2024 جىلعى 18 ناۋرىزدا اتىراۋ قالاسىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا كوتەرىلگەن باستامالار ناتيجەسىندە 10 زاڭ جوباسى ۇسىنىلىپ, 9 زاڭ قابىلداندى. بۇل باستامالار ەلدىڭ الەۋمەتتىك, قۇقىقتىق جانە مادەني دامۋىنا باعىتتالعان, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدارىنا قول قويدى. بۇل زاڭدار ايەلدەر مەن بالالاردى قورعاۋدى ايتارلىقتاي كۇشەيتەدى. 21 اقپاندا قر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ تومەنگى پالاتاسى بەكىتكەننەن كەيىن قازاقستان سەناتى زاڭ جوباسىن 11 ساۋىردە قابىلدادى. بۇل زاڭ تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ايماعىندا ايەلدەر مەن بالالاردى قورعاۋدىڭ جاڭا شارالارىن ەنگىزگەن ءبىرىنشى زاڭ.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ەندى قىلمىستىق ءىس رەتىندە قاراستىرىلادى, ال پەدوفيليا ءۇشىن ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار, وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ شارالارى كۇشەيتىلدى. (زاڭعا 2024 جىلعى 15 ساۋىردە قول قويىلدى.)
ۆەيپتەر مەن تەمەكى ونىمدەرىنە تولىق تىيىم سالۋ
قۇجات بويىنشا ەلەكتروندى تەمەكى ونىمدەرىن ساتقان ادامعا 700 مىڭ تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىنادى نەمەسە 200 ساعاتقا قوعامدىق جۇمىسقا تارتىلادى. زاڭدا 50 تاۋلىككە قاماۋ جازاسى دا قاراستىرىلعان. ۆەيپتەر شەت مەملەكەتتەن اكەلەتىندىكتەن, شەكارادا باقىلاۋ كۇشەيگەن. دەگەنمەن, ەۋرووداققا كىرەتىن مەملەكەتتەردەن كەلگەن جۇكتىڭ تەكسەرۋسىز وتەتىنىن پايدالانعان اككى كاسىپكەرلەر ۇرىمتال تۇستى پايدالانۋى مۇمكىن دەيدى كەدەنشىلەر. ال, وزگە ەلدەردەن كىرەتىن جۇك اراسىندا انىقتالسا, شارا قولدانىلادى.
ەلەكتروندىق تەمەكىلەردى (ۆەيپتەر) وندىرۋگە, ساتۋعا, تاراتۋعا جانە اكەلۋگە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىندى. بۇل جاستار اراسىندا تەمەكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ەنگىزىلدى. (زاڭعا 2024 جىلعى 19 ساۋىردە قول قويىلدى.)
مەملەكەتتىك ناگرادالار جۇيەسىندەگى وزگەرىستەر
مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ناگرادالارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا 2024 جىلعى 26 ساۋىردە قول قويدى.
قازاقستاننىڭ باتىر تۇلعالارىنىڭ ەسىمدەرىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا «ايبىن» وردەنىنىڭ دارەجەلەرىنە ساعادات نۇرماعامبەتوۆ, باۋىرجان مومىش ۇلى, راقىمجان قوشقارباەۆتىڭ ەسىمدەرى بەرىلدى.
وناماستيكا سالاسىندا جاڭا تالاپتار
قالالار, كوشەلەر مەن باسقا دا نىسانداردىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ ەندى ورتالىق ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ كەلىسىمىمەن عانا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل تاريحي اتاۋلاردى ساقتاۋعا جانە اتاۋلاردى ساياسي ماقساتتا وزگەرتۋدى شەكتەۋگە باعىتتالعان. (زاڭعا 2024 جىلعى 5 شىلدەدە قول قويىلدى.)
وڭىرلىك رامىزدەردى رەتتەۋ
ەندى اكىمدىكتەر ايماقتىق سيمۆوليكانى مەملەكەتتىك رامىزدەردى پايدالانۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان قابىلداعان جانە ءماسليحات بەكىتكەن ەرەجەلەر نەگىزىندە عانا ازىرلەي الادى. (زاڭعا 2024 جىلعى 5 شىلدەدە قول قويىلدى.)
قۇمار ويىندارعا قاتىستى جاڭا شەكتەۋلەر
بورىشكەرلەردىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە ەنگەن 3,5 ميلليون ادامعا قۇمار ويىندارعا قاتىسۋعا تىيىم سالىندى. سونداي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءۇشىن دە قۇمار ويىندارعا بارۋعا تىيىم ەنگىزىلدى. بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلاردىڭ سىرتقى جارناماسى, سونداي-اق ۇيالى تەلەفوندارعا جىبەرىلەتىن جارنامالىق SMS حابارلامالارعا تىيىم سالىندى. ليتسەنزياسى جوق شەتەلدىك ونلاين كازينولار مەن بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر تولىق بۇعاتتالدى. لۋدومانياعا (قۇمار ويىنعا تاۋەلدىلىككە) شالدىققانداردى وڭالتۋعا باعىتتالعان شارالار كۇشەيتىلدى. (زاڭعا 2024 جىلعى 8 شىلدەدە قول قويىلدى.)
تابيعي نىساندار مەن تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ
قوعامدىق ورىنداردى لاستاۋ, بوگدە م ۇلىكتى قاساقانا ءبۇلدىرۋ نەمەسە جويۋ, تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىشتەرگە ۆانداليزم جاساۋ ءۇشىن جازالار كۇشەيتىلدى. (زاڭعا 2024 جىلعى 8 شىلدەدە قول قويىلدى.)
قۇرمەتتى اتاقتار جۇيەسىن كەڭەيتۋ
عىلىم, ءوندىرىس جانە باسقا دا سالالاردا ۇزدىك جەتىستىككە جەتكەن ازاماتتاردى ماراپاتتاۋ ءۇشىن 9 جاڭا قۇرمەتتى اتاق ەنگىزىلدى. بۇلار عالىمدار, ينجەنەرلەر, ساۋلەتشىلەر, قۇرىلىسشىلار, كەنشىلەر, گەولوگتار جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارىنا ارنالعان. (زاڭعا 2024 جىلعى 30 جەلتوقساندا قول قويىلدى.)
ەسىرتكى قىلمىسىنا قاتىستى جازانى سارالاۋ
العاش رەت ەسىرتكى ساتۋمەن اينالىسقان ۇساق جەتكىزۋشىلەر ءۇشىن جازا جەڭىلدەتىلدى. ەسىرتكى ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرعاندار ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلىپ, ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قاتىستى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى. (زاڭعا 2025 جىلعى 2 قاڭتاردا قول قويىلدى.)
ارحەولوگيا سالاسىنداعى جاڭا رەفورمالار
ارحەولوگيالىق جۇمىستاردى جۇرگىزۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ليتسەنزيالاۋ ۇدەرىسىن وڭتايلاندىرۋ جانە زاڭسىز قازبا جۇمىستارىن جۇرگىزگەندەرگە جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ بويىنشا زاڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇل قۇجات ءماجىلىس كوميتەتىندە قارالىپ جاتىر. (2025 جىلعى 29 قاڭتاردا جۇمىسقا قابىلداندى.)
بۇل زاڭنامالىق وزگەرىستەر قوعامنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى نىعايتۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قابىلداندى. قابىلدانعان باستامالار ەلدەگى الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق رەفورمالاردىڭ ماڭىزدى كەزەڭى بولىپ سانالادى.