بۇگىندە عىلىمدا زەرتتەۋ جۇمىستارىن حالىقارالىق دەڭگەيدە شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ جۇرگىزۋ كەڭ تارالىپ جاتىر. بۇل كوبىنە ناقتى عىلىمدارعا قاتىستى بولاتىنداي كورىنەدى. بىراق ءبىزدىڭ ارحەولوگ عالىمدارىمىز دا بۇل ءتاسىلدى زەرتتەۋ ناتيجەسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدا ءساتتى قولدانىپ ءجۇر.
سونىڭ ءبىر ۇلگىسى بولار, وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيالىق ورتالىعى نيدەرلاندتىڭ لەيدەن ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىمەن بىرگە قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزدى. ولار حالىقارالىق عىلىمي ىنتىماقتاستىق اياسىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ ورداباسى اۋدانىنا قاراستى قاراسپان اۋىلى ماڭىندا ورنالاسقان تولەبايتوبە-2 قورىمدارىن زەرتتەدى.
ارحەولوگتەردىڭ بىزگە بەرگەن دەرەگىنە سۇيەنسەك, قازبا جۇمىستارى بارىسىندا ب.ز.د. I عاسىر مەن ب.ز. IV عاسىرىنا جاتاتىن قاڭلى كەزەڭىنە ءتان وبالار ارشىلدى. وبا ىشىنەن اقسۇيەك كوشپەندى جاۋىنگەردىڭ جەرلەنگەنى انىقتالدى. بۇل – قابىردەن تابىلعان جەبە ۇشتارى, تۇرمىستىق پىشاق, ات ابزەلدەرى (اۋىزدىق), بەلدىك توعالارى مەن اشەكەي بۇيىمدار ارقىلى دالەلدەنىپ وتىر. ەرەكشە نازار اۋدارارلىعى – ۇلكەن حۇم ىدىسىنىڭ بولىكتەرى قابىر ىشىنە توسەلگەن جانە ءمايىت اعاش تابىتتىڭ ۇستىنە قويىلىپ جەرلەنگەن.
اعاشتىڭ جاقسى ساقتالعان بولىكتەرى مەن جەبەلەردىڭ سابىنداعى ءجىپ ءىزى جەرلەۋ ءراسىمىنىڭ كۇردەلىلىگىن كورسەتەدى. الەباستر گيپستەن جاسالعان بويتۇمارلار سول زامانداعى نانىم-سەنىم بويىنشا ز ۇلىم كۇشتەردەن قورعاۋشى رەتىندە قويىلعان. سونداي-اق جىلقىنىڭ ازۋ ءتىسى, كەلەسى وبادان تومەن تەمپەراتۋرادا باعالى مەتالداردى بالقىتۋعا ارنالعان, عىلىمي اينالىمدا «تيگەل» دەپ اتالاتىن سيرەك كەزدەسەتىن كەراميكالىق ىدىس تابىلدى. بۇل – سول كەزەڭدەگى مەتالل وڭدەۋ تەحنولوگياسىنا قاتىستى ماڭىزدى جاڭالىق.
ايتا كەتەرلىگى, وبالار ەجەلگى داۋىردە بىرنەشە رەت تونالعانىنا قاراماستان, بۇگىنگى قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە ماڭىزدى دەرەكتەر مەن جادىگەرلەر تابىلىپ وتىر. زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ارنايى مەموراندۋم اياسىندا «ورداباسى» ۇلتتىق تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە قاتىستى.
لەيدەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ انتروپولوگ جاس عالىمى پولينا كولموگوروۆا بۇل زەرتتەۋ جۇمىستارى قازاقستاننىڭ كونە تاريحىنىڭ اشىلۋىنا, قاڭلى كەزەڭىنىڭ مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن تانۋعا ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ول ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى الداعى ۋاقىتتا دا ءبىزدىڭ عالىمدارمەن بىرگە جالعاستىرماق.