شىعىس مەديتسيناسىنىڭ اتاسى ءابۋ ءالي يبن-سينا ءبىر زاماندارى: «دارىگەردە قىراننىڭ وتكىر كوزى, بويجەتكەننىڭ نازىك قولى جانە ارىستاننىڭ جۇرەگى بولۋى ءتيىس», دەگەن ەكەن. وسى جەردە ايگىلى ەمشىنىڭ: «دارىگەردىڭ ءسوز, وسىمدىك, پىشاق دەگەن ءۇش قارۋى بار» دەيتىنى دە ەسكە تۇسەدى. ون عاسىردىڭ ارعى قاپتالىنان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ارىماي جەتكەن بۇل قاعيدا قازىر دە ءوزىنىڭ قۇنىن جويعان جوق. ال وسى تالاپتار مەن سيپاتتاردىڭ ءبارى بۇكىل سانالى عۇمىرىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارناپ كەلە جاتقان حيرۋرگ-دارىگەر ساعىندىق شامشيەۆتىڭ بويىنان تابىلار ەدى.
قازىر قاراپ تۇرسام, ارىپتەس اعامىزبەن ارالاس-قۇرالاس بولىپ كەلە جاتقانىمىزعا قىرىق جىلدىڭ ۇستىنە شىعىپ كەتىپتى. ول وبلىستىڭ مەديتسينا سالاسىنا 1968 جىلى كەلدى. اراعا 4-5 جىل سالىپ, وسى سۇرلەۋگە ءبىز دە تۇستىك. ەكەۋمىز دە قىزمەتتى دارىگەر-انەستەزيولوگ رەتىندە باستاپ, كوپ ۇزاماي دارىگەر-حيرۋرگ بولىپ ءبىرجولا بەكىدىك. سودان بەرى ونى ءوز ءىسىن جانىنداي جاقسى كورەتىن مايتالمان مامان, كىسىلىگى مەن كىشىلىگى تەڭ تۇسكەن ابزال ازامات, جۇرەگى جىلىلىققا تولى جومارت جان رەتىندە جاقسى بىلەمىن. وسى جىلداردا ساكەڭنىڭ سىربازدىق, سىرشىلدىق, بايسالدىلىق, بىرسوزدىلىك, ۋادەگە بەرىكتىلىك, تياناقتىلىق, ۇقىپتىلىق, ىجداعاتتىلىق, ەڭبەكقورلىق, ىزدەنىمپازدىق سياقتى ابزال قاسيەتتەرىنىڭ ءبىز سەكىلدى ىزىنەن ەرگەن كوپتەگەن ىنىلەرىنە ۇنەمى ۇلگى-ونەگە بولىپ كەلگەنى تاعى انىق.
ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان ساعىندىق اعا 1945 جىلى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تەرەڭوزەك (قازىرگى سىرداريا) اۋدانىنداعى كارل ماركس اتىنداعى (بۇگىندە ناعي ءىلياسوۆ) اۋىلدا تۋعان. سوعان دەيىن قاليما انامىز 13 قۇرساق كوتەرگەن ەكەن, ءبارى تۋىلار-تۋىلماستا شەتىنەي بەرىپتى. كورەتىن جارىعىنىڭ بولعانى شىعار, 14-ءشى پەرزەنت بولىپ دۇنيەگە كەلگەن اعامىز عانا امان قالىپتى. بىراق, وعان الەمنىڭ جارىعىن سىيلاعان اناسى وسىدان كەيىن دەنساۋلىعىن تۇزەي الماي, قاراشانىڭ قارا سۋىعىندا ومىردەن ءوتىپ كەتىپتى. بۇعان ءبىر جاعى اۋىلداعى فەلدشەردىڭ نەمكەتتىلىگى مەن شالاعايلىعى دا سەبەپ بولعان سياقتى.
ساعىندىق ەس بىلگەلى جۇرتتان اناسىنىڭ اقجارقىن, قارۋلى, ەڭبەكققور, ادال ادام بولعانىن ەستىپ وسەدى. وسىنىڭ ءبارى ونىڭ اناعا دەگەن ساعىنىشىن جىل اسقان سايىن ارتتىرا تۇسەدى. بۇل ساعىنىش جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان جەتكىنشەكتىڭ كوكەيىندە ادام جانىنا اراشا تۇسەتىن دارىگەر بولۋ ارمانىن بۇرشىك جارعىزىپ, شەشەك اتقىزا باستايدى. سول ارماننىڭ الديلەۋىمەن مەكتەپ بىتىرگەن ول الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتىنا كەلىپ, وقۋعا تۇسەدى. وقۋ ورنىن, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ەمدەۋ فاكۋلتەتى بويىنشا بىتىرگەن جاس تۇلەك 1968 جىلى قىزىلوردا قالالىق اۋرۋحاناسىنا جۇمىسقا تۇرادى. باستاپقىدا انەستەزيولوگ بولىپ قىزمەتىن باستاعان ول بىرقاتار ۋاقىتتاردان سوڭ حيرۋرگتىك مانسابىن دا باستايدى. سودان بەرى وتكەن جىلداردىڭ بەدەرىندە ساعىندىق اعامىز 5 مىڭنان استام كۇردەلى وپەراتسيالار جاساپ, كوپتەگەن اۋرۋلاردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى. وسى جىلداردا 15-تەن اسا عىلىمي-ادىستەمەلىك جاڭالىقتار ەنگىزىپ, ءوزىنىڭ عىلىمعا دەگەن قابىلەت-قارىمىن دا تانىتا ءبىلدى. سونىمەن بىرگە, انەستەزيولوگ-رەانيماتور ماماندىعىن جاقسى مەڭگەرىپ شىقتى.
1976 جىل ساعىندىق ءشامشى ۇلىنىڭ دارىگەرلىك قىزمەت جولىنداعى بەلەسىندە كۇرت بۇرىلىس ورىن العان كەزەڭ بولدى. ول وسى جىلى قالالىق دارىگەرلىك جەدەل جاردەم بولىمشەسىنە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ اۋىستى. مىنە, سودان باستاپ بەلسەندى دارىگەرلىك قىزمەتىن ءبىرجولا وسى سالاعا ارنادى. ول ارادا ەكى جىل وتكەندە, 1978 جىلى ستانسا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى. ال 1982 جىلدان 2012 جىلى زەينەتكە شىققانعا دەيىنگى تۋرا 30 جىل بويىنا وسى ستانسانىڭ ءۇزىلىسسىز باس دارىگەرى بولىپ قىزمەت اتقاردى. جاي باسقارىپ قانا قويا سالعان جوق, جىل-جىلداپ ۇلكەن ابىروي مەن قۇرمەتكە كەنەلدى. ول باسشىلىق جاساعان جىلداردا قالالىق اۋرۋحانانىڭ جەدەل جاردەم بولىمشەسى ءوز الدىنا دەربەس قۇرىلىم بولىپ قايتا قۇرىلدى. ەندى «ستانسا» دەگەن ستاتۋس العان مەكەمەنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ايتارلىقتاي نىعايدى. قالا بويىنشا 3 جەدەل جاردەم بولىمشەسى مەن زارارسىزداندىرۋ ورتالىعى اشىلدى. ستانسادا كارديولوگيا, ۇدەمەلى تەراپيا, اكۋشەرلىك, بالالار دارىگەرلەرى شاقىرۋ توپتارى قاتارعا قوسىلدى. باستاپقىداعى 3 بريگادا سانى 20-عا, دارىگەرلەر ساپى 5-تەن 103-كە دەيىن ارتتى. قۇرىلىمداعى بارلىق قىزمەتكەرلەردىڭ قاتارى 600-دەن اسىپ ءتۇستى. دارىگەرلەردىڭ ساناتتىلىق دارەجەسى 87,5 پايىزدى, ال ورتا بۋىن كادرلار 83,6 پايىزدى قۇرادى. ستانسا قالاداعى 250 مىڭنان استام جۇرتشىلىق پەن تاسبوگەت, تالدىارال, ماحامبەت, اباي, قاراكول, قاراۋىلتوبە, ميس, بەلكول, بىرقازان سەكىلدى ەلدى مەكەندەر تۇرعىندارىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ كەلەدى.
ادەتتە باسشىلىق قىزمەتتە ۇزاق ۋاقىت وتىرعان ادامداردا پەندەلىك مەنمەندىك, وكتەمدىك پايدا بولىپ جاتادى. ءبىزدىڭ ساعىندىق اعامىز كەرىسىنشە « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول» دەگەن قاناتتى قاعيدانى بەرىك ۇستانىپ, جاسى ۇلعايعان سايىن يناباتتى دا عيبراتتى بولا ءتۇستى. سوندىعىنان بولار, جالعان سويلەۋدى, كولگىرسۋدى بىلمەيتىن, اڭگىمەنىڭ اشىعى مەن ادالدىعىن ايتاتىن قالپىنان ءبىر تانعان ەمەس. بۇعان قوسا, ادام تاربيەسىنە, شاكىرت تاربيەلەۋگە كوپ كوڭىل ءبولدى. كەز كەلگەن دارىگەردىڭ كاسىبي مامان بولۋدان بۇرىن ەڭ الدىمەن ناعىز ادام بولۋى كەرەكتىگىن قاراماعىنداعى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانالارىنا سىڭىرۋمەن كەلدى. وسى ادامدىق بيىك قاسيەتتەردى جوعارى ۇستاعانى شىعار, وزىنە ەڭبەك جولىن جاڭا باستاعان كەزدە جاناشىر بولىپ, قامقورلىق كورسەتكەن ەرنياز وماروۆ, تۇرعانباي ماحانوۆ, بازارباي اتاباي سەكىلدى ارىپتەس اعالارىن ۇنەمى ەرەكشە اتاپ وتىرادى.
بۇگىندە جوعارى ساناتتى ءدارىگەر-ۇيىمداستىرۋشى, ءى ساناتتى دارىگەر-حيرۋرگ دارەجەسىنە جەتىپ وتىرعان ساعىندىق ءشامشيەۆتىڭ وسى جىلدارداعى قالتقىسىز قىزمەتى ەلەۋسىز دە قالعان ەمەس. ول – «دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى», بۇدان باسقا «شاپاعات» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە – 10 جىل» مەدالدارىمەن, «دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» توسبەلگىسىمەن ناگرادتالعان. سونداي-اق, ول «قىزىلوردا قالاسىنىڭ ءۇزدىك دارىگەرى». سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ العىس حاتىنا يە بولدى. قازىرگى تاڭدا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قالالىق جەدەل جاردەم ستانساسىنداعى ۇيىمىن, سونداي-اق وسى مەكەمە ارداگەرلەر كەڭەسىن باسقارادى.
ابدۋللا شۇلەنباەۆ.
قىزىلوردا.