بۇل جەكەشەلەندىرۋدىڭ ءجونى بولەك

ەلىمىزدە مەملەكەتتىك اك­تيۆتى جاپپاي جەكەشە­لەندىرۋ ۇدەرىسىن 2028 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىن اياقتاۋ تاپسىرىلدى. مۇن­داي مەرزىم پرەزيدەنتتىڭ ەكونوميكانى ىرىقتاندىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى جارلىعىندا دا ايتىلدى. جەكەشەلەندىرۋ اياسىندا 2030 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىڭ ۇلەسى بار 475 كومپانيا سا­تىل­ماق. وسىلايشا, ۇكىمەت مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن قىسقارتقىسى كەلە­دى. جوسپار بويىنشا كاسىپ­ورىن­داردىڭ جارتىسىنان استامى 2025–2026 جىلدارى جەكەنىڭ قولىنا بەرىلەدى. مەملەكەت تەك ستراتەگيالىق ماڭىزى بار جانە الەۋمەتتىك ءمانى زور سالالاردا قالۋى كەرەك.

«مەملەكەت يەلىگىنەن الۋ جانە جەكەشەلەندىرۋگە قاتىس­تى دۇرىس تاسىلدەردى قالىپ­تاستىرۋدىڭ قازىرگى جاع­دايىن ناقتى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ەكونومي­كالىق ىنتاماقتاستىق جانە دا­مۋ ۇيىمى (ەىدۇ) مەن دۇ­نيە­جۇزىلىك بانك ماماندا­رىن شاقىرۋ قاجەت. بۇل ورتامەر­زىمدى كەزەڭگە ارنالعان ەگجەي-تەگجەيلى جوسپارلى ينديكا­تور­لاردى قۇرۋعا جانە جەكەشە­لەندىرۋ جونىندەگى كەشەندى جوس­پاردى دايىنداۋعا كومەكتەسەدى. العاشقى تولقىندا كەڭەس جۇيە­سىنەن تەحنيكالىق-تەح­نولوگيا­لىق تۇرعىدان ەسكىر­گەن جانە بۇ­رىننان ءتيىمسىز جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىن­دار مۇرا­عا قالدى. ءدال سول كەزدە ولار­دى مەملەكەتتىك جار­دەم ارقى­لى قولداۋ بيۋدجەت­كە ۇلكەن اۋىرتپالىق تۇسىرە­تىن ەدى. اقىرىندا ەكونوميكالىق داعدارىس ۇزاققا سوزىلدى, نا­تيجەسىن ەل سەزىنە المادى. 2010 جىلدان بەرى جەكەشەلەندىرۋ باعىتىندا كوزگە كورىنبەس كەدەر­گىلەر پايدا بولدى. جەكەلەگەن كومپانيالار اكتيۆتەرى ءىرو-عا دايىن بولمادى, ىشكى تازارتۋ, قايتا قۇرىلىمداۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىگى سەزىلدى. ۇكىمەتكە ءبىرىن­شى كەزەكتە ءىرو-عا شىعاتىن مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ ىشكى قۇرىلىمىن رەتتەۋ ماسە­لەسىن قولعا الۋ كەرەك», دەيدى ساراپشى بەيسەنبەك زيابەكوۆ.

ءبىزدىڭ ەكونوميكادا مەملەكەت ۇلەسى باسىم ەكەنى جاسىرىن ەمەس. ءار 30 سەگمەنتتىڭ 20-سىندا مەملەكەتتىڭ ۇلەسى بار. ەىدۇ ەلدەرى ءۇشىن ورتاشا كورسەتكىش – 13. ەكونوميست ارمان بەيسەمباەۆتىڭ ايتۋىن­شا, حالىقارالىق تاجىريبەدە مەملەكەتتىك مەنشىكتى جەڭىلدىك­پەن ءبولۋ ارقىلى ۇلتتىق ين­ۆەس­تورلاردىڭ قالىپتاسۋىنا باسىمدىق بەرىلەدى.

«بۇل جولعى جەكەشەلەندى­رۋدى 90-جىلدارداعى ناۋقانمەن سالىستىرۋعا بولمايدى. ول كەزدەگى ناۋقاننىڭ سىرتقى سيپا­تى دا وزگەشە بولدى. جوس­پار­لى ەكونوميكادان نا­رىق­تىق ەكونوميكاعا كوشتىك. جەكە­شە­لەندىرۋدىڭ قانداي بولۋى كە­رەكتىگىنە بايلانىستى ناقتى جوسپار بولمادى. قازىر ۇكىمەت­تە جەكەشەلەندىرۋ بارىسىن باقىلاۋعا, جوعارعى تورەشى ءرو­لىن اتقارىپ, ويىن ەرەجەلەرىن جازۋعا مۇمكىندىك بار», دەيدى ول.

وتاندىق ينۆەستور, فارماتسەۆتيكا نارىعىنداعى ءىرى ويىنشى مەرەي سلام ۇلىنىڭ سوزىنشە, جەكەشەلەندىرۋدىڭ ساياسي استارى دا بار سەكىلدى. ماسەلەن, باق-تا اتىراۋ مۇ­ناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ ۇلەسى رە­سەي­لىك «تاتنەفت» مۇناي كوم­­پانياسىنا ساتىلاتىنى تۋرالى اقپاراتقا ەلدىڭ نازارى اۋدى. سونىمەن قاتار سيرەك كەزدەسەتىن باعالى مەتالداردىڭ دەرەگى دە شەتەلدىكتەردى بەيجاي قالدىرمادى.

«قازىر الەمدىك ەكونوميكا ءبىر-بىرىمەن ينتەگراتسيالانىپ كەتتى. مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى اقش-تاعى ءىرى كومپانيانىڭ اكتسياسىن ساتىپ الۋعا دا مۇمكىندىك بار. ۇكىمەت تەك حالىقتىڭ قارجى ساۋاتتىلىعىنا ەمەس, قور نارىعى سەگمەنتىندەگى ساۋاتتىلىققا دا نازار اۋدارسا ەكەن دەيمىن. سول كەزدە ەل كوڭىلىندە «كومپانيامىز نەمەسە بايلىعىمىز شەتەلگە ءوتىپ جاتىر» دەگەن قاۋىپ سەيىلەدى. ەلىمىز نارىقتىڭ ءبىر سۋبەكتىسى رەتىندە الەمدىك ۇدەرىستەردەن قالىس قالا المايدى. تاراپتارمەن اراداعى كەلىسىم ايقىن بولسا, زاۋىتتارىمىزدى ساتىپ الۋشى تاراپ مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنا قارسى تۇراتىن شە­شىمدەر قابىلداي المايدى. ۇكىمەت جەكەشەلەندىرۋگە جاتاتىن نىسانداردىڭ فورماتىن ءارتاراپتاندىردى. بۇعان دەيىنگى جەكەشەلەندىرۋدە شەتەلدىك ينۆەستورلار تەك شيكىزات رەسۋرستارىنا باسىمدىق بەرسە, ەندى تەلەكومۋنيكاتسيا نارىعى دا تارتىمدى نارىق رەتىندە تاڭدالىپ جاتىر», دەيدى ساراپشى بىزبەن بولعان اڭگىمەسىندە.

الماتى