KASE جاقسىلىقتان ءۇمىتتى

ءبىز وسىعان دەيىن قازاقستان قور بيرجاسى مەن ماسكەۋ بيرجاسى (موەح) ارا­سىن­داعى ۇزاققا سوزىلعان كەلىس­سوز­دەردىڭ سوڭعى نۇكتەسى قويىلعانىن جازعانبىز. ۇلت­تىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ماسكەۋ بيرجاسىن قازاقستان قور بيرجاسى (KASE) اكتسيونەرلەرىنىڭ قۇرامىنان شىعارۋ تۋرالى تۇبەگەيلى شەشىمدى قوس تاراپ تا (قازاقستان مەن رەسەي) قولداعانىن مالىم­دەگەن. اقش سانك­تسياسىنا ۇشىراعان ماسكەۋ قور بير­جاسى KASE-ءنىڭ 13,1% اكتسيا­­سىنا يەلىك ەتەتىن ەدى. اقش ماسكەۋ قور بيرجاسىنا سانكتسيا سالعان سوڭ, MOEX-ءتىڭ قازاقستان قور بيرجاسى اكتسيو­نەر­لەرى قاتارىنان شىعۋى تۋرالى ماسەلە كوتەرىلگەن. ويتكەنى قور اكتسيونەرلەرىنىڭ بىرىنە سانكتسيا سالىنۋ KASE-دە ايىرباس­­تاۋ مەن جەكە تولەمدەر قىزمەتىنە قاۋىپ ءتوندىردى. قازاندا MOEX وزىنە تيەسىلى ۇلەستى رەسەيلىك «تەتيس كەپيتال» جانە «بالانس ەسسەت مەنەدجمەنت» دەگەن كوم­پا­­نيا­­­لار­عا ساتقانى بەلگىلى بولدى. ولار جا­­بىق ين­ۆەستيتسيالىق پاي قورلارىن باس­­­قارادى.

KASE باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى وزگەرىس كوپ بولدى. ساۋدا-ساتتىق كولە­مىنىڭ ءوسۋى ۆاليۋتا نارىعىندا دا باي­قا­­لادى: دوللار-تەڭگە ۆاليۋتالىق جۇبى بو­يىنشا ساۋدا-ساتتىق كولەمى 47%-عا, 27,4 ترلن تەڭگەگە دەيىن (72%) ۇلعايعان.

«بۇعان دەيىن ءبىز 2023 جىلى توكەندەلگەن (كاسىبي تەرمين – رەد.) وبليگاتسيا­لاردى ورنالاستىرۋ بويىنشا جيىنتىق جاساۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى جاسا­عانىمىزدى ايتقان ەدىك. توكەندەلگەن پلاتفورما – ۇيىمداردىڭ قاعازدارىن شى­عارۋ مەن ورنالاستىرۋدىڭ باسقا تەتىگى, سەبەبى توكەن – smart-كەلىسىمشارت. وتكەن جىلى ءبىز جۇمىس جۇرگىزدىك جانە وسىنداي پلاتفورمانى ىسكە قوسىپ, جاڭا تەح­نو­لو­گيا­لاردى ەنگىزۋ ءۇشىن ءىس جۇزىندە بار­لىق سەرىكتەستى تاپتىق. قازىر وبلي­گاتسيا­لارمەن جالعاستىرۋ نەمەسە توكەندەلگەن پلاتفورمادا جاڭا قۇرالداردى ىسكە قوسۋ ما­سە­لەسىن قاراستىرىپ جاتىرمىز», دەيدى KASE باسشىسى.

2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بو­يىن­شا قا­زاقستان قور بيرجاسى كاپيتالدان­دى­رۋ­دىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋىن كورسەتىپ, ونى 23%-عا ۇلعايتتى. بۇل كورسەتكىش 32,9 ترلن تەڭگەگە جەتتى. 2025 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا KASE رەسمي تىزىمىندە مەملەكەتتىك ەمەس باعالى قاعازدار مەن ەميتەنتتەردىڭ رەكوردتىق سانى تىركەلگەن – 756 باعالى قاعاز جانە 260 ەميتەنت.

ونىڭ ايتۋىنشا, قازىر شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) ارمياسىنان 7 كومپانيا وبليگاتسيالارىن بيرجاعا ورنالاس­تىردى. جالپى كولەمى – 18,5 ملرد تەڭگە. كۋپون مولشەرلەمەسى – 3 جىلدان 10 جىلعا دەيىنگى اينالىس مەرزىمىمەن 19,50%-دان 21,75%-عا دەيىن, شوب-تىڭ ءۇش وكىلى «جاسىل» وبليگاتسيالار شىعاردى.

«بيرجا قازاقستان ەكونوميكا­­سى­نا ايتار­لىقتاي اسەر ەتەدى. بۇل تە­تىك نا­رىق­تىڭ ينۆەستيتسيالىق تار­تىمدىلىعىن ارتتىرىپ, ەكونوميكانى ارتاراپتاندىرۋعا نەگىز بولماق. 2024 جىلى قازاقستان قور بيرجاسىنىڭ كلي­رينگتىك ورتالىعىن قۇرۋ اياقتالدى. وتىمدىلىكتى ارتتىرۋ شەڭبەرىندە جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ جانە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇيىمداستىرىلعان باعالى قاعازدار نارىعىنا قاتىسۋىن قولداۋ جونىندەگى جۇمىس جانداندى. جاڭا قارجى قۇرالدارىن ىسكە قوستىق, ساۋدا شارتتارى جاقساردى, بۇل نەعۇرلىم ءوتىمدى شەتەلدىك باعالى قاعازدار ساۋدالاناتىن KASE Global سەكتورىن بەلسەندى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەيدى ا.الدامبەرگەن.

كاSE باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, بيىلعى جوسپار ءۇش باعىتتا جالعاسادى – كاپيتال ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, قولدانىستاعى نارىقتاردى جاقسارتۋ جانە ەميتەنتتەر مەن ينۆەستورلار ءۇشىن قۇ­رال­داردى كەڭەيتۋ.

الماتى