باعا بولجامعا باعىنباي تۇر

سونداي-اق ماماندار مىنا ۇردىس­تەر­دى بولە-جارا ايتادى:

سالۋشىلار «از, بىراق قولجەتىمدى» فورماتقا كوشەدى; بۇل رەتتە ء«بارى ءبىر جەردە» تۇجىرىمداماسىنا باسا نازار اۋدارىلادى. ارزان قۇرىلىس سالۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشىلار قالا ماڭى مەن وڭىرلەردى يگەرە باستايدى. قۇرىلىس سالۋشىلار اراسىنداعى باسەكەلەستىك ءوسىپ كەلەدى. ساتىپ الۋشىلاردى ساتىپ الۋدىڭ يكەمدى شارتتارى, اكتسيالار مەن بونۋستار كۇتىپ تۇر.

قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداس­تى­عىنىڭ باس تالداۋشىسى رامازان دوسوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلى باس­تاپقى نارىقتا شارشى مەتردىڭ ورتاشا قۇنى 490,1 مىڭ تەڭگەگە, ال ەكىنشى نارىقتا 506,9 مىڭ تەڭگەگە قىمباتتاعان.

«مەملەكەت يپوتەكا باعدار­لا­ما­لارى ارقىلى نارىققا ينتەرۆەن­تسيا جاساسا, بجزق جيناقتارىن پاي­دالانۋعا رۇقسات بەرسە, باعا وسەدى. ال ۇلتتىق بانك بازا­لىق مولشەرلەمەنى تومەندەتسە, كوممەرتسيالىق بانكتەردەگى يپوتەكالىق نەسيەلەر ارزانداۋى مۇم­كىن. 2024 جىل مامىلەلەر سانى جونىنەن ماڭىزدى جىل بولدى. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, قاڭتار-قاراشادا تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ-ساتۋ بويىنشا مامىلەلەر سانى 380 مىڭنان استى. بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 23%-عا كوپ. ساتۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى يپوتەكالىق مەم­لەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ۇلەسى تو­مەن­دەگەنى بايقالادى. 2023 جىلى بۇل كورسەتكىش 71,9% بولسا, 2024 جىلى 66,1%-عا تومەندەگەن. مۇنىڭ 62,3%-ى نەمەسە 977,1 ملرد تەڭگەسى «وتباسى بانكىنە», 3,8% نەمەسە 60 ملرد تەڭگەسى «7-20-25»-كە تيەسىلى», دەيدى ساراپشى.

2024 جىلعى قاڭتار-قاراشادا وبلىستار مەن استانا, الماتى, شىمكەنت قالا­سىنىڭ اكىمدىكتەرى رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەت قاراجاتى جانە «سامۇرىق-قازىنا» جەلىسى بويىنشا مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار ەسەبىنەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن جوس­پار­لان­عان 17 مىڭ جالدامالى پاتەردىڭ 22 مىڭنان استامىن ساتىپ العان. جۇمىس ىستەيتىن جاستار ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ءۇش مەگاپوليس اكىمدىگى 1 834 جالعا بەرىلەتىن پاتەر ساتىپ الدى, سونىڭ ىشىندە استانادا – 1 050 پاتەر, شىمكەنتتە – 180 پاتەر, الماتىدا – 604 پاتەر. ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى حالىقتىڭ از قامتاماسىز ەتىلگەن توپتارىنا 72 مىڭنان استام جالدامالى پاتەر ساتىپ الۋعا 5 ملرد تەڭگە بولگەن.

سونىمەن قاتار جاستاردى قولداۋ­عا «ەلوردا جاستارى», «الماتى جاس­تارى» جانە «قامقور» وڭىرلىك باع­دار­­­لامالارى ارقىلى يپوتەكالىق قارىز بەرۋ ءۇشىن 32,3 ملرد تەڭگە قاراس­تىرىلعان. 2024 جىلى تۇرعىن ءۇي نارىعى تابىستى ينۆەستيتسيا كوزى رەتىندە ەستە قالدى. حالىق باسى ارتىق قار­جىسىن نارىقتىڭ وسى سەگمەنتىنە سالىپ جاتىر. ساراپشىلار بايلامىنشا, جىلجىمايتىن م ۇلىك ەڭ سەنىم­دى ينۆەستيتسيالىق تەتىك بولىپ قالا بەرەدى.

قازاقستان قۇرىلىس سالۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى ۆيكتور ميكريۋكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ىشكى جانە سىرتقى فاكتورلار نارىقتى قوس وكپەدەن قىسىپ تۇر. قۇرىلىس ماتەريالدارى قىم­بات, جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسى جو­عارى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, پرەميۋم-سەگمەنتكە قىزىعۋشىلىق تومەن­دەۋى مۇمكىن.

«ازىرگە سۇرانىس 2015 جىلدان كەيىن سالىنعان ۇيلەرگە باعىتتالعان. 2000 جىل­دارداعى ۇيلەر تارتىمدىلىعىن جوعالتا باستايدى. دەمەك, 2025 جىلدىڭ العاشقى توقسانىنداعى باعا نارىق­تىڭ ەمەس, نارىقتىق كوڭىل كۇيدىڭ ىق­پا­لىندا بولماق. نارىقتاعى جاعداي كوپ جاعدايدا ماكروەكونوميكالىق تۇ­راقتىلىققا بايلانىستى. تەڭگە با­عا­­مىنىڭ اۋىتقۋى جانە ينفلياتسيا (جى­لىنا 8-10% دەڭگەيىندە كۇتىلۋدە) ما­تەريال­دار مەن قىزمەتتەر قۇنىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. بۇل باعانىڭ ودان ءارى وسۋىنە جول اشادى», دەيدى ۆيكتور ميكريۋكوۆ.

ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن ريەلتورلار قاۋىم­­داستىعىنىڭ پرەزيدەنتى لاريسا ستەپانەنكونىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلعى 1 قاراشادان باستاپ 1 جەلتوقسانعا دەيىن دوللار باعامى 4,7%-عا ءوستى, سايكە­سىنشە ساتۋشىلار دوللارسىزداندىرۋ ۇدەرىسىنە قاراماستان باعانى دوللارعا بايلاپ, كوتەرە باستادى.

«قايتالاما نارىقتاعى ساتۋشىلار­دىڭ ءبىر بولىگى تۇرعىن ءۇي قۇنىن كوتەردى, بىراق بۇل وزگەرىستەر سۇرانىسپەن قولداۋ تاپپايدى. تەڭگەمەن تابىسى بار ساتىپ الۋشىلاردىڭ كوبى شىعىستاردىڭ وسۋىمەن بەتپە-بەت كەلىپ, جىلجىمايتىن م ۇلىكتى ساتىپ الۋدى كەيىنگە قالدىرادى. سونىمەن قاتار باستاپقى نارىقتى سالۋشىلار ءۇشىن جاعداي كۇردەلىرەك. قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 70%-ى – يمپورت. بۇل شارشى مەتردىڭ تۇپكىلىكتى قۇنىنا اسەر ەتەدى. مۇنداي ءۇردىس جاپپاي ساتىپ الۋشىلارمەن مامىلە كەزىندە ماسەلە تۋعىزىپ, باعانىڭ قىمباتتاۋىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن», دەيدى.

ونىڭ سوزىنشە, وسىدان ەكى جىل بۇرىن شەتەلدىك ازاماتتاردىڭ رەلو­كا­تسياسى اياسىندا جالداۋ باعاسى وسكەننەن كەيىن 2024 جىلى تاريفتەردىڭ تومەندەۋى بايقالعان.

«بيىل ستۋدەنتتەر ءۇشىن جاڭا جاتاق­­حا­نالار ىسكە قوسىلدى, بۇل نارىققا دا اسەر ەتتى. 2025 جىلى جالعا الۋ باعاسى ايتارلىقتاي وزگەرمەيدى. نارىقتىڭ قۇبىلمالى بولۋى, گەوساياسي احۋال جانە باسقا دا فاكت­ورلارعا بايلانىستى بولجام جاساۋ قيىن. ينفلياتسيا, سونداي-اق سۇرانىس پەن ۇسىنىس اسەر ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا جەڭىلدىكتى باعدارلامالار, بجزق مەن نارىق اراسىنداعى ينتە­گراتسيا باعاعا اسەر ەتۋى مۇمكىن», دەيدى ل.ستەپانەنكو.

تاياۋ ايلاردا ساراپشىلار زەينەت­اقى جيناقتارى رەسۋرس­تا­رىنىڭ تاۋسىلۋىنا قاراي نارىق­تاعى بەلسەندىلىكتىڭ بىركەلكى تومەن­دەۋىن كۇتەدى.

 

الماتى