ۇلتتىق ءداستۇر, ۇلتتىق سيپات. ۇلتتىق دەگەنىمىز نە؟ سيپاتى قانداي؟ ۇلتتىقتىڭ ءبىر سيپاتى تەگىندە ۇلتتىق تاعامدا جاتسا كەرەك.
اس ادامنىڭ ارقاۋى, دەيدى اتام قازاق. “ارپا, بيداي اس ەكەن, التىن-كۇمىس تاس ەكەن” دەپ, استى وتە جوعارى باعالاۋدىڭ جولىن عانا ەمەس, ونى ءدامدى ەتىپ ازىرلەۋدىڭ ءجون-جوسىعىن دا جاقسى بىلگەن. وزگە ەل قازاقتا داستارقانى كەڭ, جانى جومارت حالىق رەتىندە تانيتىنىنا بۇل ءسوزىمىزدىڭ ءبىر دالەلى. ءيا, اتام قازاق كىمدى بولسا دا پيعىلىنا قاراماي, “استان ۇلكەن ەمەسسىڭ” دەپ داستارقانعا شاقىرعان. جالپى, ۇلتىمىزدىڭ مادەنيەتىندە داستارقان – ەكونوميكالىق, ديپلوماتيالىق پەن سونداي-اق ءتالىم-تاربيەلىك قىزمەت اتقارعان. قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىق ءداستۇرى شەتەلدە ىقىلىم زاماننان-اق اڭىزعا اينالعان. ال بۇگىندە شە؟ وسى اڭىزعا لايىق داستارقانىمىزدى ۇلتتىق تاعامدارمەن جايناتىپ ءجۇرمىز بە دەگەنگە كەلسەك, بۇگىندە تاعام مازىرىمىزدە وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ تاعامدارى باسىمدىق ەكەندىگى دە شىندىق. وسى ورايدا, قازاقتىڭ برەندىنە لايىق قازى-قارتا, باۋىرساق, قىمىز, شۇبات جانە باسقا دا ءسۇت ونىمدەرى بۇگىنگى كۇننىڭ تالابىنا ساي ەتىپ جانداندىرۋ, ونى دامىتىپ, ەلگە تانىمال ەتۋمەن اينالىسۋ ماقساتىندا جاستار ۇيىمى قۇرىلۋدا. بۇل ورايدا جاقىندا عانا كوپشىلىكتىڭ شىمبايىنا باتقان وسىناۋ ماسەلەنى كوتەرىپ, استاناداعى ء“تىل جانە مادەنيەت” قوعامدىق ۇيىمى قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىن ناسيحاتتاۋ مەن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شارا وتكىزگەنىن ايتۋعا بولادى. وعان الەۋمەتتىك عىلىمدار فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زيابەك قابىلدينوۆ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اقش مەديتسيناسىنىڭ اكادەميگى ەربولات دالەنوۆ, ء“تىل جانە مادەنيەت” قوعامىنىڭ توراعاسى انۋاربەك ەرالى, راحات يكىباەۆ, قوعام مۇشەلەرى مەن شاراعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان ستۋدەنتتەر قاتىستى. ۇلتتىق تاعامداردى جاڭعىرتۋ يدەياسىن كوتەرىپ جۇرگەن راحات يكىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ونىڭ قولداۋ الۋىندا مەملەكەتتىڭ كومەگىنسىز جۇزەگە اسۋى قيىن. ءويتكەنى, كادىمگى ءوزىمىز ءسۇيىپ جەيتىن ەتتى, دايىنداۋعا كەتەتىن قامىردىڭ 1 كگ-ى 450 تەڭگە تۇرادى. ال ەتتى مولىراق اسۋ ءۇشىن قانشا قاراجات كەتەتىنىن ء“ىشىڭىز بىلەدى”. الايدا, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى دامىتۋدى انىقتايتىن فاكتوردىڭ ءبىرى قولجەتىمدى باعا ەمەس پە, دەيدى ول. راحات يكىباەۆتىڭ ۇلتتىق تاعامداردى ءدارىپتەۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسى بارلىعىمىزدىڭ كوكەيىمىزدە. دەگەنمەن, بولاشاقتا ۇيىمىزدە عانا ەمەس, ۇلتتىق تاعامىمىزدى شەتەلگە شيپاسىمەن, ءدامدىلىگىمەن, پايدالىلىعىمەن تاڭقالدىرعانعا نە جەتسىن, شىركىن!
ۆەنەرا تۇگەلباي, “ەگەمەن قازاقستان”.