سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتكەن رۋحاني جانە مادەني كەلىسىم فورۋمىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وڭىرلىك قۇرىلىمدىق بولىمشەلەرى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر, ءتۇرلى كونفەسسيا وكىلدەرى قاتىستى.
فورۋمدا ءسوز العان وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ مادەنيەت پەن رۋحاني دامۋ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «بىرلىك پەن تۇراقتىلىق بولماي, ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس. بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم – مەملەكەتتىك يدەولوگيا عانا ەمەس, قوعامدىق ءومىر مەن ەڭبەكتىڭ اجىراماس بولىگى» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالدى.
«ەلىمىزدە ءتۇرلى مادەنيەتتىڭ جالپىۇلتتىق بىرلىككە ۇلاسقان قوسپاسى قالىپتاسقان. وسىنىڭ ءوزى مەملەكەتشىلدىكتىڭ ەڭ باستى مىزعىماس جارتاسى دەپ بىلەمىن. ءبىزدىڭ وبلىسىمىز – رەسپۋبليكاداعى كوپەتنوستى ءوزارا دوستىق پەن كەلىسىمگە توپتاستىرعان ايماقتاردىڭ ءبىرى. بۇل – ءبىزدىڭ كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايتىن باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىز», دەدى عاۋەز تورسان ۇلى.
ودان ءارى اكىم وبلىستىق اسسامبلەيانىڭ قۇرامىندا وڭىردە ءىرى الەۋمەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتقان تابىستى كاسىپكەرلەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ جارقىن ىستەرى الدىمەن اگرارلىق سەكتوردا جانە باسقا دا سالالاردا كورىنىپ ءجۇر. قازىر الدىمىزدا ەلدىڭ حال-احۋالىن ارتتىرۋدى كوزدەگەن جاڭا مىندەتتەر تۇر. اسسامبلەيا مۇشەلەرى بۇل ىستەردە ءوز سالالارى بويىنشا الدا بولادى دەگەن سەنىم بار.
سونىمەن قاتار وبلىس باسشىسى وتكەن جىلدىڭ ءوڭىر تۇرعىندارى ءۇشىن ۇلكەن سىناققا ۇرىندىرعان جىل بولعانىن ەسكە الدى. بۇرىن ەشقاشان بولماعان سۋ تاسقىنى 3 مىڭنان اسا تۇرعىن ءۇيدى باسىپ قالدى. مىڭداعان ادام باسپاناسىز قالدى. بىراق كوكتەمنىڭ قارا سۋىعىندا بىردە-ءبىر تۇرعىن قورعانسىز قالعان جوق, بارىنە دە جىلى جاي ۇيىمداستىرىلىپ, بۇكىل ەلدىڭ كومەگىمەن تابيعات اپاتىنان قۇتقارىلدى. اسسامبلەيا ءۇيى دە سول كۇندەردە كومەك قولىن سوزۋشى ۆولونتەرلەردىڭ شتابىنا اينالدى. وسى ۇيدەن مىڭداعان توننا قايىرىمدىلىق جۇگى زارداپ شەككەندەرگە كۇندىز-ءتۇنى تاراتىلىپ جاتتى. قايىرىمدىلىق شارالارعا وبلىستاعى بارلىق ەتنوس وكىلى ءبىر كىسىدەي قاتىستى. تاسقىن سۋ قايتقان سوڭ, جاپا شەككەن وتباسىلار تۇرعىن ۇيلەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى, قالانىڭ سولتۇستىك-شىعىسىندا «بىرلىك» اتتى جاڭا شاعىن اۋدان پايدا بولدى. وندا رەسپۋبليكانىڭ كومەگىمەن 700 تۇرعىن ءۇي سالىندى. مىڭداعان وتباسىنا ەكىنشى نارىقتان ۇيلەر ساتىپ اپەرىلدى. وبلىستىڭ بارلىق اۋدانىنان قۇرىلعان مەحانيكالىق بريگادالار جوندەۋگە جارايتىن ۇيلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە اتسالىستى. پەتروپاۆلدىڭ جاپا شەككەن اۋداندارىنان 200 مىڭ توننادان اسا قوقىس شىعارىلدى. وسىناۋ جۇمىستىڭ ءبارىن وبلىس تۇرعىندارى ء«بىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارعان» بىرلىكپەن اتقاردى.
«بارلىق ەتنوس وكىلدەرى دە ورتاق قيىندىقتى ەڭسەرۋگە ءبىرتۇتاس قازاقستاندىق ەكەنىن ءبىلدىرىپ, ءبىر كىسىدەي قاتىستى. سوناۋ قيىن كۇندەردە وبلىسقا ارنايى كەلگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جەرلەستەرىمىزدىڭ تابيعات اپاتىمەن جۇمىلا كۇرەسىپ جاتقانىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرگەن ەدى. مىنە, وسىنداي مىزعىماس بىرلىگىمىزدى ارقاشان ساقتاساق, حالىقتىڭ المايتىن قامالى بولمايدى. ەلدەگى كونفەسسياارالىق توزىمدىلىكتى ساقتاۋدىڭ دا ماڭىزى زور. بارلىق الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر حالىقتاردى بىرلىككە شاقىرادى. سوندىقتان مىزعىماس بىرلىككە نەگىزدەلگەن ءوزارا كەلىسىم مەن بەيبىت ءومىر عانا ءبىزدى بيىك تابىستارعا شىعاراتىنىن ۇمىتپايىق», دەدى اكىم.
فورۋمدا پارلامەنت سەناتىنىڭ ءىV–V شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى بولعان, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اناتولي باشماكوۆ, پەتروپاۆل قالاسى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانگەلدى ۋاقپانوۆ, Zoom-مەن قوسىلعان پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ رەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەرلان ءابىل, ماناش قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور ەربول يساقاەۆ, ءماجىلىستىڭ ەكس-دەپۋتاتى, پەداگوگيكا سالاسىنىڭ ارداگەرى رايسا پوليششۋك, «قازاق ءتىلى حالىقارالىق قوعامى» بىرلەستىگى فيليالىنىڭ توراعاسى, وڭىرلىك اسسامبلەيا ەتنومەدياتسيا كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانات مۇحامەدجانوۆ سويلەپ, قوعامدىق بىرلىك پەن ءوزارا كەلىسىمنىڭ ماڭىزى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى.
فورۋمدا اسسامبلەيانىڭ قازاقستان حالقى بىرلىگىنىڭ التىن مەدالىمەن تاتار-باشقۇرت ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى نايل ابراەۆ, «العىس» توسبەلگىسىمەن وڭىرلىك اسسامبلەيانىڭ توراعاسى كەمەل وسپانوۆ, «ورىس, سلاۆيان جانە كازاك ۇيىمدارى» اسسوتسياتسياسىنىڭ بەلسەندىسى يۋليا روديونوۆا ماراپاتتالدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى