ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وسك جانىنداعى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. وعان ءماجىلىس دەپۋتاتى كەنجەعۇل سەيىتجان (ونلاين), ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اسقاربەك ەرتاەۆ, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇەۇ وكىلدەرى, ءارتۇرلى وڭىرلەردەن ساراپشىلار قاتىستى.
جۇمىس توبىنىڭ جيىنىن اشقان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىس توبى وسك جانىندا 2018 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ال 2022 جىلدان باستاپ ول جاڭا ەرەجە نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سونداي-اق ونىڭ قۇرامى مەرزىمدى تۇردە جاڭارتىلىپ وتىرادى. ن.ءابدىروۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا قاتىسۋشىلاردىڭ 70%-دان استامى – قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى. بۇل جۇمىس توبىنىڭ قولدانبالى باعىتىن كۇشەيتەدى جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىنە ناقتى قاجەتتىلىكتەرىن ەسەپكە الۋعا ىقپال ەتەدى.
ءماجىلىس مانداتىنىڭ كەمىندە 30%-ىن ايەلدەر, جاستار جانە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قۇراۋعا ءتيىس. بۇل ماڭىزدى كۆوتا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋقىمدى كونستيتۋتسيالىق رەفورماسى شەڭبەرىندەگى زاڭنامادا بەكىتىلگەن. وتىرىس بارىسىندا وسك توراعاسى بۇل نورما تىزىمدەردى تىركەۋ كەزىندە دە, مانداتتاردى ءبولۋ كەزىندە دە مىندەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ول سونداي-اق ەل كولەمىندەگى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ مۇگەدەكتىگى بار مۇشەلەرىنىڭ سانى 2019 جىلعى 455-تەن بۇگىندە 735-كە دەيىن كوبەيگەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
– بۇل – ينكليۋزيۆتىلىكتىڭ جۇيەلى ساياساتىن ءبىرىزدى ىسكە اسىرۋدىڭ ناتيجەسى. دەگەنمەن ءارى قاراي دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. ءبىز پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارى مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ بارلىق ساناتتارىنا – مازمۇنى جاعىنان عانا ەمەس, تەحنيكالىق جاعىنان دا قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس دەپ سانايمىز. ول ءۇشىن ءبىز جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرىن سايلاۋدا قولجەتىمدى ورتانى كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەتىن ناقتى ۇسىنىستاردى ەنگىزۋگە شاقىرامىز, – دەدى وسك توراعاسى.
وتىرىستا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى مينيسترلىكتىڭ قۇزىرەتى شەڭبەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار باياندادى. ول سايلاۋ ۇدەرىسىندە قولجەتىمدى ورتانى قۇرۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىپ, سونداي-اق مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن «قولجەتىمدىلىكتىڭ ينتەراكتيۆتى كارتاسى» پورتالىنىڭ پايداسى تۋرالى حاباردار ەتتى.
جيىن بارىسىندا وسك مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى اراسىنداعى كەلىسىمنىڭ نەگىزىندە جول كارتاسىن ازىرلەۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. وسك توراعاسى ن.ءابدىروۆ باستاماشىلىق ەتكەن جول كارتاسى مۇگەدەك ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋدىڭ بىرىڭعاي تاسىلدەرىن ازىرلەۋگە جانە سايلاۋ ورگاندارى مەن مينيسترلىكتىڭ وڭىرلىك بولىمشەلەرى اراسىندا سايلاۋ ينفراقۇرىلىمىنا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋدە ءتيىمدى ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
سونداي-اق «شىراق» قوعامدىق بىرلەستىگى جانە سەنات جانىنداعى ينكليۋزيا جونىندەگى كەڭەستىڭ توراعاسى ءلاززات قالتاەۆا «شىراق» قب, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى باعدارلامالار ءوفيسى جانە وسك بىرلەسكەن جوباسى شەڭبەرىندەگى سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار ءۇشىن مۇگەدەك ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارى جونىندەگى بەينەكۋرستىڭ ازىرلەنۋ بارىسىن ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بەينەكۋرس سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلارعا ارنالعان تەوريالىق اسپەكتىلەردى دە, ينتەراكتيۆتى تاپسىرمالاردى دا قامتيدى.
سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگى مونيتورينگىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى «IteachMe» قۇزىرەتتىلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى زاحيرا بەگاليەۆا حابارلادى. ول سوزىندە شىعىپ قالعان ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ بارىسىندا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ۋچاسكەلەردىڭ كوپشىلىگى قولجەتىمدىلىكتىڭ قاجەتتى جاعدايىمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن جانە اكىمدىكتەر تاراپىنان نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەتىن جەكەلەگەن ماسەلەلەر بار ەكەنىن كورسەتكەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار سپيكەر باسقا ەلدەردە قولدانىلاتىن تەحنولوگيالار مەن شەشىمدەر تۋرالى, سونىڭ ىشىندە داۋىستىق سيگنالدارى بار قۇرىلعىلاردى, ءموبيلدى قوسىمشالاردى جانە ت.ب. پايدالانۋ تۋرالى مالىمەت بەردى.
وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىندە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامدار ءۇشىن پايدالانۋشىنىڭ دىبىستىق ەسكەرتۋى بار NVDA باعدارلامالىق جاساقتاماسىن پايدالانۋ جايى دا قوزعالدى. «قازاق زاعيپتار قوعامى» قب «پاۆلودار» قق پرەزيدەنتى سنەجانا مرىل كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامداردىڭ ءوز بەتىنشە داۋىس بەرۋى ءۇشىن جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ول زاعيپ سايلاۋشىلارعا باسقا ءبىر تۇلعانىڭ كومەگىنسىز اقپارات الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وسى باعدارلامانىڭ پراكتيكالىق قولدانىلۋى تۋرالى ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە وسىنداي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ قولجەتىمدىلىگىن جانە مۇگەدەك ازاماتتاردىڭ سايلاۋ بەلسەندىلىگىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرادى. نۇرلان ءابدىروۆ پاۆلوداردا قاناتقاقتى رەجىمدە قولدانىلىپ جۇرگەن وسى باعدارلامانى سىناقتان وتكىزۋدى ۇسىندى. وسى جۇمىستىڭ ناتيجەسى بويىنشا اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارى ونى سايلاۋ ۇدەرىسىنە ودان ءارى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى تۋرالى ۇسىنىمدار بەرە الادى.
وتىرىس سوڭىندا ورتسايلاۋكوم باسشىسى ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتىنىڭ سايلاۋ ۇدەرىسىنە تەڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇيەلى جانە ءبىرىزدى جۇمىس جالعاساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋدى جانە سايلاۋدا قولجەتىمدى ورتانى جاقسارتۋعا قاتىسۋدى جالعاستىرا بەرمەك.