سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتا وتىرىسى ءوتىپ, دەپۋتاتتار كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان ماسەلەلەردى قارادى.
وتىرىس بارىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازيا دامۋ بانكى اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلىسىمدى (جاي وپەراتسيالار) (فيسكالدىق باسقارۋ جانە قارجى سەكتورى رەفورمالارىنىڭ باعدارلاماسى – 1-كىشى باعدارلاما) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالار بانكى اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلىسىمدى (فيسكالدىق باسقارۋ جانە قارجى سەكتورى رەفورمالارىنىڭ باعدارلاماسى – 1-كىشى باعدارلاما) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىنداعى قارىز تۋرالى كەلىسىمدى («ينكليۋزيۆتى جانە تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ» اتتى دامۋ ساياساتىن قارجىلاندىرۋعا ارنالعان قارىز) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدار قارالدى.
تالقىلاۋ كەزىندە دەپۋتاتتار بۇل كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالاۋ ەلىمىزگە بيۋدجەتتىڭ تەڭگەرىمدىلىگى مەن ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جوسپارلى كەزەڭگە ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ بەكىتىلگەن مولشەرى شەڭبەرىندە قارىز الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. تارتىلاتىن قارىزعا قىزمەت كورسەتۋدى جانە وتەۋدى قارجى مينيسترلىگى قارىز تۋرالى كەلىسىمدە بەلگىلەنگەن قارجىلىق شارتتارعا سايكەس كەزەكتى قارجى جىلىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە كوزدەلەتىن قاراجات ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرادى.
سونىمەن قاتار سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جيناقتاۋ جۇيەسى, اقپارات, قوعامدىق دامۋ, مادەنيەت جانە ارحيۆ ءىسى سالالارىندا ارتىق زاڭنامالىق رەگلامەنتتەۋدى بولعىزباۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى قارادى.
بۇل قۇجات قوعامدىق دامۋ, مادەنيەت, مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جيناقتاۋ جۇيەسى سالاسىنداعى قولدانىستاعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, وسى زاڭ ارقىلى «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋشى جۇيەسىنىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋ كوزدەلىپ وتىر. مۇنداي جۇيەنى قۇرۋ جونىندە مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى جولداۋىندا ايتقان ەدى.
«كەلەشەك» باعدارلاماسى جوعارى ءبىلىم الۋدى, كوللەدجدە نەمەسە ماگيستراتۋرادا وقۋدى قوسا العاندا ءبىلىم بەرۋ جيناقتارىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان. بۇل رەتتە مەملەكەتتىڭ, اتا-انالاردىڭ جانە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قاتىسۋى دا كوزدەلگەن.
«ماقۇلدانعان زاڭدا بىرقاتار سالانى بيۋروكراتيادان ارىلتۋعا ارنالعان تۇزەتۋلەر توپتاماسى قامتىلعان. سونداي-اق پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋدا جۇكتەگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىمەن «كەلەشەك» بىرىڭعاي ەرىكتى جيناقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جونىندە نورما قاراستىرىلىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا زاڭ ازاماتتارعا ساپالى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.
وسىلايشا, زاڭ مادەنيەت, قوعامدىق دامۋ سالاسىن رەتتەۋدىڭ نورماتيۆتىك نەگىزىن تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان وزەكتەندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ۇلتتىق زاڭنامانى جانە ونىڭ قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە ىقپال ەتپەك.