ستارتاپتار سەرپىلىسى

«TapQan»

قۇرىلىس, تاۋ-كەن ءىسى نەمەسە جۇك تا­سىمالداۋ سياقتى سالالاردا اۋىر تەح­نيكانىڭ ءرولى زور. ەكسكا­ۆاتور, جۇك تيەگىش, بۋلدوزەر, كران سىندى ماشينالارسىز مۇنداي جۇمىستاردى اتقارۋ وتە قيىن. الايدا قاجەتتى تەحنيكانى تەز تابۋ – وڭاي شارۋا ەمەس. ونى جالعا الۋ كەزىندە ۋاقتىلى جەتكىزىلۋى, ساپالى جۇمىس ىستەۋى, وپەراتوردىڭ بى­لىكتى بولۋى سەكىلدى كوپتەگەن ماسەلە تۋىندايدى. «TapQan» پلاتفورماسى وسى ماسەلەنى شەشۋگە ارنالعان.

بۇل ستارتاپتىڭ نەگىزىن قالاۋ­شى بەيبارىس دۇيسەننىڭ نەگىزگى ماماندىعى – ينجەنەر-مەحانيك. ول قى­تايدا ءبىلىم الىپ, كەيىن قا­زاق-بري­تان ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن. ديپ­لوم العان سوڭ تاۋ-كەن­ ونەر­كا­سىبىندە جۇمىس ىستەپ, ­سول سالادا تەح­نيكانى جالعا الۋ مەن جالعا بەرۋ ىسىندە بىرقاتار ماسەلەگە تاپ بولعان.

«كوبىنە اۋىر تەحنيكانىڭ ءوزى ىستەن شىعىپ قالادى. ءبىر ەكس­كا­ۆا­توردىڭ, بۋلدوزەردىڭ نەمەسە تيە­گىشتىڭ كەسىرىنەن بۇكىل بريگادا نە­مەسە ءتىپتى بۇكىل ءوندىرىس توقتاپ قا­لۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا جىلدام بالاما تەحنيكا تابۋ قا­جەت. بىراق ونى ىزدەۋ كوپ ۋاقىت الا­دى. كوپشىلىك ينتەرنەتتەن حابار­لاندىرۋ قاراپ, قوڭىراۋ شالىپ, تولەم شارتتارىن كەلىسەدى. الايدا بۇل ءادىس ءاردايىم سەنىمدى بولا بەرمەيدى. ونىڭ ۇستىنە تاپسى­رىس بەرۋ­شى جابدىقتى دۇرىس تاڭ­دامايتىن جاع­دايلار دا كەزدەسەدى. مى­سالى, ەكسكاۆاتور كەرەك كەزدە قا­تەلەسىپ بۋلدوزەر شاقى­رادى. وسى­نىڭ سالدارىنان ءبارى قارجىلاي شىعىندالادى», دەيدى ول.

وسىلايشا, بەيبارىس دۇيسەن بۇل ماسەلەنى جان-جاقتى زەرتتەپ, «TapQan» پلاتفورماسىن قۇ­رۋ تۋرالى شەشىمگە كەلەدى. ول وسى ويدى ىسكە اسىرۋ ماقسا­تىن­دا جاساندى ينتەللەكت مامانى ەسەت جۇسىپوۆپەن تىزە قوسقان. ءسوي­تىپ, كوماندا قۇرىلىپ, جاڭا تەح­نولوگيالىق شەشىمدى جاساپ شى­عارا­دى.

«بۇل – ارنايى تەحنيكانى جال­عا الۋعا ارنالعان پلاتفورما. مۇن­دا تەحنيكا ىزدەۋشى مەن تەحنيكا يەسى ءبىر-ءبىرىن وڭاي تابا الادى. پلات­فورما ەكى تاراپ ءۇشىن دە ىڭ­عايلى جۇيە قالىپتاستىرعان. جالعا الۋشىلار ءۇشىن «TapQan» قاجەتتى تەحنيكانى جاقىن جەردەن تاڭداپ, ونىڭ جارامدىلىعىن تەك­سەرىپ, وپەراتوردىڭ بىلىكتىلىگىنە كە­پىلدىك بەرەدى. ال تەحنيكا يە­لە­رىنە پلاتفورما سەنىمدى كليەنتتەر تاۋىپ, تۇراقتى تاپسىرىس الۋعا كومەكتەسەدى. تاعى ءبىر ار­تىقشىلىعى – جاساندى ينتەللەكت جۇيەسى. پلاتفورما پاي­دا­لانۋشىنىڭ سۇرانىسىن تالداپ, وعان قاجەتتى تەحنيكانى ناق­تىلايدى. بۇل قاتە تاپسىرىس­تاردى ازايتىپ, شىعىنداردى قىس­قارتادى. سونداي-اق «TapQan» تولەم كەپىلدىگىن ۇسىنادى. كەيدە تاپسىرىس بەرۋشى اقشانى ونلاين اۋدارعىسى كەلەدى, ال تەحنيكا يەسى قولما-قول الۋدى قا­لاي­دى. بۇل ماسەلەنى پلاتفورما ءوز موينىنا الىپ, تولەمدى ىڭ­عاي­لى تۇردە ۇيىمداستىرادى. ەگەر تاپسىرىس بەرۋشى تولەمدى كە­شىكتىرسە, «TapQan» مەردىگەرگە قا­را­جاتتى ءوزى اۋدارادى. مەنىڭشە, ءار ستارتاپتىڭ ارمانى – اۋەلى جەرگىلىكتى نارىقتى جاۋلاۋ, سودان كەيىن بۇكىل الەمگە تانىلۋ. ءبىزدىڭ مۇنداي ماقساتىمىز بار. اۋەلى الماتى نارىعىندا ورىن الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, سودان كەيىن باسقا ايماقتارعا شىعامىز. سودان سوڭ تمد, ەۋروپا, اقش نارىعىنا شىعامىز», دەيدى جوبا جەتەكشىسى.

نارىقتا «TapQan»-عا جاناما باسە­كەلەستەر جوق ەمەس, بىراق ولاردىڭ كوپشىلىگى «OLX» سەكىلدى حا­بارلاندىرۋ سايتتارى عانا. ولار تەك تاپسىرىس بەرۋشى مەن ورىن­داۋشىنى بايلانىستىرادى, ال «TapQan» تەحنيكانىڭ ساپا­سىنا, جەتكىزىلۋىنە, تولەم كەپىل­دىگى­نە جاۋاپ بەرەتىن سەنىمدى ورتا قا­لىپتاستىرعان.

«OES»

كەيىنگى جىلدارى الەم جاپپاي قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوش­تى. جۇمىس, ساباق, جينالىس­تار, سۇحباتتار, ءتىپتى ەمتيحاندار دا ونلاين وتەتىن بولدى. مۇنىڭ كۇنگەي جاعىمەن قاتار, كولەڭكەلى تۇسى دا بارشىلىق. اسىرەسە ءبى­لىم سالاسىندا. ويتكەنى ستۋدەنت تەستىلەۋ كەزىندە كومەكشى باع­دار­لا­مانى پايدالانۋى مۇمكىن نەمەسە ونىڭ ورنىنا باسقا ادام تاپ­سىرۋى ابدەن كادىك. البەتتە, مۇنداي جاعدايلار قوعامعا زيانىن تيگىزەدى. سوندىقتان بۇكىل الەمدە پروكتورينگ جۇيەلەرى, ياعني ونلاين ەمتيحانداردى باقىلايتىن تەحنولوگيالار دامي باستادى. بۇل جۇيە – ستۋدەنتتىڭ جەكە باسىن راس­تاۋعا, باسقا باعدارلامالاردى قول­دانباۋىن قاداعالاۋعا, قوسىمشا قۇرىلعىلاردى انىقتاۋعا تاپتىرمايتىن قۇرال.

ەلىمىزدە «OES» ستارتابى ءدال وسى ماسەلەگە شە­شىم ۇسىندى. اتال­­عان جو­بانىڭ نەگىزىن قالاۋشى – اباي ەتەكباەۆ. ول 2015 جىلدان بەرى IT سالا­سىندا جۇمىس ىس­تەيدى. 2019 جىلى «OES» پروك­تو­رينگ جۇيە­سىن قۇ­رۋ­دى قول­عا الدى. باسە­­كە­­لەستەردى زەرت­تەپ, ولار­دىڭ مىق­تى جانە ءال­سىز تۇستارىن تال­­دادى. بىراق بۇل كەز­­دە يدەيا ءالى شيكى ەدى.

ء«بىر كۇنى كليەنت­تە­رىمىزدىڭ ءبىرى پروكتورينگ جۇيەسىن قا­جەت ەتە­تىنىن ايتتى. وسى­لايشا, ءبىز العاشقى نۇسقانى ازىرلەپ, تاپسىرىس بەرۋشىگە ۇسىندىق. باسىندا باعدارلاما بەت-الپەتتى تانىمايتىن, تەك ۆەب-كامەرا, ەكران جانە دىبىستى جازىپ الاتىن قاراپايىم جۇيە بولدى. بىراق ەڭ باستىسى – جۇيە جۇمىس ىستەدى. 2020 جىلى پاندەميا باستالعاندا, ۋنيۆەرسيتەتتەر جاپپاي ونلاين وقىتۋعا كوشتى. وسى كەزدە پروكتورينگ جۇيەلەرىنە سۇرانىس كۇرت ارتتى. ءبىز نارىققا قولجەتىمدى ءارى سەنىمدى ءونىم ۇسىنعانىمىزدىڭ ارقاسىندا, بىرنەشە وقۋ ورىندارىمەن كەلىسىمشارت جاساستىق», دەيدى جوبا اۆتورى.

پروكتورينگ نارىعىندا «OES», «Oqylyq.kz» جانە «Platonus» سياقتى ءۇش نەگىزگى كومپانيا بار. كوپتەگەن ۋنيۆەرسيتەت «OES»-ءتى تاڭدايدى. سەبەبى بۇل جۇيە جاساندى ينتەللەكتىنى, «سomputer vision» جانە باسقا مودۋلدەردى پايدالانىپ, ەمتيحان كەزىندە پايدالانۋشىنىڭ كامەراسىن, ميكروفونىن جانە ەكرانىن تولىعىمەن باسقارادى. ەمتيحان الۋشى وسى دەرەكتەرگە قاراپ, ستۋدەنتتىڭ ەمتيحاندى قانشالىقتى ادال تاپسىرعانىن تۇسىنەدى. رەگلامەنتتى ساقتاي الماعانى تۋرالى رەيتينگ تە تۇرادى. ەگەر ستۋدەنت ورەسكەل بۇزۋشىلىقتار جاساسا, تەستىلەۋ جويىلۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا «OES» پروكتورينگ جۇيەسىنىڭ ءتورتىنشى نۇسقاسى قولدانىستا, ال بەسىنشى نۇسقا ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل ءونىم 100% ەلىمىزدە جاسالعان.

«OES كومەگىمەن 1 ميلليونعا جۋىق ەمتيحان وتكىزىلدى. رەكور­دى­مىز – ءبىر ۋاقىتتا 10 مىڭ سەسسيا­نى وت­كىزگەنىمىز. سونىمەن قاتار ءبىز­دىڭ تاعى ءبىر ءونىم – «OES» ۆەبي­نار جۇيەسى تۋرالى ايتا كەتەيىن. ونىڭ كومەگى ارقىلى ستۋدەنت­تەر­­مەن ونلاين ساباقتار مەن كە­لىسسوزدەر جۇرگىزۋگە بولادى. جۇيە­گە ءبىر مەزگىلدە 2000 ادام قوسىلا الادى. جوبانى كورشىلەس ەلدەر – وزبەكستان, ازەربايجان, ارمەنيا جانە قىرعىزستانعا دەيىن كەڭەيتۋ جوسپاردا بار. ازىر­گە ءبىز الەۋەتتى نارىق رەتىندە تمد ەلدەرىن قاراستىرامىز. ەمتي­حان­دار­دىڭ ءادىل ءوتۋى وتە ماڭىزدى. سو­نىڭ ارقاسىندا لاۋازىمدى قىز­مەتكە الاياقتىقپەن سىناقتان وتكەن كەزدەيسوق ادام ەمەس, نا­عىز بىلىكتى مامان ورنالاساتى­نى­نا كەپىلدىك بەرە الامىز. بۇ­عان قوسا, بۇل تەحنولوگيا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الادى. ناقتىراق ايتساق, «OES» تۇرعاندا مۇعالىم وقۋشىنىڭ باعاسىن كوتەرمەلەپ قويا المايدى. سوندىقتان قازىر پروكتورينگ جۇيەلەرى وتە ماڭىزدى ءرول اتقارادى», دەيدى اباي ەتەكباەۆ. 

«Bizdin.ai»

سوڭعى ونجىلدىقتا كوم­پيۋتەردىڭ كورۋ تەحنولوگيا­سى قارقىندى دامىپ, جاڭا مۇم­كىندىكتەرگە جول اشتى. قازىر سمارت-كامەرالار وبەكتى­لەردى ەركىن تاني الادى, سونىڭ ار­قا­سىندا اۆتونومدى كولىكتەردە, «اقىل­دى ءۇي» ەكوجۇيەسىندە, جالپى قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىندە كەڭى­نەن قولدانىلادى. ال «Bizdin.ai» ستارتابى جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە كومپيۋتەرلىك كورۋدى جەتىلدىرىپ, ونى تەك نىسانداردى انىقتاۋعا عانا ەمەس, كورگەنىن تۇسىنۋگە ۇيرەتتى. بۇل جۇيە كامەراعا تۇسكەن وقيعالاردى تالداپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ءتيىستى ورگاندارعا حابار بەرەدى. مىسالى, مەكتەپ دالىزىندە وقۋ­شىلار توبەلەسىپ قالسا, جاساندى ينتەللەكت وقيعانىڭ ماڭىز­دىلىعىن ءتۇسىنىپ, اۆتوماتتى تۇردە اكىمشىلىككە حابارلاما جىبەرە الادى.

ستارتاپتىڭ نەگىزىن قا­لاۋ­­شى ءارى باس ديرەكتورى – ايبەك نۇرتازاەۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, كومپانيانىڭ باستى ماقساتى – الەمدى ادام سياقتى كورە الاتىن «كوزى بار» جي اگەنتتەرىن جاساۋ.

ء«بىزدىڭ جي مودەلى بار كامەرا نىسانداردى تانىپ قانا قويماي, نە بولىپ جاتقانىن تۇسىنەدى. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ نەيرون جەلىمىز ءوزى كورگەن ۇدەرىستەردى سيپاتتايدى. بۇل تەحنولوگيانى ءار ادام ءوز قاجەتىنە بەيىمدەي الادى. مىسالى, مەكتەپ ديرەكتورى بولساڭىز, مەكتەپ اۋماعىنداعى كامەرالارعا قاراپايىم ادام تىلىندە تاپسىرما بەرە الاسىز. «ەگەر ۇرىس-كەرىس, قورلاۋ نەمەسە تەمەكى شەگۋ وقيعالارىن كورسەڭىز, بۇل تۋرالى ماعان دەرەۋ حابارلاڭىز» دەيسىز. كامەرا مۇنداي جاعدايدى انىقتاعان بويدا اكىمشىلىككە اۆتوماتتى تۇردە حابارلاما جىبەرەدى. ال ەگەر مۋزەيدە گيد قىزمەتىن اتقارۋ قاجەت بولسا, نەي­رون جەلى كامەرا ارقىلى وبەكتىنى تانىپ, ونىڭ تاريحىن ايتىپ بەرەدى. تۋريس­تەر سمارتفون كامەراسىن بەلگىلى ءبىر عيماراتقا باعىتتاسا, جۇيە سول جەر تۋرالى اقپارات ۇسىنادى. ودان بولەك, سۋپەرمار­كەتتە كامەرانى تاۋارلار سورەسىنە باعىتتاپ, تەك ۆەگەتارياندىق نەمەسە حالال ونىمدەردى تابۋدى سۇراۋعا بولادى. جۇيە سول مەزەتتە-اق قاجەتتى تاۋار­لاردى كورسەتىپ بەرەدى. كەرەمەت ەمەس پە؟», دەيدى ايبەك نۇرتازاەۆ.

قازىرگى تاڭدا كومپانيا Narxoz ۋنيۆەرسيتەتىمەن قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوسىپ جاتىر. بۇل جۇيە اتا-انالارعا بالاسىنىڭ مەكتەپكە نەمەسە ۋنيۆەرسيتەتكە امان-ەسەن جەتكەنى تۋرالى حابارلاما جىبەرەدى. سونىمەن قاتار نەيرون جەلى ستۋدەنتتىڭ نەمەسە وقۋشىنىڭ كوڭىل كۇيىن تالداپ, ونىڭ بىرنەشە كۇن بويى شارشاڭقى ياكي كوڭىلسىز ەكەنىن بايقاسا, پسيحولوگكە حابار بەرەدى. سونداي-اق «Bizdin.ai» تەحنولوگياسى زاعيپ جاندارعا ارنالعان ارنايى كوزىلدىرىك جا­ساۋعا دا قولدانىلادى.

وسى كۇنى «Bizdin.ai» گونكونگ, سينگاپۋر, فيليپپين جانە مالاي­زيادا قاناتقاقتى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتىر. ودان بولەك, اقش نارىعىنا ەنۋ جۇمىستارىن باس­تاپ كەتتى.

ايبەك نۇرتازاەۆتىڭ ايتۋىن­شا, جاساندى ينتەللەكت ناقتى ومىردەگى ماسەلەلەردى شەشۋى كەرەك. قازىرگى الەم دەرەكتەرگە نەگىز­دەلگەن, ال جوعارى ساپالى دەرەك­تەر­مەن ۇيرەتىلگەن الگوريتمدەر ناقتى شەشىمدەر قابىلداۋعا قا­بىلەتتى. «Bizdin.ai» مىندەتى دە سول – جي-گە قورشاعان ورتانى تۇ­سىنە وتىرىپ, ادام سياقتى كورۋدى ۇيرەتۋ. بۇل تەحنولوگيا قىل­مىس­تار مەن اپاتتاردىڭ الدىن الۋعا, عىلىمي زەرتتەۋلەرگە جانە كوپ­تەگەن ماڭىزدى جۇمىسقا ايتارلىقتاي كومەكتەسە الادى.