بۇگىندە بيوتەحنولوگيا – تەك مەديتسينا سالاسىنىڭ ەمەس, تۇتاس ادامزاتتىڭ بولاشاعىن انىقتايتىن ستراتەگيالىق باعىتقا اينالدى. وسى سالادا وتاندىق «Arlan Biotech» ستارتاپى ماڭىزدى جەتىستىك رەتىندە باعالانىپ وتىر. ستارتاپتىڭ نەگىزىن قالاعان بولات سۇلتانقۇلوۆ – «COVID-19» پاندەمياسى كەزىندە نانودەنەلەرگە نەگىزدەلگەن دياگنوستيكالىق تەست ازىرلەگەن عالىم. قازىر ول بيوتەحنولوگيا مەن جاساندى ينتەللەكتىنى بىرىكتىرە وتىرىپ, اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاپ, ەمدەۋدى جەدەلدەتەتىن پلاتفورما جاساپ جاتىر.
«Arlan Biotech»-ءتىڭ نەگىزى پاندەميا كەزىندە قالانعان. بولات سۇلتانقۇلوۆ پەن ينجەنەر داۋكەن سەيتقالي نانودەنەلەردى سينتەزدەۋدى ۇيرەنىپ, «COVID-19»-عا قارسى تەست جاساپ شىعاردى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە ۆيرۋستار مۋتاتسيالانىپ, بۇرىنعى ادىستەردىڭ تيىمدىلىگى تومەندەي باستاعان. سول كەزدە ۇدەرىستى جاساندى ينتەللەكت ارقىلى جەدەلدەتۋ يدەياسى تۋىندايدى. ء«بىز ءبىر عانا سىناققا بىرنەشە اي, كەيدە جىل جۇمسايتىن كلاسسيكالىق تاسىلدەردەن باس تارتىپ, تەحنولوگيانى دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن, جىلدام ءارى ءدال مودەلمەن الماستىرۋدى ءجون كوردىك», دەدى ستارتاپ اۆتورى بولات سۇلتانقۇلوۆ.
«Arlan Biotech» تەحنولوگياسى كادىمگى انتيدەنەلەرگە قاراعاندا, الدەقايدا كىشى ءارى وڭاي سينتەزدەلەتىن نانودەنەلەردى قولدانۋعا نەگىزدەلگەن. ولار اعزاداعى ۆيرۋستار مەن قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارىن ءدال تاۋىپ, ونىمەن كۇرەسۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاساندى ينتەللەكت الگوريتمى ميلليونداعان ىقتيمال نۇسقانى سارالاپ, ىشىنەن ەڭ تيىمدىلەرىن تاڭدايدى. عالىمدار ولاردى زەرتحانادا تەكسەرىپ, دياگنوستيكا نەمەسە ەمدەۋگە جارامدىلارىن انىقتايدى. «10 نۇسقانىڭ ەكەۋى جارامدى بولسا, بۇل – بيوتەحنولوگيا ءۇشىن وتە جوعارى كورسەتكىش», دەيدى عالىم.
كوماندا انتيدەنە كىتاپحاناسىن قۇرىپ جاتىر. بۇل دەگەنىمىز – فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالار ەندى جانۋارلاردى يممۋنداپ, ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلاتىن زەرتتەۋلەرگە تاۋەلدى بولمايدى. قاجەتتى اقۋىز بولىگىن ەنگىزسە جەتكىلىكتى. جۇيە وعان سايكەس كەلەتىن نانودەنەلەردى ءوزى ۇسىنادى. ء«بىز وسى ءادىس ارقىلى جىلداپ سوزىلاتىن زەرتتەۋلەردىڭ ۋاقىتىن ايتارلىقتاي قىسقارتامىز. ال بۇل – ميلليونداعان دوللار ۇنەمدەۋ دەگەن ءسوز», دەيدى ب.سۇلتانقۇلوۆ.
«Arlan Biotech» ءۇش نەگىزگى باعىتتا جۇمىس ىستەيدى. بىرىنشىدەن, جاساندى ينتەللەكت جۇيەسىن قىزمەت رەتىندە ساتۋ كوزدەلگەن. ەكىنشىدەن, بىرلەسكەن ازىرلەمەلەر ارقىلى پايدا تابۋ: كليەنتتەرمەن بىرگە جۇمىس ىستەپ, كەيىن تۇسەتىن تابىستىڭ بەلگىلى ءبىر پايىزىن الۋ. ءۇشىنشىسى – دايىن انتيدەنە كىتاپحاناسىن ساتۋ. بولاتتىڭ سوزىنشە, قازىر كومپانيا كىرىس تاپپاسا دا, نارىقتا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋىپ وتىر. بىرقاتار فارمكومپانيامەن كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتىر, ولاردىڭ بىرىمەن العاشقى قاناتقاقتى جوبا دا باستالعان. «بۇل جوبالاردان تۇسەتىن تابىس كولەمى جۇزدەگەن ميلليون دوللارعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
«Arlan Biotech» قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە حالىقارالىق اكسەلەراتسيا باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, جاھاندىق نارىقتا تانىلا باستاعان. ولاردىڭ قاتارىندا ستەنفوردتىڭ «StartX», «MedTech Innovator», «Google for Startups», دۋبايداعى «MBRIF» سىندى ماڭىزدى باعدارلامالار بار. بۇل پلاتفورمالار – تەك ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى ەمەس, نارىقپەن جانە ينۆەستورلارمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن پلاتفورمالار. «مۇنداي اكسەلەراتورلارعا ىرىكتەلۋىمىز – ءبىزدىڭ عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق دەڭگەيىمىزدىڭ دالەلى. عىلىم مەن تەحنولوگيا – جاھاندىق ورتا. سوندىقتان دا حالىقارالىق دەڭگەيدە فاندرايزينگ جاساپ, ينۆەستورلارمەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ينۆەستيتسيا تارتۋ دا جوسپارعا ساي ءجۇرىپ جاتىر. قازىرگى «pre-seed» كەزەڭىندە 390 مىڭ دوللار ينۆەستيتسيا تارتىلدى. نەگىزگى ماقسات – 1 ملن دوللار جيناۋ. قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى جاساندى ينتەللەكت ۇسىنعان مولەكۋلالاردى «CRO» زەرتحانالارىندا تەكسەرۋگە جۇمسالادى. العاشقى سىناقتار زەرتتەۋ ۇيىمدارىنىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسادى. بۇل مولەكۋلالاردىڭ زەرتحانالىق جاعدايدا جۇمىس ىستەيتىنىن دالەلدەيدى», دەيدى زەرتتەۋشى.
بولات سۇلتانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, نارىقتا الپاۋىتتارمەن باسەكە كۇشەيىپ كەلەدى. ماسەلەن, «Xaira Therapeutics» ستارتاپى «pre-seed» كەزەڭىندە-اق 1 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتقان. الايدا بولات بۇل سالادا جىلدامدىق پەن دالدىك نەگىزگى ارتىقشىلىق ەكەنىن العا تارتادى. ء«بىز «SpaceX» ۇلگىسىنە سۇيەنەمىز: جىلدام سىناق, جىلدام شەشىم, جىلدام جاڭارتۋ. كوپ اقشا ەمەس, كوپ قايتالاۋ ماڭىزدى», دەدى ول.
كومانداسى بار بولعانى التى ادامنان تۇرسا دا, «Arlan Biotech» تەحنولوگيالىق باسەكەگە دايىن. ستارتاپتىڭ ميسسياسى تەك كوممەرتسيالىق تابىس ەمەس, عىلىمدى ومىرمەن بايلانىستىرۋ. «عىلىم – تەك ماقالا جاريالاۋمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. ەگەر زەرتتەۋ سورەلەردە شاڭ باسىپ جاتسا, ول – عىلىم ەمەس ارحيۆ. عالىمدار ناقتى ماسەلەنى شەشۋگە ءتيىس جانە سول ءۇشىن كاسىپكەر بولۋدان قورىقپاۋ كەرەك», دەيدى ول.