ايبىنى اسقاق ارميا

بۇگىن استانا تورىندە وتەتىن پارادتىڭ باستى جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعان ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ شەرۋدە ناقتى قاي ءتۇرى جانە نەشەسى ۇشىپ وتەتىنى تۋرالى قورعانىس مينيسترلىگى رەسمي مالىمەت تاراتپادى. بالكىم اسكەري قۇپيا بولار.

دەگەنمەن دايىندىق بارىسىن كورۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان ءباسپاسوز-تۋرىنا بارىپ-قايتقان ءتىلشىمىز قورعانىس سالاسى وكىلدەرىنەن وتاندىق «شاعالانىڭ» ۇشىپ وتەتىنىن انىقتاي الىپتى. ال تۇرىكتىڭ ايگىلى «Bayraktar»-ىنان تامىر تارتىپ, جەتىلدىرىلە تۇسكەن «Anka» درونى تۋ­رالى ازىرگە ناقتى اقپاراتىمىز جوق. دەسە دە ەلىمىزدىڭ اۋە قورعانىسى تەحنيكا­لارى­نىڭ قاتارىندا «Anka» درونى بار ەكەنى راس.

جالپى, جاھانداعى جانە وڭىردەگى قازىرگى گەوساياسي احۋال, اسكەري قاقتىعىستار ار­قانى كەڭگە سالىپ جاتا بەرمەي, ەتەك-جەڭدى جيناپ, قاۋىپسىزدىكتى قامداۋعا بارىنشا ماجبۇرلەپ وتىر. بۇل بۇرىنعى سوعىس داستۇرىندەگىدەي جاياۋ اسكەر سانىن ەمەس, تەح­نيكانىڭ, تەحنيكا بولعاندا دا بۇگىنگى وزىق ونىمدەردى كوپتەپ جيناۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. سەبەبى ارىگە بارماي-اق ىرگەمىزدەگى رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس تەحنيكانىڭ دا, سوعان ساي تاكتيكانىڭ دا تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن كورسەتەدى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىستارىندا, وزگە دە ماڭىزدى جيىنداردا ۇكىمەتكە ارميانى جاڭعىرتۋ ءىسىن شىنداپ قولعا الۋدى ۇنەمى تاپسىرىپ كەلەدى.

بيىلعى 26 اقپاندا وتكەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا دا ارميانى جاڭعىرتۋ جانە اسكەري ين­فراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. مەملەكەت باسشىسى قارۋلى كۇش­تەردى ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا بىر­قاتار ناقتى تاپسىرما بەرگەن-ءدى. ارينە, سول تاپسىرمالاردىڭ ىشىندە اسكەري درون­داردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە بولعانىنا ەش كۇمان جوق. كەيىنگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن ورىستەتىپ كەلەدى. ياعني مەملەكەت باسشىسى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا قازاقستان ارمياسىن جوعارى دالدىكتى جانە جوعارى تەحنولوگيالىق قارۋ-جاراقپەن, سونىڭ ىشىندە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىمەن جابدىقتاۋ باسىم باعىت­تاردىڭ ءبىرى بولىپ كۇن تارتىبىندە تۇر.

وعان بىلتىرعى قازاقستان ارمياسىنىڭ قۇرامالارىندا جانە اسكەري بولىمدەرىندە ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەر بولىم­شەلەرى قۇرىلعانى ايعاق. قورعانىس مينيستر­لىگىنىڭ رەسمي اقپاراتىنا سۇيەن­سەك, بۇگىندە قارۋ-جاراق قۇرامىندا بارلاۋ­شى-سوققىش ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپا­راتى «Wing Loong» جانە بارلاۋ ۇشقىش­سىز ۇشۋ اپپاراتى «Skylark» بار. تۇركيا­نىڭ قازىرگى زامانعى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپا­راتى «Anka» تاجىريبەلىك اسكەري سىناق­تاردان ءساتتى ءوتىپ, قارۋ-جاراققا الىندى.

قازىرگى تاڭدا سالا ماماندارى ۇش­قىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن قولدانۋ بويىنشا حالىقارالىق تاجىريبەنى بەلسەندى تۇردە زەرتتەپ جاتىر. جالپى, بۇل سالادا ەلىمىز باۋىرلاس تۇركيامەن ەتەنە بايلانىس ورناتىپ, اسكەري ارىپتەستىكتى نىعايتىپ كەلەدى. بىلە بىلسەك, تۇركيا قازىرگى تاڭدا اسكەري ۇش­قىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن ءوندىرۋ ءارى ەكسپورتتاۋ بويىنشا الەمدىك كوشباسشى ەلگە اينالدى. بىلتىر ەكىجاقتى اسكەري ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىندە قورعانىس ءمينيسترى گەنەرال-پولكوۆنيك رۋسلان جاق­سىلىقوۆ تۇركياداعى Saha EXPO-2024 حالىق­ارالىق كورمەسىندە بولىپ, «Baykar Defence» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى حالۋك بايراكتارمەن كەلىسسوز وتكىزگەن. سول ساپاردا مينيستر ر.جاقسىلىقوۆتىڭ ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا جەدەل دەڭگەيدەگى تاك­تيكالىق ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيە­لەر مەن بارراجدى وق-دارىلەر ءون­دىرىسىن وق­شاۋ­لاۋ ماسەلەسى بويىنشا جول كارتاسىن ازىر­لەۋدى ۋاعدالاسىپ كەلگەنى قۋانتارلىق.

كەيىنىرەك, ەلىمىزدىڭ اسكەري دەلەگاتسياسى ىستانبۇل مەن انكاراعا ساپارى كەزىندە اسكەري «Baykar», «Havelsan», «Aselsan» جانە «Transvaro» كومپانيالارىنىڭ زاۋىتتارىندا, وندىرىستىك شەبەرحانالارىندا, جوبالاۋ بيۋرولارىندا بولىپ, ولاردىڭ ءون­دىرىپ جاتقان ونىمدەرىمەن تولىق تانىستى.

«Corlu» جانە «Kesan» وقۋ-سىناق پوليگونىندا تۇرىك ماماندارى «Bayraktar Akici», «Bayraktar TB3», «Bayraktar TB2», «Bayraktar Kalkan» ۇشقىشسىز اۆيا­تسيالىق جۇيەلەرىن جانە «Mosquito X» بار­راجدى وق-دارىلەرى ونىمدەرىن پراك­تيكا­لىق تۇردە تانىستىردى. بۇيىرتسا, بۇل اسكەري تەحني­­كالار دا وتاندىق اۋە قورعانىسىنىڭ قاتا­رىنا قوسىلىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار.

«Aselsan» جانە «Havelsan» كومپا­نيالارىنىڭ كاسىپورىندارىندا قازاق­ستاندىق ساراپشىلار جەرۇستى باسقارۋ رادارلارى, بيىكتىك ولشەگىشتەر, دروندارعا قارسى جۇيەلەر, گەوگرافيالىق تالداۋ جۇ­يەسى, ءارتۇرلى سيمۋلياتور مەن كەشەن­دى جال­پىاسكەري وپەراتسيالاردى يميتا­تسيا­لىق مودەلدەۋ قۇرالدارىمەن تانىستى.

كەلىسسوزدەر ناتيجەسىندە قورعانىس مينيسترلىگى مەن «Baykar» كومپانياسى اراسىندا جۇمىس كەزدەسۋىنىڭ حاتتاماسىنا قول قويىلدى. وندا تۇرىك تاراپىنىڭ ەلىمىز قارۋلى كۇشتەرىنە «Bayraktar Kalkan», «Bayraktar Mini» ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق جۇيەلەرىن جانە «Mosquito X» وپەراتسيالىق بارراجدى وق-دارىلەردى اسكەري سىناقتار وتكىزۋ ءۇشىن تەگىن بەرۋگە نيەتتەنىپ وتىر.

سونداي-اق ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا قارسى قۇرالدار ازىرلەنىپ, زەرت­تەلۋدە. الماتى قالاسىنداعى راديو­ەلەكترونيكا جانە بايلانىس اسكەري-ين­جەنەرلىك ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا قارسى قارۋ-جاراقتىڭ تاجىريبەلىك پارتياسىن جاساپ, ونى قازىرگى ۋاقىتتا تاجىريبەلىك پايدالانۋ كەزەڭىنەن وتكىزىپ جاتىر. بۇل قۇرىلعىلار ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنا قارسى كۇرەسۋگە ارنالعان, بۇل ەل­دىڭ قورعانىسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى, ويت­كەنى دروندارعا قاتىستى قاۋىپ ءوسىپ كەلەدى.

ەلىمىز جابدىقتار جەتكىزۋدى ءارتاراپ­تاندىرۋ اياسىندا باتىس كومپانيالارىمەن دە جۇمىس ىستەي باستادى. قورعانىس مينيسترلىگى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا كەدەرگىلەر ستانسالارىن جانە دروندارعا قارسى قارۋ­لاردى ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. بۇل اۋە كەڭىستىگىن قورعاۋ جانە دروندارعا قارسى كۇرەس مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزبەك.

كەيىنگى ۋاقىتتا قورعانىس مينيستر­لىگى وقۋ-ادىستەمەلىك جيىن اياسىندا ۇش­قىش­سىز ۇشۋ اپپاراتتارى جۇ­يەسى وپە­راتورلارىنىڭ دا جارىسىن ۇيىمداس­تىرىپ ءجۇر. 1 مامىردا وتكەن جارىسقا وڭىرلىك قولباسشىلىقتار مەن اسكەري وقۋ ورىندارىنىڭ 25 كومانداسى قاتىستى. ءىس-شارانى قورىتىندىلاعان قورعانىس ءمينيسترى گەنەرال-پولكوۆنيك رۋسلان جاقسىلىقوۆ قازىرگى زامانعى ۇرىستا ما­ڭىز­دى ارتىقشىلىق تۋدىراتىن ۇش­قىش­سىز ۇشۋ اپپاراتتارىن پايدالانۋ اياسى كەڭەيىپ, اسكەري امبەباپ تەحنيكاعا اينالىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. سونداي-اق وپەراتورلاردىڭ كاسىبي قاسيەتتەردى جارىس بارىسىندا تولىق كورسەتە العاندارىن اتاپ ءوتتى.

بۇل جارىستا لەيتەنانت سۇندەتباي دۇيسەنباەۆ (41433 اسكەري ءبولىمى), سەرجانت ءىلياس ابىلقاسوۆ (30217 اسكەري ءبو­لىمى), قۇر­لىق اسكەرلەرى اسكەري ينستي­تۋتىنىڭ جاۋىنگەرى كىشى سەرجانت رومان سميرنوۆ, اقىلبەك تىنىشتىقوۆ سىندى وپەراتورلار كاسىبي اسكەري ەكەنىن كورسەتە الدى.