«تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگيالىق اكتسياسى باتىس قازاقستان وبلىسىندا دا كەڭ قانات جايعان. وڭىردە ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ ماقساتىندا 2024–2029 جىلدارعا ارنالعان وبلىستىق جوسپار بەكىتىلدى. جوسپار 3 باعىت, 43 تارماقتان تۇرادى.
جوسپاردىڭ ءبىرىنشى باعىتىندا ەكولوگيالىق ويلاۋ, مىنەز-ق ۇلىق, ونىڭ ىشىندە ەكولوگيالىق جاۋاپتى مىنەز-ق ۇلىقتى ىنتالاندىرۋ, كوتەرمەلەۋ شارالارى قامتىلعان. ەكولوگيالىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتى تىركەۋگە ارنالعان كامەرالار سانىن كوبەيتۋ ماقساتىندا 2025 جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 300 بەينەباقىلاۋ كامەراسىن ساتىپ الۋعا 571 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن. ايتا كەتەيىك, بىلتىر 100 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ساتىپ الىنىپ, ورال قالاسىنا ورناتىلعان ەدى. بەينەباقىلاۋ جۇيەسى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قوسىلعان.
وڭىردە جاسىل جەلەك وتىرعىزۋ, ولارعا كۇتىم جاساۋ جۇمىسى دا باستى نازاردا. 2025 جىلى وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىندە 238,2 مىڭ ءتۇپ اعاش ەگۋ جوسپارلانعان ەدى. وسى كوكتەمدە 150,9 مىڭ اعاش وتىرعىزىلدى. قالعان 87,3 مىڭ كوشەت الداعى كۇز ايلارىندا ەگىلەدى. 2024 جىلى 116,9 مىڭ دانا اعاش ەگىلگەن ەدى. بۇل كوك جەلەك بىلتىرعىدان ەكى ەسە كوپ ەگىلەدى دەگەن ءسوز.
ارينە, ەگىلگەن كوشەتتىڭ تامىر تارتىپ, جەرسىنىپ كەتۋىنە جۇيەلى كۇتىم, جەتكىلىكتى سۋ كەرەك. قازىر وڭىردە سۋ ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيا جاپپاي ەنگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىل سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى ارقىلى سۋارىلاتىن القاپ كولەمىن 13 700 گەكتارعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
تازالىق ساقتاۋدىڭ ءبىر جولى, ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى – قالدىقتى وڭدەۋ, قوقىستى سۇرىپتاۋ, قالدىقسىز تەحنولوگياعا جەتۋ. بۇل ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن ساقتاۋعا ءتيىس, ءتۇسىنۋى قاجەت قاعيدا. قازىر ورال قالاسى اۋماعىندا, حالىق كوپ جينالاتىن ورىنداردا قايتالاما شيكىزات قابىلداۋدى ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى 3 زاماناۋي قابىلداۋ پۋنكتى اشىلدى.
ەكولوگيالىق تازالىق ساقتاۋ قالاعا دا, دالاعا دا ورتاق ماسەلە. قورشاعان ورتانىڭ تازالىعى قولايلى جاعداي قالىپتاستىرادى. وسى ماقساتتا ۇيىمداستىرىلعان وبلىستىق «ۇلگىلى اۋىل» بايقاۋىندا تاسقالا اۋدانىنىڭ مەرەي اۋىلى جەڭىمپاز اتانعان ەدى. بۇل اۋىلدىڭ ۇزدىك جەتىستىكتەرى رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا جولداندى.
جوسپاردىڭ ەكىنشى باعىتى – وسكەلەڭ ۇرپاققا ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى. بۇل تاربيە بالاباقشا مەن مەكتەپتەن باستالۋى كەرەك. قازىر وڭىردە «مەكەنىم – جاسىل ەلىم», «تازا تابيعات», ء«بىز ەكولوگياعا جاۋاپتىمىز», «مەنىڭ اۋلام – مەنىڭ باعىم» اتتى بايقاۋلار مەن اكتسيالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل شارالارعا وقۋشىلار بەلسەنە قاتىسادى. 2022–2023 وقۋ جىلىنان باستاپ بارلىق مەكتەپتە «جاھاندىق قۇزىرەتتەر» كۋرسى قولعا الىنعان بولاتىن. 5-11 سىنىپتار ارالىعىنداعى 10104 وقۋشى «ەكولوگيالىق مادەنيەت» ساباعىن وقىپ ءجۇر. بيىل وسىنداي ەكولوگيالىق ساعاتتارعا 52 مىڭنان استام وقۋشى قاتىستى.
ەكولوگيالىق مادەنيەتتى دامىتۋ جوسپارىنىڭ ءۇشىنشى باعىتى – اعارتۋ جۇمىستارىن بارىنشا جۇرگىزىپ, اتقارىلعان ءىس-شارالاردى جالپىعا جاريالاپ وتىرۋ. وڭىردە وتكەن ەكولوگيالىق اكتسيالار تۋرالى وبلىستىق ءباسپاسوز بەتىندە 131 ماقالا, جەرگىلىكتى تەلەارنالاردا 72 سيۋجەت, الەۋمەتتىك جەلىلەردە 6000-نان استام جازبا, ينتەرنەت رەسۋرستاردا 160 ماتەريال جاريالانعان ەكەن. ەكولوگيا تاقىرىبىنا 75 بەينەروليك دايىندالىپ, LED-ەكرانداردا 24/7 رەجىمىندە كورسەتىلىپ جاتىر. وبلىس كولەمىندە 35 بيلبورد ورناتىلعان.
قاي ءىستىڭ دە كورىگىن قىزدىرىپ, جان ءبىتىرىپ جىبەرەتىن – جاستار. وبلىس اۋماعىندا ءوتىپ جاتقان ء«بىز تازا ەل ءۇشىن», «جاسىل ايماق», «تازا ولكە», «كيەلى مەكەن», «ونەگەلى ۇرپاق», ء«مولدىر بۇلاق» سەكىلدى ەكولوگيالىق اكتسيالارعا وسى كەزگە دەيىن 7500-دەن استام بەلسەندى جاستار قاتىستى. ەكولوگ كۇنى اياسىندا وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىن اباتتاندىرۋ بويىنشا وتكىزىلگەن اكتسياعا 4 مىڭنان استام تۇرعىن قاتىسىپ, 120,6 توننا قوقىس جينالدى. مەرەكەلىك ءىس-شارالار, كونتسەرتتەر, ەكوۆولونتەرلەر مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىن ماراپاتتاۋ ۇيىمداستىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا «تازا جاعالاۋ», «تازا ورمان» ەكولوگيالىق اكتسيالارى جالعاسادى.
2024 جىلى وبلىس ورتالىعى مەن اۋداندارداعى اباتتاندىرۋ جۇمىسىنا رەسپۋبليكالىق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 3,8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 28 جوبا ىسكە اسقان ەدى. بيىل وسىنداي 37 جوبا قولعا الىنىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا 2,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە قالاعا بىرىڭعاي كەلبەت بەرۋگە باعىتتالعان كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ سىرتقى قابىرعالارىن, شاتىرلارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ, اۋلالار مەن تىنىمباقتاردى اباتتاندىرۋ, ارىقتار سالۋ, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتارعا ارنالعان الاڭداردى قورشاۋ جۇمىستارى دا بار.
جالپى, اكتسيا اياسىندا سانيتارلىق تازالاۋ, اباتتاندىرۋ ناۋقانى 29 ناۋرىزدان باستالدى. وعان وڭىردە 91 مىڭنان استام تۇرعىن, 4 مىڭنان استام مەكەمە-كاسىپورىن قاتىسىپ, 134 مىڭنان استام ءارتۇرلى اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى. وسى كەزگە دەيىن 26 مىڭ توننادان استام قوقىس شىعارىلدى.
باتىس قازاقستان وبلىسى