قىزىل جارتى اي قوعامىنا قۇقىقتىق مارتەبە كەرەك

قىزىل جارتى اي قوعامى قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ 17 وڭىرىندە جۇمىس ىستەيدى. ءارى ەلىمىزدەگى جالعىز رەسمي گۋمانيتارلىق ۇيىم, ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – جارالانعاندار مەن ناۋقاستاردى تاسىمالداۋ جانە ەمدەۋ, سونداي-اق تابيعي جانە تەحنوگەندىك اپاتتار كەزىندە شۇعىل كومەك كورسەتۋ. بۇل ۇيىمنىڭ قىزمەتى 1949 جىلعى جەنەۆا كونۆەنتسيالارى مەن ولاردىڭ قوسىمشا حاتتامالارىندا, سونداي-اق بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ قارارلارىندا بەكىتىلگەن.

بۇل ءىس-شارا قازاقستانداعى قىزىل جارتى اي قوعامى تۋرالى زاڭدى قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تالقىلاۋعا ارنالدى. حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, ونىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن زاڭدى تۇردە بەكىتۋ قوعامنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى. قازاقستان بۇل تۇرعىدا ءالى دە ارتتا قالىپ وتىر. دوڭگەلەك ۇستەلگە حقكك ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى بيليانا ميلوشەۆيچ, حقكك قازاقستانداعى ميسسياسىنىڭ باسشىسى س.ساعىمباەۆ, قىزىل اي قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ە. ارعىمباەۆ,  پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ي.سميرنوۆا جانە باسقالار قاتىستى.

ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى بيليانا ميلوشەۆيچتىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىق – بۇل قارۋلى قاقتىعىستار كەزىندە بەيبىت تۇرعىنداردى, مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردى, اسكەري تۇتقىنداردى قورعاۋعا جانە سوعىس جۇرگىزۋدىڭ ادىستەرىن رەتتەۋگە ارنالعان قۇقىقتىق جۇيە. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ سالدارىن جەڭىلدەتۋ, زاڭدى اسكەري ءىس-قيمىلدار مەن ادامگەرشىلىك قاعيداتتارىنىڭ اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ. بۇل قۇقىقتىڭ تامىرى تەرەڭگە كەتەدى. ول ەجەلگى وركەنيەتتەر مەن ءدىني نورمالاردان باستاۋ الىپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن دامىپ, قازىرگى تاڭدا ونىڭ نەگىزى 1949 جىلعى جەنەۆا كونۆەنتسيالارىندا جانە ولاردىڭ قوسىمشا حاتتامالارىندا بەكىتىلدى.

قازاقستانداعى قىزىل جارتى اي قوعامى پرەزيدەنتى ەرجان ارعىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قوعامنىڭ توتەنشە جاعدايلارعا دەن قويۋى جانە قالپىنا كەلتىرۋ باعدارلامالارى شەڭبەرىندە كوپتەگەن كومەك كورسەتكەن. «قوعامدىق بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭمەن رەتتەلەدى, بيۋدجەتتەن قارجىلانبايدى. ۇيىم تابيعي, تەحنوگەندىك جانە باسقا دا توتەنشە جاعدايلار كەزىندە كومەك كورسەتۋ وپەراتسيالارىنا قاتىسقان. سوڭعى ءتورت جىلدا سۋ تاسقىنى, ءورت, جارىلىس, قۇرعاقشىلىق جانە باسقا دا توتەنشە جاعدايلاردان زارداپ شەككەن 65 مىڭ ادامعا كومەك كورسەتىلگەن.

«باستى ماقساتىمىز – توتەنشە جاعدايلارعا جەدەل ارەكەت ەتىپ, زارداپ شەككەن ازاماتتارعا شۇعىل كومەك كورسەتۋ. وسىعان بايلانىستى ءبىز بىرنەشە باعىتتا جۇمىس ىستەيمىز: گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ, اپاتتاردىڭ الدىن الۋ جانە قوعامدى توتەنشە جاعدايلارعا دايىنداۋ. مىسالى, ەلدەگى توتەنشە جاعدايدا وتباسىلىق بايلانىستاردى قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەستىك. سونىمەن قاتار, قابىلداۋ-تاراتۋ ورتالىقتارىندا بولعان ميگرانتتاردى گيگيەنالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتتىك. قىرعىزستان, وزبەكستان جانە رەسەي ازاماتتارىنا شەتەلدەگى وتباسىلارىمەن بايلانىس ورناتۋعا جاردەمدەستىك. وسى جۇمىستاردىڭ اياسىندا 60-تان استام ءوتىنىش قاراستىرىلعان. سونداي-اق, حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىمەن جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قىزىل جارتى ايىمەن بىرلەسىپ, 78 قىرعىزستان ازاماتىنىڭ ءوز وتانىنا ورالۋىن ۇيىمداستىردىق» دەيدى قوعام پرەزيدەنتى.

قىزىل جارتى جاي قوعامى  بيىل ستراتەگياسىنا سايكەس, كليماتتىڭ وزگەرۋىنەن تۋىندايتىن اپات قاۋپىن ازايتۋ جانە ونىڭ سالدارىن جەڭىلدەتۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.

ۇيىم الەم بويىنشا 190-نان استام ەلدە جۇمىس ىستەپ, تابيعي اپاتتار مەن قارۋلى قاقتىعىستار كەزىندە ميلليونداعان ادامدارعا قولداۋ كورسەتتى. بىلتىر 27 قىركۇيەكتە نيۋ-يوركتەگى بۇۇ شتاب-پاتەرىندە قازاقستان, برازيليا, يوردانيا, قىتاي, فرانتسيا جانە وڭتۇستىك افريكا مەملەكەتتەرى حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىمەن بىرلەسىپ, جاھاندىق حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىققا قاتىستى ساياسي مىندەتتەمەلەردى جانداندىرۋ بويىنشا باستاما كوتەرگەن بولاتىن. بۇل باستاما جەنەۆا كونۆەنتسيالارىنا ادالدىققا  باعىتتالعان.

شارادا جەنەۆا كونۆەنتسيالارى قۇندىلىقتارىن قازاقستان زاڭناماسىنا ەنگىزۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ, قوعامنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن نىعايتۋعا ارنالعان ناقتى ۇسىنىستار ازىرلەندى. بۇل باستاما حالىقارالىق جانە ۇلتتىق دەڭگەيدە گۋمانيتارلىق قۇقىقتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋگە, وسال توپتارعا كومەك كورسەتۋگە, بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان. قىزىل جارتى اي قوعامىنىڭ جۇمىسى بولاشاقتا ەلىمىزدەگى گۋمانيتارلىق قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى دەپ كۇتىلەدى.