وڭدەۋ سەكتورىندا ءوسىم بار

190 ونەركاسىپتىك جوبا جاڭعىرادى

جيىنعا پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار, يندۋستريا جانە قۇرى­لىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاس­پاەۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەر­لان نىسانباەۆ, كولىك ءمي­نيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆ جانە «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كوم­پانياسىنىڭ باسقارما توراعاسى دارحان يماناشەۆ قاتىستى.

رومان سكليار مەملەكەت باسشىسىنىڭ ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا جانە كولىك سالالارى بويىنشا بەرگەن تاپسىرمالارى قالاي ورىندالىپ جاتقانى تۋرالى بايانداپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى العاشقى جارتىجىلدىقتا ونەركاسىپتەگى ءوندىرىس كولەمى 28,9 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, 6,5 پايىز ءوسىم كورسەتكەن. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى 13,7 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرگەن, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 5,5 پايىزعا ارتىق. بۇل سالا ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 12,4 پايىزىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. وڭدەۋ سەكتورىنداعى ءوسىم نەگىزىنەن مىنا سالالار ەسەبىنەن تىركەلگەن: ماشينا جاساۋ 11,1%-عا, حيميا ونەركاسىبى 7%-عا, قۇرىلىس ماتەريالدارى ءوندىرىسى 8,6%-عا, ال ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى 10%-عا ارتقان. سونداي-اق رومان سكليار 2025 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 1,5 ترلن تەڭگە بولاتىن 190 ونەركاسىپتىك جوبا ىسكە قوسىلاتىنىن ايتتى. قازىردىڭ وزىندە 47 جوبا جۇزەگە اسىپ, 196 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بۇل جوبالار اياسىندا 3 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىن­­شى ورىنباسارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى اياسىندا كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا, جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە بىرقاتار ءىرى تەمىرجول جوبالارى ىسكە اسىرىلۋدا. ماسەلەن, «دوستىق – مويىنتى» جانە «الماتى قالاسىنىڭ اينالما جولى» جوبالارى اياقتالۋ ساتى­سىندا. كەلەسى جىلى «مويىن­تى – قىزىلجار», «دار­بازا – ماقتاارال» جوبالارى اياق­تالادى. ال 2027 جىلى «باقتى – اياگوز» جوباسى ىسكە قوسىلادى.

«جىل سوڭىنا دەيىن 175 جاڭا جولاۋ­شىلار ۆاگونىن ساتىپ الۋ جوسپار­لانىپ وتىر. اۋە حابتارىن دا­مىتۋ ءارى اۋە جۇكتەرىنىڭ كولە­مىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اۋە­جاي ينفراقۇرىلىمى جاڭعىر­تىلىپ, كەدەندىك راسىمدەر جەڭىل­دەتىلۋدە, تسيفرلىق شەشىم­دەر ەنگىزىلمەك. زايسان, كاتون­قاراعاي جانە كەندىرلى كۋرورت­تىق ايماقتارىندا اۋەجاي قۇ­رىلىسى باستالدى. اۆتوكولىك جول­دارى سالاسىندا 12 مىڭ شاقى­رىم جول قۇرىلىس جانە جون­دەۋ جۇمىستارىمەن قامتىل­عان, ونىڭ 7 مىڭ شاقىرىم بيىل­عى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوس­پار­دا تۇر», دەدى پرەمەر-ءمي­نيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.

62 ملرد تەكشە مەتر گاز وندىرىلەدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ دەڭ­گەيىن جانە ەلىمىزدىڭ گاز سالا­سىنداعى الەۋەتىن ارتتىرۋ تۋرالى تاپسىرمالارىن ورىن­داۋ بارىسىندا بيىل 60 ملرد تەكشە مەتردەن استام گاز ءوندى­رۋ, سونداي-اق ستراتەگيالىق ماڭىز­دى ينفراقۇرىلىمدىق وبەكتى­لەر ىسكە قوسىلادى. ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز سالاسىندا ءبىرىنشى جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا 7,6 ملن توننا مۇناي ونىمدەرى ءوندىرىلدى, ال جىلدىق جوسپار – 14,8 ملن توننا.

«بيىل 62 ملرد تەكشە مەتر گاز ءوندىرۋ جوسپارلانعان. 94 ەلدى مەكەن گازبەن قامتاماسىز ەتىلەدى, 300 مىڭنان استام ادام كو­گىلدىر وتىنعا قول جەتكى­زە­دى. قىركۇيەك ايىندا ۇزىندى­عى 302 شاقىرىم بولاتىن «تال­دى­قورعان – ءۇشارال» ماگيسترال­دىق گاز قۇبىرى ىسكە قوسىلادى. بۇل 60-تان استام ەلدى مەكەندى گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءساۋىر ايىندا «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى ەكىنشى جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ونى كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر.

مۇناي-گاز حيمياسى سالاسىندا 6 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 380 مىڭ توننادان استام ءونىم ءوندىرىلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 12,7%-عا ارتىق.

19,2 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي بەرىلەدى

مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتان­داس­تارىمىزدى قولجەتىمدى باس­پانامەن قامتۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىر­مالارىن جۇزەگە اسىرۋ ايا­سىندا بيىل تۇرعىن ءۇي قۇرى­لى­سى سالاسىندا رەكوردى 19,2 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پاي­دا­لانۋعا بەرىلەدى. العاشقى التى ايدىڭ قورىتىندىسىندا 7,9 ملن شارشى مەتر پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار ەنەرگەتيكا سالاسىندا بيىلعى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 62,2 ملرد كۆت/ساعات ەلەكتر ەنەرگياسى ءوندىرىلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 3,3%-عا جوعارى. 2028 جىلعا قاراي جالپى قۋاتى شامامەن 6700 مۆت بولاتىن جاڭا گەنەراتسيا ىسكە قوسىلادى, ونىڭ ىشىندە بيىل ءداستۇرلى جانە بالامالى قۋات كوزدەرى بويىنشا 620 مۆت ەنگىزىلەدى. ال ينۆەستيتسيالىق شتاب جۇمىسى اياسىندا جىل باسى­نان بەرى جالپى قۇنى شاما­مەن 60 ملرد دوللاردى قۇراي­تىن 71 ينۆەستيتسيالىق جوبا قارال­دى. ينۆەستيتسيالىق جوبالار­دى سۇيەمەلدەۋ ۇلتتىق تسيفر­لىق ينۆەستيتسيالىق پلاتفورما ار­قىلى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتال­عان پلاتفورمادا جالپى سوماسى 77 ترلن تەڭگەدەن اساتىن 1 106 جو­با تىركەلگەن. «جالپى العان­دا, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ بار­لىق تاپ­سىرمالارى قاتاڭ باقى­لاۋدا تۇر», دەدى پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار.

جاڭا سالىق كودەكسى بولشەكتەۋ ماسەلەسىن شەشەدى

جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ قابىل­دانۋىنا بايلانىستى ءىرى قۇرى­لىس كومپانيالارى بيزنەستى بولشەك­تەپ, ۇلكەن پايدا تاباتىن تا­جىريبە جويىلادى. رومان سكلياردىڭ سوزىنشە, جاڭا سالىق كودەكسى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ كەزىندە قاراپايىم ازامات­تارعا اسەر ەتپەيتىنىنە سەندىردى. بيىل 19 ملن شارشى مەتردەن استام قۇرىلىس سالىنادى.

«بىزدە تۇرعىن ءۇي قۇنى نارىقتىق ادىستەرمەن رەتتەلەدى. الايدا جەكە قۇرىلىسشىلاردان تۇرعىن ءۇي ساتىپ الاتىن تاپسىرىس بەرۋشى رەتىندە مەملەكەتتىڭ ارالاسۋى 10 جىل ىشىندە ءوزىنىڭ ءتيىستى اسەرىن بەرىپ كەلەدى. بىزدە تۇرعىن ءۇي باعاسى قاتتى قىمبات ەمەس. بيزنەس نەمەسە ەليتا كلاسس سەگمەنتىن ەمەس, ەكونوم كلاس­تاعى تۇرعىن ءۇيدى ايتىپ وتىر­مىن. ونىڭ باعاسى وزىنە لا­يىق. ءبىز مۇندا باعانىڭ كۇرت وزگەرىس­تەرگە ۇشىراپ جاتقانىن كورىپ وتىرعان جوقپىز. جاڭا سا­لىق كودەكسىنىڭ قابىلدانۋىنا باي­لانىستى ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارى بيزنەستى بولشەكتەپ, ۇلكەن پايدا تاباتىن تاجىريبە جو­يى­لادى», دەدى رومان سكليار.

ۆيتسە-پرەمەر تۇرعىن ءۇي قۇنى جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات­تاما مەن از قامتىلعان ازاماتتار ءۇشىن بەرىلەتىن مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا سايكەس, ونىڭ ىشىندە «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى نەمەسە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان «ناۋرىز جۇمىسكەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە رەتتەلەتىنىن ايتتى.

شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى كەڭەيەدى

ەلىمىزدە جىلىنا 85-90 ملن توننا مۇناي وندىرىلمەك. بۇل رەتتە سۇرانىس ۇسىنىستان اسىپ تۇسەدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 2017–2019 جىلدار ارالىعىندا ءۇش وتاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن رەكونسترۋكتسيالاۋ ءساتتى اياقتالدى, بۇل ءوندىرىس كولەمىن ەداۋىر ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل 2019 جىلعا قاراي بەنزين, ديزەل جانە اۆياكەروسين تاپشىلىعىن توقتاتتى. دەگەنمەن تۇتىنۋدىڭ ارتۋىنا بايلانىستى اۆياكەروسيندى ءالى دە يمپورتتاۋعا تۋرا كەلەدى.

سونىمەن قاتار كورشى ەلدەرمەن سالىستىرعاندا قازاقستاندا بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ تومەن باعاسى ولاردىڭ زاڭدى جانە كونتراباندالىق جولدارمەن كەتۋىنە اكەلىپ سوعادى, بۇل ىشكى تاپشىلىقتى تۋدىرادى.

ء«وندىرىستى كەڭەيتۋ جونىندەگى جوسپارلارعا كەلەتىن بولساق, شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى­نىڭ ەكىنشى كەزەگىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل شىمكەنتتەگى مۇناي وڭدەۋ كولەمىن 6 ملن توننا­دان 12 ملن تونناعا دەيىن ۇلعاي­تۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سون­داي-اق پاۆلودار جانە اتىراۋ زاۋىتتارىنداعى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ بويىنشا ءىس-شارالار بار», دەپ اتاپ ءوتتى ر.سكليار.