ءىت الەمىندەگى قايسارلىق

ءداميردىڭ تەحنولوگيالارعا قىزىعۋشىلىعى بالا كەزىنەن باس­تالىپتى. كەيىن وسى قابىلەتىن شىڭداپ, ءىت الەمىنە اياق باسقان.

«كىشكەنتاي كەزىمدە ۇيدەگى ماگنيتوفون, DVD سياقتى ءتۇرلى تەحنيكانى بولشەكتەپ, ولاردى زەرتتەۋگە قىزىعاتىنمىن. ەلەكترونيكا مەن كونسترۋكتور ويىنشىقتاردان جاڭا نارسە قۇراستىرۋعا اۋەستەندىم. ال ۋنيۆەرسيتەتكە تۇسكەن سوڭ روبوتتەحنيكامەن تانىسىپ, بۇل سالاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ودان سايىن ارتا ءتۇستى. شەتەلدىك ونلاين كۋرستارعا قاتىسىپ, الماتى مەن استانادا وتكەن جارىستارعا بارىپ, تاجىريبە جيناقتادىم. وسىلايشا, روبوت قۇراستىرۋ مەن ونى باعدارلامالاۋدى ءبىر­شاما مەڭگەرىپ قالدىم. ارينە, العاشقى كەزدەرى قوعامعا پايداسى زور جوبالار جاسادىم دەپ ايتا المايمىن. جاڭادان باستا­عان­دار سەكىلدى, مەن دە الدىمەن قا­راپايىم قوزعالا الاتىن, كەدەر­گى­دەن اينالىپ وتەتىن نەمەسە قو­قىس جينايتىن روبوتتار جاساپ كور­دىم. سودان كەيىن بارىپ ماڭىز­دى جوبالارعا كوشتىم», دەيدى ول.

وسىلايشا, ستۋدەنت كەزىنەن-اق كومپيۋتەر باعدارلامالارىن جازۋعا داعدىلانعان دامير ۋاقىت وتە تانىستارىنا ءىت الىپپەسىن جەكە-جەكە ۇيرەتە باستايدى. كەيىن سول ءىسىنىڭ اياسىن كەڭەيتكىسى كەلەدى. «قۇلاننىڭ قاسىنۋىنا مىل­تىقتىڭ باسىلۋى» دەگەندەي 2019 جىلى الەۋمەتتىك جوبا جاريالانىپ, دامير سول سايىستان ءبىر ميلليون تەڭگە ۇتىپ الا­دى. ءسويتىپ بۇل قاراجاتقا كىشى­گى­رىم كابينەت جالداپ, ءۇش نوۋت­بۋك پەن ءۇش روبوتتەحنيكا جينا­عىن ساتىپ الىپ, «Future-IT»  مەكتەبىنىڭ جۇمىسىن باستاپ كەتەدى.

«ول جىلدارى تالدىقورعاندا روبوتتەحنيكانى ۇيرەتەتىن ورتا­لىقتار, جالپى بۇل سالا ونشا دامىماعان ەدى. سايكەسىنشە, كەل­گەن وقۋشى دا از بولدى. العاش­قىدا مەكتەبىمىزدە تەك 5-6 بالا وقىدى. كەيىن تاجىريبە جيناپ, تانىلا باستاعان سوڭ قىزىعۋشىلار دا كوبەيدى. قازىر كۋرسقا 180-گە جۋىق بالا قاتىسادى. ولار تۇراق­تى تۇردە حالىقارالىق وليمپيادالار مەن بايقاۋلاردا باق سى­نىپ, جۇلدەلى ورالىپ ءجۇر.  كا­­ران­تيندە ونلاين جۇمىسقا كوش­تىك, بىراق روبوتتەحنيكانى قا­شىق­تان ۇيرەتۋ مۇمكىن ەمەس. سەبە­بى بالا جابدىقتاردى قولمەن ۇستاپ, ءوزى روبوت جاساۋى كەرەك. كارانتيننىڭ باسىندا 300-گە جۋىق بالانى تەگىن وقىتتىق», دەيدى دامير.

جالپى, روبوتقا باعدارلاما ەنگىزبەسە, ول تۇككە جارامسىز سۋۆەنير بولىپ قالادى. سول سەبەپتى بۇل ورتالىقتا بالالارعا ەڭ اۋەلى مەحانيزم تۇرلەرىن, باعدارلامالاۋدىڭ نەگىزدەرىن ۇيرەتەدى. 5-8 جاستاعىلار «Lego Wedo» جيناعىمەن, 8-12 جاستاعى بالالار «Lego»-نىڭ ۇلكەن تۇرى­مەن, 12 جاستان اسقاندار «Arduino» باعدارلاماسىمەن روبوت جاساپ ۇيرەنەدى. ءبىر مودۋل ءۇش ايعا سوزىلادى. ونى تامامدا­عان وقۋشى كەلەسى كەزەڭگە كوشەدى.

«قازىر ۇستاز قىزمەتىندە جۇر­سەم دە, قوعامعا پايدالى روبوت­تەحنيكا جاساۋ تۋرالى ماقساتىم­دى ۇمىتقان جوقپىن. مىسالى, قازىرگى ۋاقىتتا وقۋشىلارىممەن بىرگە زاعيپ جاندارعا ارنالعان بىلەزىك جاساپ جاتىرمىز. ءبىر جولى مەكتەبىمىزگە  كورۋ قابى­لەتى ناشار الدەبىر ازامات كەلدى. اڭگىمە اراسىندا دالادا ۇنەمى تاياق ۇستاپ ءجۇرۋ قيىن ەكە­نىن ايتتى. الدىنان شىعا­­تىن كەدەرگىلەر تۋرالى اقپارات بەرىپ, ەسكەرتىپ تۇراتىن قۇرىلعى ويلاپ تابۋىمىزدى ءوتىندى. ءبىز بىردەن اقىلداسىپ, وقۋشىلار­مەن ارنايى قۇرىلعى جاساۋعا كىرىستىك. نەگىزى شەتەلدە مۇنداي قۇرىلعىلار بار, بى­راق ولاردىڭ قۇنى ءبىر ميلليون تەڭ­گەگە جەتەدى. ارينە, ونداي باعا­داعى زاتتى ەكىنىڭ ءبىرى الا المايدى. سول سەبەپتى ءبىز ءۇش مەترگە دەيىن­گى كە­دەرگىنى انىقتايتىن, وعان جاقىن­داعان سايىن ءدىرىل تولقىنى ارتاتىن قولجەتىمدى بىلەزىك جاساپ جاتىرمىز», دەيدى ول.

ءيا, دامير نۇركەجانوۆتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى كوپتەگەن ادامعا ۇلگى بولارلىقتاي. ونىڭ تاباندىلىعى, ەڭبەكسۇيگىشتىگى جانە ۇلكەن ماقساتتارعا ۇمتىلى­سى جاستارعا جىگەر بەرەدى. ول ءوزى­نىڭ فيزيكالىق شەكتەۋلەرىن كەدەرگى ەمەس, مۇمكىندىك رەتىندە قاراستىرىپ, ارمانىنا جەتۋدىڭ جولىن تاپتى. قازىرگى تاڭدا ءداميردىڭ مەكتەبى تالاي بالاعا تسيفرلىق داعدىلاردى ۇيرەتىپ قانا قويماي, ولاردىڭ سىني ويلاۋ, شىعارماشىلىق جانە ينجەنەرلىك قابىلەتتەرىن دامىتىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى مەڭگەرۋگە كومەكتەسىپ كەلەدى.