بيىل قۇربان ايت مەيرامى 6, 7 جانە 8 ماۋسىم كۇندەرىنە سايكەس كەلىپ وتىر. وسى كۇندەرى شاماسى جەتكەن مۇسىلمان بالاسىنا قۇرباندىق شالۋ – ءۋاجىپ امال. الايدا ەل ىشىندە «قارىزى بار ادام قۇربان شالا الا ما؟», «نەسيەگە قۇرباندىق شالۋعا بولا ما؟» دەگەن ساۋالدار ءجيى كوتەرىلەدى. وسى وزەكتى ماسەلەگە ناقتى ءدىني تۇسىنىك بەرۋ ماقساتىندا ءبىز قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ رەسمي وكىلىنە جۇگىنىپ, شاريعات تۇرعىسىنان جاۋاپ الدىق, دەپ جازادى Egemen.kz.
قۇربان ايت – كۇللى مۇسىلمان جۇرتى ءۇشىن قاسيەتتى ءارى قۋانىشتى مەيرام. بۇل كۇن ىبىرايىم پايعامباردىڭ اللانىڭ سىناعىنا شىن جۇرەگىمەن مويىنسۇنىپ, ۇلى ىسماعۇلدى قۇربان ەتۋگە بەكىنگەن وقيعاسىنا نەگىزدەلگەن. الايدا جاراتۋشى ونىڭ ىقىلاسى مەن سەنىمىن قابىل الىپ, ورنىنا قۇرباندىققا قوشقار تۇسىرگەن. وسىدان باستاپ, مۇسىلماندار جاعدايى جەتسە, اللا رازىلىعى ءۇشىن مال شالىپ, ەتىن مۇقتاجدارعا تاراتۋ ارقىلى ساۋاپقا كەنەلەدى. بىراق بۇل امالدىڭ ورىندالۋ شارتتارى مەن شاريعي تالاپتارى بار.
قوعامدا كوپتى الاڭداتاتىن سۇراقتىڭ ءبىرى – قارىزى بار ادام قۇربان شالا ما, جوق پا؟ اسىرەسە, نەسيە مەن بەرەشەككە بەلشەدەن باتقان زاماندا بۇل تاقىرىپ ءتىپتى وزەكتى.
«قارىزدى وتەلىمى تۇرعىسىنان ەكى تۇرگە بولۋگە بولادى. مەرزىمىندە قايتاراتىن جانە كۇتتىرمەيتىن قارىزدار. يەسى كۇتىپ وتىرعان قارىزدى دەرەۋ قايتارۋ قاجەت. وسىنداي قارىزى بولا تۇرىپ, قۇرباندىق شالۋ دۇرىس ەمەس. سەبەبى مۇنداي كەزدە الدىمەن قارىزدار ءبىرىنشى وتەلۋى ءتيىس. سونداي-اق شاريعات بويىنشا قۇرباندىق شالۋ مال-دۇنيەسى جەتكىلىكتى باي ادامعا مىندەت. بۇگىنگى كۇندە 40 قويى نەمەسە 30 سيىرى بار ادام نەمەسە ءوزىنىڭ قاجەتتىلىگىنەن ارتىق 2 ملن 750 مىڭ تەڭگەسى بار كىسى باي ەسەپتەلەدى. ال مال-دۇنيەسى وسى مولشەرگە جەتپەيتىن بولسا, وندا ول ادام باي بوپ سانالمايدى. دۇنيەسى بايلىق مولشەرىنە جەتپەگەن ادامعا قۇرباندىق شالۋ مىندەت ەمەس», دەدى قمدب ءدىني ءبىلىم جانە كادر دايىنداۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى حاسان امانقۇل.
سونىمەن قاتار حالىق اراسىندا ءبىر قوي شالىنسا, بۇكىل وتباسىنا جەتەدى دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. بۇل قانشالىقتى دۇرىس؟
«قوي نەمەسە ەشكىنى ءبىر ادامنىڭ اتىنان, سيىر نەمەسە تۇيەنى جەتى ادامعا دەيىن شالادى. ادەتتە وتباسى ءبىر ادامنىڭ (وتاعاسى) اتىنان قۇرباندىق شالادى. ەگەر جۇبايى نەمەسە بالالارىنىڭ جەكە مال-دۇنيەسى بولىپ, ونىڭ مولشەرى بايلىققا جەتسە, وندا اركىم جەكە-جەكە ءوز اتىنان قۇرباندىق شالادى. قۇرباندىق شالۋ ءۇشىن باليعات (كامەلەت) جاسىنا جەتۋ شارت ەمەس. ەگەر كىشكەنتاي ءسابي بالانىڭ ءوزىنىڭ جەكە مال-دۇنيەسى جەتىپ تۇرسا, اكەسى سول بالاسىنىڭ اتىنان قۇرباندىق شالۋى ءتيىس», دەدى حاسان امانقۇل.
كەي ادامدار قۇربان شالعىسى كەلىپ, بىراق قاراجاتى جەتپەي, نەسيەگە نەمەسە قارىزعا مال الىپ جاتادى. شاريعات بۇل جاعدايعا نە دەيدى؟
«قۇرباندىقتى قارىزعا الۋعا بولادى. بىراق العان قارىزىن قايتارا الۋى كەرەك. ەگەر قارىز الىپ, ونى قايتارۋعا قينالىپ قالاتىن بولسا, قارىزعا قۇرباندىق الماعانى دۇرىس. دەگەنمەن قۇرباندىقتىڭ قابىل بولۋى نەمەسە قابىل بولماۋى اللاعا عانا ايان! مۇسىلمان ادام ءاربىر ىستەگەن يگى ءىسىنىڭ قابىل بولۋىن ءۇمىت ەتەدى», دەپ جاۋاپ بەردى ءدىن مامانى.
ال ۋاقىت تىعىز نەمەسە مال تابىلماسا, ادام قۇرباندىقتى ايت كۇندەرى شالا الماي قالۋى مۇمكىن. الايدا, ءيمام ۇش كۇن ىشىندە قۇرباندىق شالۋعا ۇلگەرۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
«قۇرباندىق ايتتىڭ ءۇش كۇنىندە شالىنادى. قۇربان شالۋ ايت نامازى وقىلعان ۋاقىتتان باستالىپ, ءۇشىنشى كۇننىڭ كۇن باتۋىنا دەيىن جالعاسادى. دەمەك وسى ءۇش كۇن ىشىندە قۇرباندىق شالۋعا ۇلگەرۋ كەرەك. بىراق وسى كۇندەرى قۇرباندىق شالا الماسا, نە ىستەيدى؟ كەدەي ادام قۇرباندىققا مال ساتىپ الىپ, قۇرباندىق شالا الماسا, سول مالدى تىرىدەي ساداقا ەتەدى. باي ادام مال ساتىپ السا دا, ساتىپ الۋعا ۇلگەرمەسە دە, سول مالدىڭ قۇنىن (اقشاسىن) ساداقا ەتەدى (فاتحۋ ءباب ءال-عينايا, 3-توم, 283-287 ب.)», دەدى قمدب ءدىني ءبىلىم جانە كادر دايىنداۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى حاسان امانقۇل.
ءدىنىمىز ادامعا اۋىرلىق ەمەس, ءاردايىم جەڭىلدىك قالايدى. يمام ايتقانداي, قۇرباندىق – بايلىق يەسىنە جۇكتەلگەن مىندەت, ال شاماسى جەتپەگەن ادامعا شاريعاتتا كەشىرىم مەن كەڭدىك بار. ەڭ باستىسى – تازا نيەت.