«حات قورجىن» وقىرمان

وسىنى قاپەرگە العان تۇركىستان وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنداعى انالار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى تاياۋدا وتكەن جىل قورىتىندىسىنا ارنالعان جيىنىندا زاماناۋي قوعامدا كەڭ تاراعان جاعىمسىز ادەتتەردىڭ ءبىرى – ىسىراپشىلدىقتى توقتاتۋ تۋرالى ۇندەۋ جاريالادى. بۇل – قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ كوپتەن بەرى كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلە ەكەندىگى داۋسىز.

ۇندەۋدە اتاپ كورسەتىلگەندەي, قازىر توي-جيىن, باسقا دا ءىس-شارا وتكىزگەندە كوپتەگەن وتباسىنىڭ ءوز مۇمكىندىگىنە قاراماستان بارىنشا شاشىلۋعا, استا-توك ىسىراپشىلىققا جول بەرۋى باسىمدىق الىپ بارا جاتقانى جانعا باتادى. نەسيە الىپ, ۇلان-اسىر توي وتكىزۋگە تىرىسۋ جازىلماعان زاڭعا اينالعانى دا جاسىرىن ەمەس.

توي – حالقىمىزدىڭ ءداستۇر-سالتىنا نەگىزدەلگەن, ايتۋلى قۋانىشىن اعايىن-تۋىس, ەت-جاقىندار مەن كورشى-قولاڭ عانا ەمەس, ارالاس-قۇرالاس اعايىنمەن بىرگە اتاپ وتۋگە ارنالعان وتباسىلىق ءىس-شارا. الايدا بۇل «اسسالاۋماعالەيكۇم!» دەپ قول بەرگەن شالا تانىستاردىڭ ءبارىن شاقىرىپ, ادام سانىن 500–700-گە, ءتىپتى كەيدە 1000-عا جەتكىزۋ كەرەك دەگەن ءسوز ەمەس. وكىنىشكە قاراي, بۇگىندە كوپشىلىگىمىزدىڭ ءداستۇر مەن داراقىلىقتى شاتاستىرىپ, ىسىراپشىلدىققا جول بەرىپ الىپ جۇرگەنىمىز انىق. توي-جيىنداردا ۇيرەنشىكتى جايعا اينالىپ بارا جاتقان, كوزگە ەرسى كورىنەتىن ءبازبىر قولدان جاساپ العان باسى ارتىق ىرىم-جىرىمدار دا كوڭىلگە قاياۋ تۇسىرەدى.

انالار ايتقانداي, توي قىزىقشىلىعىنا شامادان تىس قوناق شاقىرىپ, شىعىنعا بەلشەدەن باتۋدى توقتاتۋ كەرەك. «توي – حالقىمىزدىڭ قازىناسى» دەسەك تە, ونداعى ىسىراپشىلدىقتى ەشتەڭەمەن اقتاپ الۋعا بولمايدى. سوندىقتان وڭتۇستىك وڭىردەگى انالار توي-جيىنداردا داستارقان ءمازىرىن شەكتەۋگە, استى اياقاستى ەتپەۋگە شاقىرىپ وتىر. ال ۇندەۋدى وڭىرىمىزدەگى عانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىزدەگى انالار, اقساقالدار قاۋىمى, جاستار, جالپى جۇرتشىلىق قولداپ اكەتسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى-اۋ!

كارىباي امزە ۇلى,

زەينەتكەر

تۇركىستان وبلىسى

سەمەيدەگى سەرگەلدەڭگە كىم جاۋاپتى؟

اباي وبلىسىنىڭ باس قالاسى سەمەيدە 55 مىڭنان اسا زەينەتكەر تۇرادى. ولار 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ زەينەتاقىلارى وسكەنىن ەستىپ, مەملەكەت باسشىسىنا, ۇكىمەتكە تىلدەرى جەتكەنشە راحمەتتەرىن ايتىپ, ريزاشىلىقتارىن بىلدىرگەن ەدى. وكىنىشكە قاراي, زەينەتاقىلارىنىڭ كەي كەزدەرى ۋاقتىلى قولدارىنا تيمەي جاتاتىنى بار.

مەن وسى پروبلەمانى تاۋەلسىز جۋرناليست ءارى سەمەي قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسى تورالقاسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە زەرتتەپ كورىپ ەدىم, ماسەلەنىڭ پوشتا قىزمەتكەرلەرىنە بارىپ تىرەلەتىنىنە كوز جەتكىزدىم. جالپى, وبلىس ورتالىعىندا تىركەلگەن زەينەتكەرلەردىڭ شامامەن جارتىسىنا جۋىعى اقشالارىن بانكوماتتاردان السا, زەينەتاقىلارى تەلەفوندارىنداعى بانك ەسەپشوتىنا ءار ايدىڭ 5-6-لارىنا دەيىن تۇسىرىلۋگە ءتيىس. ويتكەنى قالالىق الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ءبولىمى ءار جاڭا ايدىڭ 1-ىنە دەيىن قارجىنى ءتيىستى جەرىنە اۋدارىپ وتىرادى. بىراق اۋدارىلعان قاراجات پوشتا بولىمشەلەرىنە ۋاقتىلى تۇسپەيدى ەكەن. وسىنىڭ سالدارىنان زەينەتاقىلارىن پوشتادان نەمەسە بانكوماتتان الاتىن زەينەتكەرلەر ءار ايدىڭ باس كەزىندە ابىگەرگە تۇسەدى دە قالادى.

وسى جەردە «سەمەيلىك ارداگەرلەر مەن قاريالاردىڭ «قاباعىنان قار جاۋدىرىپ, كىرپىگىنە مۇز قاتىرعان» جاعدايعا كىم جاۋاپتى؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى. جۇرتشىلىق اراسىندا «ەكى ورتادا «بازار دەلدالدارى» ءجۇرىپ, اقشانى اينالدىرىپ وتىرادى» دەگەن دە سىبىس ەستىلىپ قالادى. «جەل بولماسا, ءشوپتىڭ باسى قيمىلدامايدى» دەگەن ءسوز بار حالقىمىزدا. الدە وسى الىپقاشپانىڭ دا شىندىققا اينالعانى ما؟

«وسى ماسەلە نەگە دۇرىس شەشىلمەيدى؟» دەگەن سۇراعىمىزعا سەمەي قالالىق پوشتا ءبولىمىنىڭ باسشىسى تىكەلەي جاۋاپ بەرۋدەن قاشقاقتاپ, «كاسساعا اقشا جاڭا عانا ءتۇستى» دەپ اقتالعان بولدى. شاھاردى جاياۋ ارالاپ, كەمشىلىك كورگەن جەرىندەگى مەكەمە باسشىلارىنىڭ «ەكى اياعىن ءبىر ەتىككە تىعاتىن» بۇرىنعى قالا اكىمى نۇربول نۇرساعاتوۆ تا كەزىندە پوشتا بولىمىنە ءبىر باس سۇقپاي كەتىپ ەدى...

سۇيەۋباي بايقادي ۇلى,

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى

اباي وبلىسى

اقىلدى قاريا – اعىندى داريا

تاسقالا اۋدانىنىڭ ارداگەرلەرى جەرگىلىكتى باسشىلىقپەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋدىڭ ماقساتى جوسپارلانعان جۇمىستاردىڭ ورىندالۋىن قورىتىندىلاۋ بولدى. اۋداندىق ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ باسشىسى جاردەمعالي بالىقوۆ اتقارىلعان جۇمىس بارىسىنا قىسقاشا توقتالدى. ول وتكەن جىلعا بەلگىلەنگەن ءىس-شارالاردىڭ ۋاقىتىندا جۇزەگە اسىرىلعانىن اتاپ كورسەتتى.

قازاقستاننىڭ دامۋىنا ارداگەرلەردىڭ دە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. «اقىلدى قاريا – اعىندى داريا» دەگەن حالىق دانالىعى تەگىننەن- تەگىن ايتىلماسا كەرەك. اۋداندىق ارداگەرلەر ۇيىمى وبلىستا, ءوز اۋماعىمىزدا بولىپ جاتقان ءىس-شارالاردان تىس قالماي, جيىن-وتىرىستاردا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ساۋالداردى قوزعاپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن قاتار, كەمشىلىكتەردى دە ايتىپ, ويلارى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالىپ وتىرادى.

اۋداندا مادەني ءىس-شارالار دۇرىس جولعا قويىلعان. ماسەلەن, اتالار مەن اجەلەردەن جاساقتالعان حور تۇراقتى كونتسەرت قويىپ تۇرادى. ماڭىزى جوعارى ءىس-شارالار مەن مەرەيتويلاردىڭ ەشقايسىسى ءبىزدىڭ قاتىسۋىمىسسىز وتكەن ەمەس. بىلتىر 13 ارداگەرگە «تاسقالا اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ارداگەرى» توسبەلگىسى تابىستالىپ, اۋدان اكىمىنىڭ العىسحاتىمەن ماراپاتتالدى. اۋدان اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جىل سايىن «اقجايىق» ساناتورلىق- كۋرورتتىق ەمدەۋ ورنىنا ءۇش-ءتورت ارداگەرگە تەگىن جولداما بەرىلىپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەپ قايتادى.

ال كەزدەسۋدە اۋدان باسشىلىعىنا تۇرعىنداردىڭ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن مەن اشارشىلىق جانە جەلتوقسان قۇرباندارىنا ەسكەرتكىش قويۋ, ارداگەرلەر ساياباعىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ, پانفيلوۆ كوشەسىندەگى بالالاردىڭ ويىن الاڭىن سالىپ ءبىتىرۋ سەكىلدى 14 ءتۇرلى ءوتىنىشى جەتكىزىلىپ, اۋدان ومىرىنە قاتىستى ماسەلەلەردى قامتىعان بىرقاتار سۇراق قويىلدى. اۋدان اكىمى ت.شاكىروۆ كەزدەسۋدى قورىتىندىلاپ, قوعامدىق ءىس-شارالارعا بەلسەنە قاتىسىپ, كەيىنگى جاستارعا ۇلگى-ونەگە كورسەتىپ كەلە جاتقان ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.

بيسەنباي وتەگەنوۆ,

ەڭبەك ارداگەرى

باتىس قازاقستان وبلىسى