پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنا بۇكىل ەلدىڭ نازارى اۋدى. وندا مەملەكەتىمىزدىڭ بىلتىرعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى قورىتىندىلاندى. قازىرگى جاھاندىق ۇدەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, الدىمىزعا جاڭا اۋقىمدى مىندەتتەر قويىلدى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇكىمەتكە بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ بارىندە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جانە بارلىق دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋى ءۇشىن باتىل ءارى ۇتىمدى شەشىمدەر قابىلداۋىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلەدى. مۇنىڭ ءبارى ەلدىڭ ۇزاقمەرزىمدى ۇلتتىق مۇددەلەرىن ايشىقتايدى. نەگىزگى مىندەتىمىز – ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى شەشۋگە ءتيىس.
كۇردەلى گەوساياسي احۋال مەن ەلدەگى قيىندىقتارعا قاراماستان, ۇكىمەت 2024 جىلى ەكونوميكادا 4,8 پايىز ءوسىمدى قامتاماسىز ەتكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس جانە ساۋدا – وڭ قارقىن كورسەتكەن ەڭ ۇزدىك ءۇش سالا.
اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ جەتىستىگى ايقىن كورىنىپ تۇر. بىلتىر مەملەكەت تاراپىنان بۇل سالاعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن ەدى. ول ءوز ناتيجەسىن كورسەتىپ وتىر. 2025 جىلى مەملەكەت باسشىسى وسى قارقىندى كۇشەيتىپ, ەگىس جۇمىستارىنا 700 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ مىندەتىن قويدى. بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. شارۋالار وسى سەنىمدى اقتاپ, قازاقستاننىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە شىعادى دەپ بىلەمىن.
دەپۋتاتتار پرەزيدەنت بەرگەن تاپسىرمالاردىڭ ءبارىن مۇقيات زەردەلەدى. ەكونوميكانى ءارى قاراي جاڭعىرتۋ اياسىندا پارلامەنتتىڭ الدىنا بىرقاتار اۋقىمدى ءارى ناقتى مىندەت قويىلىپ وتىر.
ءبىرىنشى. پرەزيدەنت ەكونوميكانى دامىتۋعا باعىتتالعان الداعى جۇمىس بارىسىندا ايقىن جانە تۇراقتى زاڭنامامەن قامتاماسىز ەتۋگە تاعى دا نازار اۋداردى. سالىق جانە بيۋدجەت كودەكستەرى وسى ءىستىڭ باستى دىڭگەگى دەۋگە بولادى.
قوعامدا وسى زاڭدار رەتتەيتىن ماسەلەلەر ەڭ قىزۋ تالقىلانىپ جاتقانىن ءبارىمىز كورىپ وتىرمىز. مۇندا وڭاي شەشىمدەر جوق, پوپۋليزمگە جول بەرىلمەيدى, بارلىق فاكتور ناقتى ەسەپتەلىپ, ەسكەرىلۋگە ءتيىس. قارجى تاپشىلىعى جۇيەلى تۇردە تۇبەگەيلى شەشىلۋى قاجەت. ال ەلدىڭ تۇراقتى العا باسۋى ءۇشىن الەمدەگى كوشباسشى ەلدەر سياقتى جىل سايىن دامۋعا باعىتتالعان بيۋدجەتتىڭ كولەمىن 20 پايىز دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك.
پارلامەنتتە جاڭا كودەكستەر بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. سالىق كودەكسى جونىندەگى جۇمىس توبىنا 300-دەن اسا ادام كىردى. ولار – ساراپشىلار, بيزنەس قاۋىمداستىقتار مەن كاسىپكەرلىك ورتانىڭ, مۇددەلى مينيسترلىكتەردىڭ وكىلدەرى. ارقايسىسىنىڭ ءوز كوزقاراسى بار. ءار وتىرىس قىزۋ ءوتىپ جاتىر. پىكىرتالاس اشىق ءارى جاريا تۇردە جۇرگىزىلەدى. پرەزيدەنتتىڭ بۇگىنگى بەرگەن تاپسىرمالارىن ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتار وسى جۇمىستى كۇشەيتە تۇسەدى.
ەكىنشى. دەپۋتاتتار جۋىق ارادا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ءۇشىن تۇسىنىكتى جانە اشىق زاڭنامالىق نەگىز قالىپتاستىرۋ بويىنشا شارالار قابىلدايدى. بىلتىر پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بۇل باعىتتا اۋقىمدى جۇمىس باستالىپ كەتتى. ەلگە ءىرى شەتەلدىك كومپانيالار كەلە باستادى. وسى جۇمىستى جالعاستىرۋىمىز كەرەك. ول دەگەنىمىز – ميلليونداعان دوللار يۆەستيتسيا جانە قوسىمشا جۇمىس ورىندارى. بۇل سالادا مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋەتى مول. بۇگىندە وعان الەمدىك الپاۋىتتاردىڭ قىزىعۋشىلىعى زور.
ءۇشىنشى. تسيفرلاندىرۋ بويىنشا دا زاڭ شىعارۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋىمىز قاجەت. ەلىمىز بۇل باعىتتا كوش باسىندا كەلەدى. بىراق بوساڭسۋعا بولمايدى. قازىرگى تاڭدا وسى سالادا كۇندەلىكتى وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. سوندىقتان تسيفرلىق الەۋەتىمىزدى ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ وتىرۋعا ءتيىسپىز.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت الدىنا قويعان ستراتەگيالىق مىندەتتەردى قۇقىقتىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءماجىلىس تسيفرلىق كودەكس پەن جاساندى ينتەللەكت تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەپ جاتىر. ولاردىڭ ماقساتى – ەلىمىزدە ۇزدىك تسيفرلىق جوبالاردى ەندىرۋ ءۇشىن ەڭ پروگرەسسيۆتى ورتا قالىپتاستىرۋ. بۇل – قۇقىقتىق قاتىناستارداعى جاڭا سالا. سول سەبەپتى ەلىمىزدىڭ الەمدىك رەيتينگتەردەن لايىقتى ورنىن تابۋىنا بارلىق مۇمكىندىگى بار.
بىراق ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعى دا جوق ەمەس. تۇرمىسىمىزعا تسيفرلاندىرۋدىڭ دەندەپ ەنۋىمەن قاتار كيبەرقىلمىستان تونەتىن قاۋىپ-قاتەرلەر دە ارتىپ كەلەدى. بۇگىندە بۇل تۇيتكىلمەن بارلىق ەل بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. ءبىز قازىردىڭ وزىندە ينتەرنەت-پلاتفورمالاردىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدا رەتتەۋدە ءبىراز ءىس اتقاردىق. الايدا ءالى دە جۇمىس كوپ ەكەنىن كورىپ وتىرمىز. مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار الەمدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, كيبەركەڭىستىكتە جالعان اقپاراتپەن, مانيپۋلياتسيامەن, الاۋىزدىق تۋدىرۋمەن كۇرەسۋ ءۇشىن جاڭا شارالار ۇسىنۋعا ءتيىس. دەپۋتاتتار وسى ماسەلەنى ءوز باقىلاۋىندا ۇستايدى.
ءتورتىنشى. پرەزيدەنت مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ بويىنشا زاڭنامالىق شارالار ازىرلەۋگە ەرەكشە ءمان بەردى. كەشە ماجىلىستە وسى ماسەلەگە ارنالعان ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى. جان-جاقتى تالقىلاۋ بولدى. ءىس-شارا باق-تا كەڭىنەن جاريالاندى. دەپۋتاتتار سايلاۋشىلار اتىنان كوپتەگەن سۇراق قويدى. بۇل – تاريفتەر, قىزمەتتەردىڭ ساپاسى, جۇمىس رەگلامەنتتەرى سياقتى بىرقاتار وزەكتى ماسەلە. ءسويتىپ, ءماجىلىس ىرگەلى ۇسىنىستار دايىندادى. تۇيتكىل از ەمەس. ولاردىڭ ءبارى ازىرلەنىپ جاتقان زاڭ جوباسى اياسىندا شەشىلۋى قاجەت.
بەسىنشى. ۇكىمەتتىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋدا وڭىرلىك ينتەگراتسيا جاڭا ناقتى باعىتقا اينالۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىندارلى ساياساتى ارقىلى ورتالىق ازيا ايماعىنداعى بەس ەلدىڭ ۇيىسۋى ەڭ جوعارى دەڭگەيدە ءجۇرىپ جاتىر. بۇل بارلىق سالادا تىڭ مۋلتيپليكاتيۆتى باسەكەلەستىك مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋدا. ەندىگى كەزەكتە ۇكىمەت وسى ارىپتەستىكتى ونەركاسىپ, كولىك, لوگيستيكا, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, IT-سەكتور جانە باسقا دا سالالاردا ناقتى مازمۇنمەن تولىقتىرۋى قاجەت. ءبىز پرەزيدەنت قالىپتاستىرعان دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بارىنشا پايدالانۋعا ءتيىسپىز. دەپۋتاتتار پارلامەنتتىك ديپلوماتيا اياسىندا اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسادى.
مەملەكەت باسشىسى قازىرگى تاڭدا اتوم سالاسىن دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. جاڭا اتوم ستانسالارىن سالۋ ناقتى ايماقتاردىڭ عانا ەمەس, جالپى مەملەكەت ءۇشىن دە دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە جول اشارى انىق. ويتكەنى قولجەتىمدى ءارى سەنىمدى قۋات كوزى بيزنەس پەن ءوندىرىستىڭ دامۋى ءۇشىن بەرىك نەگىز بولماق. وسى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتار ەكىنشى اەس-ءتىڭ سالىناتىن جەرىن انىقتاۋ بويىنشا ءوز ۇسىنىسىن دايىندايدى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت «Amanat» پارتياسىنىڭ «اكىمدەر مەكتەبى» جوباسىنا وڭ باعا بەردى. بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ سايلانۋى مەملەكەت باسشىسى قولعا العان نەگىزگى رەفورمانىڭ بىرىنە اينالدى. سايلانعان اكىمدەردىڭ سايلاۋشىلار سەنىمىن تولىق اقتاۋى, اتقارۋشى بيلىك جۇيەسىندە جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتى قۇزىرەتىنىڭ بولۋى وتە ماڭىزدى. پارتيا وسى مىندەتتى ۇكىمەتپەن بىرلەسە شەشۋگە دايىن.
جالپى, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بۇگىن قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان ەڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بويىنشا كوزقاراسىمەن ءبولىستى. بۇل – دەپۋتاتتار مەن ۇكىمەتتىڭ بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتى ءۇشىن ناقتى ءارى باسىم باعىتتار. ەندى ۋاقىت سوزدىرماي, بۇل جۇمىسقا بىلەك سىبانا كىرىسۋ كەرەك.
ەرلان قوشانوۆ,
ءماجىلىس توراعاسى