازاق تىلىندە وقيدى.

ءبىلىم سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, ءوڭىر مەن وبلىس ورتالىعىندا قازاق تىلىندە وقى­تۋعا سۇرانىس تۇراقتى تۇردە ارتا بەرمەك. كەيىنگى بەس جىلدا ەكى جاڭا مەك­تەپ پەن ءۇش قوسىمشا عيمارات سالىن­عانىمەن, جاڭا ءبىلىم بەرۋ نىساندارى بۇل تاپشىلىقتى تولىق جويا الماعان. ولاردىڭ ىشىندە تەك ءبىر مەكتەپتە ء(ا.بوكەيحان اتىنداعى) ءبىلىم بەرۋ مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. قالاداعى 43 مەكتەپتىڭ تەك 10-ى عانا قازاق تىلىندە وقىتاتىنىن دا ايتۋىمىز كەرەك. 2018 جىلدان بەرى پاۆلودارداعى 15 ءورىستىلدى مەكتەپتە العاش رەت قازاق سىنىپتارى اشىلدى, بىراق بۇل ماسەلەنى شەشۋگە جەتكىلىكسىز بولدى. سوندىقتان اشىل­عالى وتىرعان «كەلەشەك مەك­تەپ­تە­رى» تەك تۇرعىنداردىڭ سۇرا­نى­سىن قانا­عات­تان­دىرىپ قانا قويماي, جاس ۇر­پاققا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الۋدى قول­جە­تىم­دى ەتۋدە ماڭىزدى قادام بول­عالى تۇر.

اتاپ وتەرلىگى, 2023 جىلى وبلىس بو­يىنشا مەكتەپ تابالدىرىعىن ات­تاعان 23,5 مىڭ وقۋشىنىڭ 43 پايىزى قازاق سىنىبىن تاڭداعان. ال 2024 جىلى 11 مىڭعا جۋىق بالانىڭ 45 پايىزىنىڭ تاڭداۋى قازاق مەكتەپتەرىنە تۇسكەن. بۇل ءسال دە بولسا العا جىلجۋدىڭ بار ەكەنىن كور­سەتەدى.

ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى ستاتيس­تيكالىق دەرەكتەرگە ءسوز سالىپ كورەيىك. 2024–2025 وقۋ جىلىندا پاۆ­لودار وبلىسىندا 360 جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبى جۇمىس ىستەسە, ونىڭ ىشىندە 137-ءسى – قازاق تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپ (مەكتەپتەردىڭ سانى, اراسالماعى بويىنشا 2022 جىلعى ستاتيستيكا وزگەرمەگەن). ولاردا جالپى سانى 118 مىڭعا جۋىق وقۋشى وقىسا, 50 مىڭنان استامى نەمەسە 43 پايىزى عانا قازاق تىلىندە ءبىلىم اعان. نەگىزىنەن وڭىر­دە ارالاس مەكتەپتەرگە قاتىستى ماسەلە بارشىلىق. سەبەبى 100 پايىز قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە جاڭا وقۋ جىلىندا 33 مىڭ وقۋشى ءبىلىم السا, ارالاس مەكتەپتەردەگى قازاق سىنىپتارىندا وقيتىن وقۋشىلار سانى – نەبارى 17,5 مىڭ بالا. ال ارالاس مەكتەپتەردە ورىسشا ءبىلىم الاتىندار سانى – 60 مىڭ وقۋشى. ياعني ارالاس مەكتەپتەردەگى ءار ءۇش سىنىپتىڭ ەكەۋى – ورىسشا. بۇل جەردە تازا ورىسشا وقىتاتىن مەكتەپتەردى ساناتقا قوسقان جوقپىز. سوندىقتان قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانىن كوبەيتۋ وتە قۇپتارلىق قادام.

بيىل پاۆلودار وبلىسىندا قول­دا­­نىستاعى مەكتەپتەردى جوندەۋ باعدار­لا­ماسى دا ءوز ورنىمەن ورىندالىپ وتىر. العاشقى قوڭىراۋعا دەيىن 31 ءبىلىم ۇياسىندا جوندەۋ جۇمىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان. جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇردەلى جوندەۋلەرگە بيۋدجەتتەن 8 ملرد تەڭگەدەن استام قارجات قاراستىرىلعان. قازىردىڭ وزىندە 7 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى وقۋ­شى­لاردى قابىلداۋعا دايىن. جون­دەلىپ جاتقان مەكتەپتەر وبلىس ورتالىعىنان بولەك, ەكىباستۇز بەن اقسۋ قالالارىندا, باياناۋىل, ەرتىس, ماي, اققۋلى, اقتوعاي, تەرەڭكول, شارباقتى, پاۆلودار, ۋسپەن, جەلەزين اۋداندارىندا ورنالاسقان.

 پاۆلودار وبلىسى