اتىراۋ وبلىسىندا بيۋدجەتتەن جالاقىعا بولىنگەن قارجىنى ماقساتسىز جۇمساۋ دەرەگى ءجيى كەزدەسەدى. اسىرەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, سپورت سالاسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە مەكتەپ ەسەپشىلەرى قارجى اۋدارۋدا قاتەلىككە وقتىن-وقتىن بوي الدىرىپ ءجۇر.
وبلىستىق ىشكى مەملەكەتتىك اۋديت دەپارتامەنتىنىڭ ءبولىم باسشىسى ساياگۇل ساپاروۆانىڭ ايتۋىنشا, «ونلاين بيۋدجەتتىك مونيتورينگ» جۇيەسى ارقىلى وڭىردەگى 63 ءبىلىم بەرۋ, 8 دەنە شىنىقتىرۋ, سپورت, 6 دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەسىنە مونيتورينگ جۇرگىزىلگەن. مونيتورينگتىڭ ناتيجەسىمەن 132 ميلليارد تەڭگەنىڭ جۇمسالۋىنا دەن قويىلىپتى.
«ماسەلەن, بىلتىر ماقات اۋدانىنىڭ دوسسور كەنتىندەگى س.ءشارىپوۆ اتىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتى باس ەسەپشىسىنىڭ كارت-شوتىنا جالاقى تۇرىندە تۇسكەن 8 ميلليون 126 مىڭ تەڭگە, ال ءبىلىم ورداسىنىڭ ديرەكتورىنا 11 ميلليون 746 مىڭ تەڭگە اۋدارىلعان. وسىعان بايلانىستى ىقتيمال قارجىلىق بۇزۋشىلىق انىقتالدى. تەكسەرۋدەن سوڭ باس ەسەپشىگە وتكەن جىلعى ەڭبەكاقىدان 2 ملن 421 مىڭ تەڭگە, ءىسساپار ءۇشىن 51 مىڭ تەڭگە, سىياقىعا 250 مىڭ تەڭگە, ديرەكتورعا جىبەرىلگەن 217 مىڭ تەڭگە, سىياقى ءۇشىن 593 مىڭ تەڭگە كاسىپورىن شوتىنا كەرى اۋدارىلدى», دەيدى ساياگۇل ساپاروۆا.
دەپارتامەنت وكىلىنىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, يساتاي اۋداندىق ءبىلىم بولىمىنە قاراستى ورتا مەكتەپتەردە دە وسىنداي كەمشىلىك كەزدەسىپ وتىر. قازىر نەگىزسىز اۋدارىلعان قارجىنى بيۋدجەتكە كەرى قايتارۋ شارالارى قولعا الىنىپتى. مۇنداي جايت اتىراۋ قالاسىندا ورنالاسقان ن.تىلەنديەۆ اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازيا-ينتەرناتىندا, س.زيمانوۆ اتىنداعى №37, ن.بالعىمباەۆ اتىنداعى №42, ءو.اتامباەۆ اتىنداعى №8, ب.نىسانباەۆ اتىنداعى, №43 ورتا مەكتەپتەر مەن №44 مەكتەپ-گيمنازيادا دا انىقتالعان.
«بيىلعى قاڭتاردا اتىراۋ قالاسىندا ورنالاسقان ءا.جانگەلدين اتىنداعى ورتا مەكتەبى قىزمەتكەرىنىڭ كارت-شوتىنا جالاقى ءۇشىن 1 ميلليون 627 مىڭ 156 تەڭگە قارجى اۋدارىلعان. بۇعان 1س باعدارلاماسىمەن «قازىناشىلىق كليەنت» ارقىلى بانكتەگى جەكە سايكەستەندىرۋ كودىنان كەتكەن قاتە سەبەپ بولعانى انىقتالدى. سول سەبەپتەن 26 قاڭتاردا اتالعان قىزمەتكەردىڭ كارت-شوتىنان ارتىق اۋدارىلعان 813 مىڭ 578 تەڭگە مەكتەپتىڭ ەسەپشوتىنا كەرى قايتارىلدى. وسىنداي قاتەلىكپەن اقشا اۋدارۋ جىلىوي اۋدانىنىڭ د.جازىقباەۆ اتىنداعى №16, اباي اتىنداعى №5 ورتا مەكتەپتەردە دە انىقتالىپ وتىر», دەيدى س.ساپاروۆا.
مۇنداي قارجىلىق بۇزۋشىلىق تەك مەكتەپتىڭ عانا ەمەس, باسقارما ەسەپشىلەرىنىڭ تاراپىنان دا بولعانى انىقتالعان. دەمەك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ەسەپشىلەردىڭ جالاقىعا ەسەپتەلگەن قارجىنى اۋدارۋ كەزىندە قاتەلىككە ءجيى ۇرىنادى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟ دەپارتامەنت وكىلىنىڭ پىكىرىنشە, ءبىلىم سالاسىنداعى ەسەپشىلەر بىرنەشە مەكتەپتە جوعارى جۇكتەمەمەن جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ەڭبەك كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا قايشى ارەكەت.
«وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى مەكتەپتەردە ەسەپشىلەردىڭ جەتىسپەيتىنىن العا تارتتى. قازىر وبلىس ورتالىعىندا 431 ەسەپشى, 89 ەكونوميست, 55 قارجىگەر جەتىسپەيدى. وسىعان وراي وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنان جۇمىسسىزدار ەسەبىنە الىنعان ەسەپشىلەر مەن ەكونوميستەردىڭ, قارجىگەرلەردىڭ ءتىزىمىن سۇراتتىق. سول مالىمەتكە سايكەس قۇرمانعازى اۋدانىندا 40, ماحامبەتتە – 36, جىلىويدا – 30, قىزىلقوعادا – 23, ماقاتتا – 12, يساتايدا – 10, يندەر اۋدانىندا 8 مامان جۇمىسسىزدار تىركەۋىندە تۇر. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋدى مىندەتتەيتىن حات جولدادىق. بىراق باسقارما تاراپىنان اتالعان ۇسىنىلعان حابارلامالار ورىندالمادى. ەندى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى تۋرالى اقپاراتتى كۇتىپ وتىرمىز», دەيدى س.ساپاروۆا.
دەپارتامەنت وكىلىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, اتىراۋ وبلىستىق وباعا قارسى كۇرەس ستانساسى قىزمەتكەرىنىڭ كارت-شوتىنا 20 ناۋرىزدا 9 ميلليون 750 مىڭ 555 تەڭگە اۋدارىلعانى انىقتالعان. مۇنى ەسەپشىلەر مەكەمە باسشىسىنىڭ بۇيرىعىنا سايكەس اتالعان قىزمەتكەرگە مەحانيكتىڭ لاۋازىمدىق مىندەتىن قوسىمشا اتقارۋ جۇكتەلگەنىمەن ءتۇسىندىردى. سول ءۇشىن تولەنەتىن قوسىمشا جالاقى پايىزدىق كورسەتكىشپەن قاتە ەسەپتەلىپ, 9 ميلليون 606 مىڭ 108 تەڭگە ارتىق اۋدارىلعان. بۇل قارجى مەكەمەنىڭ شوتىنا كەرى قايتارىلدى.
ء«بىز وسىنداي بۇزۋشىلىقتاردى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن اكىمگەرلەرگە حابارلاما جىبەرەمىز. ولاردىڭ بىزگە بەرگەن جاۋابىن تالدايتىن بولساق, بارلىعىندا قاتە اۋدارىم جاسالعانى العا تارتىلادى. بىراق مىناداي ساۋالدار تۋىندايدى. ەگەر ەسەپشى قاتەلەسكەن بولسا, «ونلاين بيۋدجەتتىك مونيتورينگ» ءمودۋلى جۇيەسىمەن انىقتالعانعا دەيىن بىردە-ءبىر قىزمەتكەر ارتىق قارجىنى نەگە ءوز ەركىمەن قايتارماعان؟ ال ەسەپشىلەر ارتىق اۋدارىلعان قارجىنى كەرى قايتارۋعا نەگە قادام جاسامادى؟» دەيدى س.ساپاروۆا.
اتالعان دەپارتامەنتتىڭ ديرەكتورى ماۋلەن مۇتيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىنا بايلانىستى 59 اۋديتورلىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن. تەكسەرۋ كەزىندە 34 452,8 ميلليون تەڭگەنىڭ بۇزۋشىلىعى انىقتالعان. ونىڭ ىشىندە 29 648,6 ميلليون تەڭگە – قارجىلىق بۇزۋشىلىق.
«ەسەپتى كەزەڭدە كامەرالدىق باقىلاۋ ارقىلى 17 450 مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭدىلىعى قامتىلدى. ونىڭ ىشىندە 4 702 مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا 45 325,0 ميلليون تەڭگەنىڭ زاڭ بۇزۋشىلىعى انىقتالدى. دەپارتامەنت تاراپىنان 672 لاۋازىمدى تۇلعا جالپى سوماسى 45 ميلليون تەڭگەنىڭ اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىگىنە تارتىلىپ, بيۋدجەتكە 42,4 ميلليون تەڭگە ءوندىرىلدى», دەدى م.مۇتيەۆ.
ىشكى اۋديت دەپارتامەنتى انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ, وعان جول بەرگەن تۇلعالاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى اۋديت نىساندارىنا ارنايى نۇسقامالار جولداپتى. سونىڭ قورىتىندىسىمەن 41 لاۋازىمدى تۇلعا تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان.
اتىراۋ وبلىسى