ەرتە داۋىردە, ازيا قۇرلىعىندا كەزەكتەسىپ ۇلىس قۇرعان عۇنداردان كەيىنگى تۇركى, ۇيعىر, قيماق, قىرعىز, موڭعولدار وزدەرىنىڭ ساداعىن ەجەلگى عۇن ساداعى نەگىزىندە دامىتقان. سونىڭ ءبىرى – ساق ساداعى.
عۇن ساداعىنا قاراعاندا ساقتاردىكى شاعىن ءارى قىسقا, جۇمساق بولعاندىقتان, ات ۇستىنەن اتۋعا قولايلى. ياعني ساقتار عۇن ساداعىن كىشىرەيتىپ جاساۋ ارقىلى ات ۇستىنەن اتۋعا ىڭعايلى ءتۇرىن دۇنيەگە اكەلگەن.
ساق جانە عۇن ساداعىنىڭ ايىرماسى كوپ. ساق ساداعىنىڭ ۇزىندىعى 0,6–0,8 مەتر بولسا, عۇن ساداعى 1,2–1,6 مەتر. باستى ايىرماشىلىعى – ساق ساداعىنىڭ سۇعى قىسقا, عۇن ساداعىنىڭ سۇعى ۇزىن بولادى. عۇن ساداعى – ساق ساداعىنا قاراعاندا ۇلكەن ءارى قۋاتتى.
كەيبىر باتىستىق دەرەككوزدەر بۇل ساداقتى «سكيف ساداعى» دەپ كورسەتەدى. قۇرىلىمى تۋرالى قازاق قارۋتانۋشىسى, ەتنوگراف قاليوللا احمەتجان ساداق بىرنەشە بولەك ماتەريالدان قۇراستىرىلىپ, ولار تارامىسپەن بەكىتىلگەن دەيدى. ياعني مۇنداي ساداق ادەتتەگى جاعدايدا كەرى ءيىلىپ تۇرادى. ال قولدانعان كەزدە سەرىپپەسى اسا قۋاتتى بولعان. ساداقتىڭ ۇزىندىعى شامامەن 60–80 سم, وعىنىڭ ۇزىندىعى 60–70 سم بولعانى تۋرالى جازادى.
ءV–Vى عاسىرلاردا دارا ۇلىس قۇرىپ, جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان تۇركىلەر جاساعان ساداق تا وسى ساداقتىڭ جالعاسى. تۇركىلەر ساداقتىڭ سەرپىنى قاتتى بولۋ ءۇشىن عۇنداردىكىن ءسال كىشىرەيتىپ, ات ۇستىنەن اتۋعا ىڭعايلاپ, ۋاقىت وتە كەلە ساداقتىڭ سۇعى مەن ءيىنىنىڭ دە ءىشى-سىرتىنا جانە باۋىر-جونىنا ءمۇيىز جاپسىرما قاپتاپ, جەتىلدىرەدى.
ونىڭ سىرتىندا كونە تۇركىلەر تەمىر قورتۋمەن اينالىسقانىن بىلەمىز. سوعان قاراعاندا ساداق جەبەلەرى تەمىردەن قۇيىلىپ, جەتە جاسالىپ تۇرلەنگەنى انىق. زەرتتەۋشىلەر تۇركى ساداعىنىڭ ۇزىندىعى 120-140 سم, ەڭ باستىسى, قۇراما – كۇردەلى ساداق پايدالانعانى جايلى دەرەك كەلتىرەدى.