كەيىنگى اپتادا ەلىمىزدەگى ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىندە دوللار باعامى 540 تەڭگەدەن اسىپ كەتتى. بۇل كۇتپەگەن ءوسىم كوپشىلىك كوڭىلىن الاڭداتىپ وتىر. مۇنداي كۇرت قۇبىلىسقا نە سەبەپ بولدى؟ دوللاردى قازىردەن ساتىپ الۋ كەرەك پە, الدە كۇتكەن دۇرىس پا؟ وسى جانە وزگە دە دوللار تۋرالى دولبارىمىزعا ەكونوميست, قارجى ساراپشىسى بەكنۇر قيسىقوۆ جاۋاپ بەردى.
دوللار نەگە ءوستى؟
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, دوللار باعامىنىڭ كوتەرىلۋىنە ءبىر عانا سەبەپ ەمەس, بىرنەشە ىشكى جانە سىرتقى فاكتورلار قاتار اسەر ەتكەن.
«ەڭ اۋەلى, بۇل اقش-تىڭ اقشا-نەسيە ساياساتىنا, دالىرەك ايتساق, اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسىنىڭ (فرس) بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى شەشىمدەرىنە بايلانىستى. قازىر نارىق فرس-ءتىڭ مولشەرلەمەنى كوتەرۋى مۇمكىن دەگەن كۇدىكپەن ءجۇر. مۇنداي جاعدايدا دوللار حالىقارالىق ارەنادا نىعايا تۇسەدى», دەيدى ول Digital Business-كە بەرگەن سۇحباتىندا.
سونىمەن قاتار ۇلتتىق بانك ۇستانىپ وتىرعان ەركىن ايىرباس باعامى ساياساتى دا ءوز اسەرىن تيگىزىپ وتىر. بۇگىندە تەڭگە باعامى نارىقتىق جولمەن قالىپتاسىپ كەلەدى. ياعني, مەملەكەت جاساندى تۇردە ۇستاپ وتىرعان جوق. بۇعان قوسا رۋبل مەن يۋان باعامدارى دا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ويتكەنى ەلىمىز رەسەيمەن دە, قىتايمەن دە تىعىز ساۋدا جاسايدى.
«جاز مەزگىلى ماۋسىمدىق وزگەرىستەر كەزەڭى. دەمالىس, شەتەلگە ساپار, يمپورتتىق تاۋارلارعا سۇرانىس سياقتى سەبەپتەرگە بايلانىستى شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن سۇرانىس ارتادى. بۇدان بولەك, شىلدە ايى سالىق, نەسيەلەر مەن سىرتقى تولەمدەر كەزەڭى. كومپانيالار شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەرگە تولەم جاساپ, ەسەپ بەرەتىن ۋاقىت. كوپ جاعدايدا نارىقتاعى ويىنشىلاردىڭ پسيحولوگيالىق كوڭىل-كۇيى دە شەشۋشى ءرول اتقارادى. ۇكىمەتتىڭ ء«بىز تەڭگە باعامىن ەركىندىككە جىبەرەمىز» دەگەن مالىمدەمەسى كوپشىلىك تاراپىنان «دوللار ءالى دە وسەدى» دەگەن بەلگى رەتىندە قابىلدانعان بولۋى مۇمكىن», دەيدى ساراپشى.
بۇل جاعداي الدىن الا بولجاندى ما؟
بەكنۇر كيسىقوۆ دوللار باعامىن بولجاۋ تۇبىرىمەن كۇردەلى نارسە ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى وعان اسەر ەتەتىن فاكتور وتە كوپ. ونىڭ ىشىندە كەيدە كۇتپەگەن مالىمدەمەلەر, ايتالىق, پرەمەر-ءمينيستردىڭ سويلەگەن ءسوزى نەمەسە ۇلتتىق بانكتىڭ ۇنسىزدىگى دە ۇلكەن رەاكتسيا تۋدىرا الادى. قازىر نارىق وتە قۇبىلمالى. بۇگىن ءبىر جاڭالىق شىقسا, ەرتەڭ باعا وزگەرىپ كەتۋى مۇمكىن.
«قازىرگى باعام ءوسىمى ۋاقىتشا قۇبىلىس. ونى ناقتى ەكونوميكالىق نەگىز ەمەس, كوبىرەك ەموتسيالىق جانە ماۋسىمدىق فاكتورلار قوزعاپ وتىر. ەگەر الداعى اپتادا مۇناي باعاسى 90-100 دوللارعا جەتسە, تەڭگە نىعايۋى مۇمكىن. كەرىسىنشە, مۇناي ارزانداسا, دوللار ودان ءارى ءوسۋى ىقتيمال. سوندىقتان قازىر ناقتى باعا بەرۋ قيىن», دەپ ءتۇسىندىردى ساراپشىمىز.
ۇلتتىق بانك نەگە ارەكەت ەتپەي وتىر؟
ەكونوميست بەكنۇر كيسىقوۆ باس بانكتىڭ ينتەرۆەنتسيا جاساماۋىن السىزدىك ەمەس, كەرىسىنشە, دۇرىس ستراتەگيالىق شەشىم دەپ باعالايدى.
«ۇلتتىق بانك ارالاسۋى مۇمكىن, بىراق تەك اسا قاجەت جاعدايدا. ينتەرۆەنتسيا دەگەنىمىز ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەردى نارىققا شىعارۋ ارقىلى دوللار ۇسىنىسىن ارتتىرۋ. بۇل ۋاقىتشا شارا. ال ۇزاق مەرزىمدە ۇلتتىق بانك ەركىن نارىقتىق باعامدى ۇستانۋعا تىرىسادى. سەبەبى ونىڭ ءبارى اشىق ءارى ءتيىمدى جۇيە», دەيدى ول.
الايدا ساراپشىنىڭ ويىنشا, ۇلتتىق بانك حالىقپەن اشىق ءارى تۇسىنىكتى تىلدە سويلەسۋدى كۇشەيتۋى كەرەك. شىنىندا دا, ينتەرۆەنتسيا جاساۋ ءبىر بولەك ءىس, ال حالىققا نە بولىپ جاتقانىن ءتۇسىندىرۋ ودان دا ماڭىزدى. قازىر اقپارات از. ادامدار اراسىندا الىپ-قاشپا سوزدەر, جالعان ۇرەي كوبەيەدى. سوندىقتان ۇلتتىق بانك تاراپىنان تۇراقتى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى, اشىق بريفينگتەر قاجەت-اق.
قاراپايىم حالىق نە ىستەگەنى دۇرىس؟
ساراپشى وتانداستارىمىزدى دۇربەلەڭگە سالىنباۋعا شاقىرادى. قازىر بار اقشانى دوللارعا اۋىستىرىپ, اسىعىس شەشىم قابىلداۋ – تاۋەكەل. ەگەر ءسىزدىڭ الدىڭىزدا ناقتى شەتەلگە شىعۋ, شەتەلدىك كەلىسىمشارت تولەۋ سياقتى جوسپار بولماسا, اسىقپاڭىز. كەرىسىنشە, ەڭ اقىلدى شەشىم – اكتيۆتەردى ءارتاراپتاندىرۋ. ياعني, قاراجاتتىڭ ءبىر بولىگىن تەڭگەمەن, ءبىر بولىگىن دوللارمەن, مۇمكىن باسقا ۆاليۋتامەن ساقتاۋ. دوللار باعامىنىڭ ءوسۋى قازىرگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جيىنتىق كورىنىسى. وعان سىرتقى فاكتورلار دا, ىشكى شەشىمدەر دە اسەر ەتىپ جاتىر. بىراق ساراپشى بۇل جاعدايدىڭ ۋاقىتشا ەكەنىن ايتادى.