امانگەلدى اۋدانىنداعى «تورعاي ءتاجى» تۋريستىك كەشەنىندە ورنالاسقان «ۇلت جادى» قابىرعاسى «Global Book of Records» كىتابىنا ەندى. ەنى – 35, بيىكتىگى – شامامەن 4 مەتردەي بولاتىن مەموريالدىق نىسانعا قازاق قاۋىمىنا قاستەرلى 248 تاريحي تۇلعانىڭ ەسىمى جازىلعان ەسكەرتكىش تاقتا ىلىنگەن. 200 تاقتانىڭ استىنداعى ۇياشىقتا الەمنىڭ 35 ەلىنەن ارنايى اكەلىنگەن ۇلى بابالارىمىزدىڭ سۇيەك توپىراعى جاتىر.
الەمدىك رەكوردتى تىركەۋ راسىمىنە قوستاناي وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان نارىمبەتوۆ قاتىسىپ, اتالعان تۋريستىك كەشەندى سالعان مەتسەنات, جيھانكەز, «تىلەپ» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى ساپار ىسقاقوۆتىڭ تورعاي وڭىرىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن ءبارىمىز تاريحي ساتكە كۋا بولىپ وتىرمىز. «ۇلت جادى» قابىرعاسى جاي عانا مادەني نىسان ەمەس, حالقىمىزدىڭ وتكەنى مەن بولاشاعىن جالعايتىن رۋحاني كوپىر. ۇلت جادىنىڭ تاسقا باسىلعان كورىنىسى. مۇنداي نىساننىڭ قوستاناي وڭىرىندە ورناتىلۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. تورعاي دالاسى قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا ەرەكشە ورىن الاتىن قاستەرلى مەكەن. تورعاي – قازاق تاريحىنداعى نەشە ءتۇرلى دۇربەلەڭ, سىناقتاردى باستان كەشىرگەن ءوڭىر. وسى يگى ءىستىڭ باسىندا تۇرعان, تۋعان جەرى ءۇشىن تەر توككەن ەل اعاسى, مەتسەنات ساپار ىسقاق ۇلىنا, اعامىزدىڭ قاسىندا جۇرگەن ازاماتتارعا شىنايى العىس بىلدىرەمىز. تۋريستىك حاب وڭىرلىك تۋريزم مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن ەرەكشە مادەني-تاريحي ورتالىق بولاتىنىنا سەنىمدىمىن. ءبىز وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان مۇنداي يگى جوبالاردى ءاردايىم قولدايمىز. ساپار ىسقاق ۇلىنىڭ تۋعان جەرگە, ەلگە جاساپ جاتقان ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. ءبىر عانا مىسال, 2019–2020 جىلدارى اعامىز بالالارعا ارنالعان ءجۇزۋ باسسەينىن سالىپ بەردى. سول كەزدەگى قۇنى – 120 ملن تەڭگە. قازىر ونداي باسسەين سالۋعا كەم دەگەندە 1 ملرد تەڭگە قارجى كەرەك. ءجاسوسپىرىم بالالارعا, كەلەشەك ۇرپاققا قاجەت وسىنداي ۇلكەن ءىستى تىندىرعان ساپار اعامىزدى ناعىز باتىر دەسەك جاراسادى», دەدى اكىم ورىنباسارى.
الەمدىك رەكوردتى تىركەۋ ءراسىمىن ازيا جانە افريكا ەلدەرى بويىنشا الەمدىك رەكوردتاردى تىركەۋ جونىندەگى باس وفيتسەر قۋاندىق قۇدايبەرگەنوۆ جۇرگىزدى. «Global Book of Records» وكىلى الدىمەن تاۋەلسىز ساراپشىلاردى ورتاعا شاقىرىپ, ءراسىمنىڭ ەرەجەسىن ءتۇسىندىردى. ساراپشى مىندەتىن كەزىندە سيريانىڭ قازاقستانداعى قۇرمەتتى كونسۋلى بولعان دەرەح سامير الي, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۋريزم كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى وردەنبەك مازباەۆ, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستاننىڭ يرانداعى ەلشىلىگىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى جومارت جەڭىس, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى امانجول كۇزەمباەۆ سىندى عالىمدار اتقاردى.
ساراپشىلار «ۇلت جادى» نىسانىن كوپتىڭ الدىندا تاعى ءبىر مارتە قاراپ شىعىپ, ەكى ەسكەرتكىش تاقتانى شەشىپ, استىندا سۇيەك توپىراعى بار-جوعىن انىقتاپ كوردى. ودان كەيىن جارتى ساعات ءماجىلىس قۇرىپ, رەسمي قۇجاتتارعا قول قويدى. باس وفيتسەر قۋاندىق قۇدايبەرگەنوۆ ساراپشىلار قورىتىندىسى مەن بەينەقۇجاتتاردى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى مۋمباي شاھارىنا, «Global Book of Rekords» كەڭسەسىنە جىبەردى. ول جاقتان جاۋاپ كەلگەن سوڭ, كوپشىلىككە اتالعان نىساننىڭ الەمدىك رەكوردتار كىتابىنا ەنگەنى, بۇل – ەلىمىز بويىنشا «Global Book of Rekords» تىزىلىمىنە تىركەلگەن 10-نىسان ەكەنىن جاريا ەتتى.
«شەتەلدىك ساراپشىلار «ۇلت جادى» قابىرعاسىمەن بۇعان دەيىن دە جان-جاقتى تانىسىپ, زەرتتەدى. كوميسسيا تىركەۋدىڭ الدىندا وسىنىڭ ءبارىن تالدايدى. بىرىنشىدەن, باسقا جەرلەردە كاپسۋلاعا سۇيەك توپىراعىن جيناعان مۇنداي مەموريالدىق كەشەندەر بار. 500-دەن, 800-دەن جيناعان كەشەندەر بار. بىراق كوميسسيا «ۇلت جادى» مەموريالدىق ەسكەرتكىشىنىڭ گەوگرافيالىق, حرونولوگيالىق تۇرعىدان ەرەكشە ەكەنىن كورىپ قايران قالدى. نىسان انارىس زامانىنان باستاپ قازىرگى زامانعا دەيىنگى ۋاقىت كەڭىستىگىن قامتيدى. مۇندا الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە ورنالاسقان 42 ەلدەن اكەلىنگەن باتىر بابالارىمىزدىڭ سۇيەك توپىراعى ساقتاۋلى جاتىر. ءبىزدىڭ باسشىلارىمىز – اراب ەلدەرىنىڭ شەيحتارى. ۇلكەن مۇمكىندىكتەرى بار. كىتابىمىز نەگىزىنەن ازيا, افريكا قۇرلىعىنداعى ۇلتتاردى, ولاردىڭ قۇندىلىقتارىن, داستۇرلەرىن ەرەكشە دارىپتەيدى. دورەكى, وعاش رەكوردتاردى تىركەمەيدى. ايتالىق, شەگە جۇتا الامىز, شىنى شاينايمىز دەگەن ادامدار بولدى. ەندى «ۇلت جادى» الەمدىك دەڭگەيدەگى ساكرالدىق كارتاعا ەنەتىن بولادى», دەدى قۋاندىق قۇدايبەرگەنوۆ.
الەمدىك رەكورد جاريالانعان سوڭ, مىنبەرگە «تورعاي ءتاجى» كەشەنىنىڭ اۆتورى, مەتسەنات ساپار ىسقاق ۇلى شىقتى.
«تورعاي ءتاجى» كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى ءالى ەكى جىل جۇرەدى. ءبىرتالاي جاڭا نىساندار قوسىلادى. ونى وزدەرىڭىز دە كورەسىزدەر. وسى تۇرعىدا وبلىستىڭ, اۋداننىڭ اكىمدىگىنە العىس ايتامىن. ءبىزدى قولداپ, بارلىق جاعىنان دا كومەك بەرىپ جاتىر. «ۇلت جادى» قابىرعاسى وسىدان ون جىل بۇرىن باستالدى. ۇلى بابالارىمىزدىڭ تۇلپارلارىنىڭ تۇياعى قاي جەرگە دەيىن جەتكەن ەكەن دەگەن وي مازالاپ, مەن التى جىل ىشىندە بۇكىل دۇنيە ءجۇزىن ارالاپ شىقتىم. ءوزىم قۇرىلىسشى بولسام دا, تاريحتى جانىم قالاپ تۇرادى. ءتورت قۇرلىقتى ارالادىم. قاسىمدا جۋرناليست, وپەراتور, عالىم ازاماتتار بولدى. ەكسپەديتسيالىق ساپارىمىزدى التايدان باستادىق. تۇركولوگ-عالىم قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى ەكەۋمىز كۇلتەگىن, بىلگە قاعان, تونىكوك بابالارىمىزدىڭ ەسكەرتكىشتەرىنەن باستاپ, موڭعوليانى ارالادىق. ودان كەيىن كەلەسى جىلى ەۋروپاعا كەتتىك, سودان نە كەرەك, پاندەمياعا دەيىن التى جىل بويى ەكسپەديتسيادا جۇردىك. وسى التى جىلدىڭ ىشىندە بابالارىمىزدىڭ سۇيەگى قالعان قىرىقتان استام ەلدە بولىپپىز. وسىلايشا, ەۋروپا, ازيا, افريكا, امەريكا مەن ەلىمىز اۋماعىنداعى ۇلى بابالارىمىز جاتقان جەرلەردەن ارنايى كاپسۋلامەن توپىراق اكەلىندى. امانگەلدى اۋىلىنداعى «ۇلت جادى» تاعزىم قابىرعاسىنا بابالارىمىزدىڭ ەسىمدەرى جازىلعان قارا ءتۇستى «گابرو» ەسكەرتكىش تاقتالار ورناتىلىپ, استىنا جاڭاعى كاپسۋلالار سالىندى», دەدى مەتسەنات.
الەمدىك رەكوردتى تىركەۋگە تاۋەلسىز ساراپشى رەتىندە قاتىسقان تاريحشى عالىم امانجول كۇزەمباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ءىس-شارا مەملەكەتىمىزدىڭ باستى يدەولوگياسىنىڭ ءبىرى – حالىقتىڭ تاريحي ساناسىن وياتۋدى كوزدەيدى.
«ساپار اعامىز تاريحي سانانى وياتۋ جولىندا ۇلكەن شارۋا تىندىردى. بۇل كىسىگە ەشكىم تاپسىرما بەرگەن جوق. جۇرەگىنىڭ قالاۋىمەن ارعى بابالارىمىز بارعان جەرلەرگە تۇگەل بارىپ, سول جەردەگى حالىققا قازاقتىڭ كىم ەكەنىن ايتىپ جۇرگەن ازامات», دەدى عالىم.
سالتاناتتى ءراسىم بارىسىندا اۋدان جاستارى باتىر بابالارىمىزدىڭ سۇيەك توپىراعى اكەلىنگەن 42 مەملەكەتتىڭ تۋىن ورتاعا الىپ شىقتى. ودان كەيىن كوپشىلىك جەرگىلىكتى ونەرپازداردىڭ كونتسەرتىن تاماشالادى.
قوستاناي وبلىسى