ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ەل مەن ەلباسى تاريحىنا قاتىستى كورمەلەر سانى ارتىپ كەلەدى. سونداي كورمەلەردىڭ ءبىرى كەشە قر تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ مۇراجايىندا بولىپ ءوتتى. اتالمىش مۇراجاي مەن “نۇر وتان” حدپ بىرلەسە ۇيىمداستىرعان “نازارباەۆ جانە قازاقستان” اتتى كورمە پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلدى.
كورمەنىڭ اتاۋىنىڭ ءوزى ونىڭ سيپاتىن اشىپ كورسەتەدى. ويتكەنى, مۇندا قويىلعان فوتوسۋرەتتەر ەلباسىنىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋى مەن ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز ەل رەتىندە قۇرىلۋىنىڭ تاريحى بەدەرلەنگەن. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ وڭاي كەلمەگەندىگىن ەسكەرسەك, مۇنداعى كورىنىستەر سول قيىندىقتى كەزەڭدەردەن سىر شەرتەدى. نەگىزىنەن كورمەگە قويىلعان فوتوسۋرەتتەر ءبىرىنشى رەت كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىر. سونداي-اق, مۇندا كىتاپحانا قورى دا جيناقتالىپ, ءاربىر كىتاپ ءبىر دانادان ساقتالادى. ايتسە دە بۇل كىتاپتار قالىڭ وقىرمان مەن زەرتتەۋشى عالىمدارعا ءالى ۇسىنىلا قويعان جوق. ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. كورمەنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, ونىڭ تاريحي ورىن بولىپ تابىلاتىن كۇمبەزدى زالدا وتكىزىلۋى. بۇل زالدا 1998 جىلى ەلباسى اقمولانى استانا دەپ وزگەرتۋدى جاريالاعانى بەلگىلى. بۇدان باسقا 2004 جىلعا دەيىن مۇندا كوپتەگەن ءىس-شارالار وتكىزىلدى دە. قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى مۇراجايى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى كۇلايشا اقتاەۆانىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, پرەزيدەنتتىڭ جەكە مۇراعاتىنان, دوستارى مەن ارىپتەستەرىنىڭ جەكە قورلارىنان 280-گە جۋىق فوتوسۋرەت الىنىپ, كوپشىلىككە العاش رەت ۇسىنىلۋدا. بۇعان قوسا كورمەدە الەمنىڭ 30-عا تارتا شەت تىلىنە اۋدارىلعان ن.نازارباەۆتىڭ كىتاپتارى دا كوپشىلىك نازارىنا قويىلعان.
ءار ءتۇرلى اتاۋلارمەن بەرىلگەن جادىگەرلەر ەلباسىنىڭ ءار جىلدارداعى ەسەيۋ جولدارى مەن قالىپتاسۋ كەزەڭدەرىنەن سىر شەرتەدى. مىسالى, 1961 جىلى تەمىرتاۋ قالاسىندا وتكەن ءبىر سەنبىلىكتەگى كورىنىستى بەينەلەيتىن فوتوسۋرەتتە ن.نازارباەۆ تەرەزە الدىندا ارىپتەسىمەن سويلەسىپ تۇرعان ءساتى بەينەلەنگەن. بۇل جاس وتباسىلارعا باسپانا تۇرعىزۋعا ارنالعان سەنبىلىك ەكەن. مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى پرەزيدەنتتىڭ قاسىنداعى دوسىنىڭ ەسىمى ءالى دە بەلگىسىز قالىپ وتىرعاندىعىن ايتادى. مامىر مەرەكەسىندەگى, بۇكىلالەمدىك جاستار مەن ستۋدەنتتەردىڭ فەستيۆالىنە قاتىسۋ ءۇشىن حەلسينكيگە اتتانۋ الدىنداعى ۆوكزالداعى سۋرەتتەر قىزىقتى دا قىزعىلىقتى. سونىمەن قاتار مۇندا الماتىدا, تەمىرتاۋدا, قاراعاندىدا, ءتىپتى دنەپرودزەرجينسكىدە تۇسكەن ەلباسىنىڭ فوتولارى بار. ولاردى مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى ىزدەستىرىپ, ءوڭى كەتە باستاعاندارىن قالپىنا كەلتىرگەن. اسىرەسە, 1950-60 جىلدارعى فوتولار سانى از نەمەسە از ساقتالعان, ال 1980 جىلدارداعى فوتولاردىڭ سانى كوپ بولعانىمەن, ساپاسى ناشارلاۋ كورىنەدى.
ۇلكەن ەڭبەك جولدارى دەگەن ءبولىمدە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ 1980 جىلدارداعى زاۋىت, فابريكا جۇمىسشىلارىمەن كەزدەسۋلەرى بەدەرلەنسە, ءومىر مەكتەبى بولىگىندە د.ا.قوناەۆپەن بىرگە تۇسكەن سۋرەتتەرى كەزدەسەدى. 1984 جىلى ۇكىمەت باسشىسى بولعان كەزى, 1985-1990 جىلدار ارالىعىنداعى م.س.گورباچەۆپەن تۇسكەن ءساتتەر دە وسىندا كورىنىس تاپقان. ال ءوزگەرىستەر كەزەڭى دەگەن بولىگىندە ن.نازارباەۆتىڭ ماسكەۋدىڭ قىزىل الاڭىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنە سۇحبات بەرىپ تۇرعان ءساتى وزىنە نازار اۋدارتادى. بۇدان باسقا ەلباسىنىڭ پاراشيۋتپەن سەكىرگەن كەزى, نەمەرەلەرىنىڭ قاسىنداعى ءساتى سياقتى وتباسىلىق جەكە سۋرەتتەرى دە قويىلىپتى. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ الەمدىك ساياسي ارەنادا تانىلا باستاعان كەزەڭدەرىندەگى ەلباسىنىڭ الەمنىڭ بەلدى دە بەدەلدى ساياساتكەرلەرىمەن كەزدەسۋلەرى, بۇۇ مىڭبەرىنەن سويلەپ تۇرعان كەزى تاريح قوينىنا تارتا تۇسەدى.
مىنە, وسىنداي كوركەم دە تاريحي ماڭىزى وراسان زور دۇنيەلەردى ءوز كوزىمەن كورۋ ءۇشىن جينالعان قاۋىمنىڭ قاتارى دا مول بولدى. ولاردىڭ اراسىنان كوپتەگەن دەپۋتاتتاردى كوزىمىز شالدى. جينالعاندار الدىندا ءسوز العان تۇڭعىش پرەزيدەنت مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى الما ساعىنعالي كورمە ارقىلى ن.نازارباەۆتىڭ ۇلى تۇلعا, العىر ساياساتكەر بولىپ قالىپتاسۋىن كورسەتۋگە تىرىسقاندىقتارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ال “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مۇحتار ەرمان بىرلەسىپ جاسالعان جوبانىڭ وتە ءساتتى شىققاندىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ەندىگى ماسەلە, وسى جوبانى مۋلتيمەديا ارقىلى ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنا, ءتىپتى شەت ەلدەرگە دە كورسەتۋ. كورمەنى استانا قالاسىنىڭ تۇرعىندارى عانا ەمەس, بۇكىل ەل بولىپ تاماشالاۋعا ءتيىس, دەدى مۇحتار تىلدابەك ۇلى اتالعان شارانىڭ ماڭىزىن اشا ءتۇسىپ.
وسىلايشا كۇمبەزدى زالدا ورىن العان كورمە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز دەموكراتيالىق مەملەكەتتى قۇرۋداعى تاريحي ءرولىن اشىپ كورسەتۋگە ارنالعان. فوتوكورمەنىڭ باستى قۇندىلىعى – ونىڭ مازمۇنىنىڭ اۋقىمدىلىعى مەن كورنەكىلىگىندە. اتالعان شارا جازدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسىن تاۋىپ, كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلاتىن بولادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.