بىلتىر وتاندىق مال بورداقىلاۋ الاڭىنداعى جاعداي كوڭىلگە الاڭ سالعان كۇيىندە قالدى. ويتكەنى جۇمىس كولەمى جالپى وندىرىستىك قۋاتتىڭ 50 پايىزىن عانا قۇرايدى. ەلىمىزدە شامامەن 594 مال بورداقىلاۋ الاڭى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ جالپى قۋاتتىلىعى 425 مىڭعا جۋىق مال باسىنا جەتەدى. دەگەنمەن بۇل ۋچاسكەلەردەگى ناقتى جۇكتەمە ولاردىڭ الەۋەتتى قۋاتىنىڭ جارتىسىنان اسپايدى.
«ەت وڭدەۋشىلەر وزبەكستان, قىرعىزستان جانە تاجىكستان سياقتى ورتالىق ازيا ەلدەرىنە مال ەكسپورتىنىڭ جوعارى دەڭگەيى تۋرالى حابار بەرىپ وتىر. بۇل وتاندىق بورداقىلاۋ الاڭدارى مەن وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ تولىق پايدالانىلماي قالۋىنا اكەلىپ سوعادى. سالدارىنان ەت باعاسى قىمباتتاپ, كيلوسى 1 800-2 000 تەڭگەدەن 2 800 تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلىپ, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بولشەك ساۋدادا 4 000-5 000 تەڭگەگە دەيىن جەتۋى ىقتيمال», دەيدى «اۋىل» پارتياسىنىڭ باس كەڭەسشىسى گۇلنارا داۋلەتياروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ساراپشىلار مەن سالا وكىلدەرى فورۆاردتىق ساتىپ الۋ جۇيەسى ارقىلى بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ جۇمىسىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن سەكتوردى قارجىلاندىرۋدى 70 ملرد تەڭگەگە ارتتىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل فەرمەرلەرگە بورداقىلاۋ الاڭدارىن مالمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سول ارقىلى مال بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جاعدايعا تۇسىنىكتەمە بەرىپ, ەلىمىزدە سيىر ەتى جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتتى. بىلتىر ەت ءونىمىنىڭ ءوندىرىس كولەمى 400 مىڭ توننادان اسىپ جىعىلعان. بۇل كورسەتكىش 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 7%-عا ارتىق كورىنەدى. ۆەدومستۆو باعانىڭ كوتەرىلۋىنە كورشى ەلدەردەن قازاق مالىنىڭ ەتىنە سۇرانىستىڭ ارتۋى سەبەپ بولىپ تۇرعانىن باسا ايتىپ وتىر. قازىر مينيسترلىك ەتتى مال شارۋاشىلىعى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ءتيىس جۇمىس توپتارىن قۇرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر.
ەلىمىزدە الداعى ەكى جىلدا 98 مىڭ باس ءىرى قاراعا ارنالعان 6 بورداقىلاۋ الاڭى مەن 50 مىڭ باس ۇساق مالعا ارنالعان ءىرى بورداقىلاۋ كەشەنى سالىنباق.
«باعانىڭ ءوسۋى كوپ فاكتورعا بايلانىستى. ونىڭ ىشىندە وتاندىق مال ەتىن وندىرۋشىلەردىڭ ونىمىنە سۇرانىستىڭ ارتۋى دا بار. مينيسترلىك مالىمەتىنە جۇگىنسەك, وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا سيىر ەتىنىڭ ەكسپورتى 8 مىڭ تونناعا ارتىپ, 22,1 مىڭ تونناعا جەتكەن. وندىرىلەتىن ءونىمدى وتكىزۋدىڭ تۇراقتى نارىقتارىنىڭ جانە قولايلى باعا شارتتارىنىڭ بولۋى سالانىڭ ودان ءارى دامۋىنىڭ ىرگەلى فاكتورى بولىپ سانالادى», دەدى گ.شاڭگەرەيقىزى.
مامان سوزىنە زەر سالساق, كۆوتا تەتىكتەرىن قولدانۋ ىشكى نارىققا دا رەتتەۋشى اسەر ەتەدى. ءتىرى ءىرى قارا مالدىڭ (بۇزاۋدىڭ) ەكسپورتىنا كۆوتا تۇرىندەگى ساندىق شەكتەۋلەر قويىلادى. بۇقالاردى ەكسپورتتاۋدىڭ شەگى – 85 000 باس. ال اسىلتۇقىمدى مالدى ەكسپورتتاۋعا تولىق تىيىم سالىنعان. دەسەك تە, باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «تەررا اقجايىق» جشس قۋاتتىلىعى 15 مىڭ باس ءىرى قارا مال بورداقىلاۋ الاڭىن ىسكە قوستى. الاڭ وتكەن جىلدىڭ قاراشاسىنان باستاپ جەرگىلىكتى فەرما-قوجالىقتاردان بۇقا قابىلداۋدى باستادى.
ارىس قالاسىندا 50 مىڭ باس مالعا ارنالعان بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. جوبا مال شارۋاشىلىعىنا اۋستراليالىق ءادىستى وڭىرگە ەنگىزۋ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, «Turkestan Agro.kz» جشس بازاسىندا 2 ءىرى جوبا جۇزەگە اسادى. ءبىرىنشىسى – ەتتى مال وسىرۋمەن اينالىساتىن رەپرودۋكتور. ەكىنشىسى – جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن 4 710 گەكتار القاپتا مالعا ازىقتىق داقىلداردى ءوسىرۋ. نىساندار اۋستراليالىق «تورلى» مال شارۋاشىلىعىنا ارنالعان باسپانا جۇيەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە (بىلتىر جىل سوڭىنا دەيىن) بورداقىلاۋ الاڭىنا 15 مىڭ باس مال جينالدى. ەكىنشى كەزەڭدە تاعى 10 مىڭ, 2026–2027 جىلدارى 25 مىڭ باس قوسىلادى. جوبا قۇنى 16,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وندىرىستە 100-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. جوبادا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ مال بورداقىلاۋ الاڭىن قاجەتتى كولەمدە جەممەن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار مال ونىمدىلىگى مەن ەت ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرادى.