قاراشانىڭ سوڭعى كۇندەرىندە «شىمبۇلاق» تاۋ شاڭعى كۋرورتىندا قىسقى ماۋسىم اشىلادى. قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىن قارسى الاتىن دەمالىس ورنىندا قاداعالانۋعا ءتيىس باستى تالاپ – قاۋىپسىزدىك. تاۋدا سەيىل قۇرىپ, سەرۋەندەۋ قانشالىقتى جانعا جايلى بولعانىمەن قاتەرى دە قاتار جۇرەتىنىن ۇمىتپاعان ابزال.
جىل سايىن سىرعاناۋ ماۋسىمى كەزىندە جاراقاتتاناتىن, ءتىپتى قار كوشكىنىنىڭ استىندا قالىپ جازىم بولعان قايعىلى وقيعا دا تىركەلەدى. مۇنىڭ بارلىعى دا ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك ەرەجەسىن ەسكەرمەۋدەن تۋىندايدى.
تاۋ ءتۋريزمى – كەيىنگى جىلدارى قارقىن العان سالانىڭ ءبىرى. قالا تۇرعىندارى عانا ەمەس, الماتىعا ارنايى كەلگەن قوناقتار دا جول دورباسىن بوكتەرىپ, الاتاۋدىڭ سان سالالى سىلەمدەرىندەگى سۇرلەۋگە تۇسەدى. جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە دە اق باستى قارلى اسۋعا قاراي ۇمتىلعان تۋريستەردىڭ قاتارى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. تابيعات اياسىندا سەيىلدەگەن جاقسى-اق, بىراق توسىننان تونەتىن قاۋىپ-قاتەرگە قامسىز بولماۋ كەرەك.
«شىمبۇلاق» تاۋ شاڭعى كەشەنىنىڭ ماماندارى تاۋعا شىعۋ كەزىندەگى قاۋىپسىزدىك شاراسىن تۋريستەر قاپەرىنە سالىپ, ارنايى سەمينار, جيىن دا وتكىزەدى. الەۋمەتتىك اقپاراتتاندىرۋ باعىتىندا جۇزەگە اساتىن ءىس-شارادا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا تاۋ ءتۋريزمى تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەرىلەدى. «Shymbulak Outdoor» ءبولىمىنىڭ ماماندارى تاۋ سپورتىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرگە الماتى قالاسىنداعى مەكتەپتەردە, جوعارى وقۋ ورىندارىندا, ۇيىمداردا كەزدەسۋ وتكىزىپ, ماۋسىمدىق سەرۋەن كەزىندەگى قاۋىپسىزدىك شاراسى تۋرالى اعارتۋشىلىق جۇمىستى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. جاقىندا وسى ۇجىم «تاۋداعى قاۋىپسىزدىك: قىس مەزگىلى» تاقىرىبى اياسىندا كونفەرەنتسيا وتكىزدى. تابيعات قاتەرىنىڭ الدىن الاتىن قۇتقارۋشى ماماندار, الپينيزم نۇسقاۋشىلارى, تاۋ شاڭعىسىن ۇيرەتۋشىلەر, تاۋ ءتۋريزمىنىڭ گيدتەرى كوپشىلىكتى قاۋىپسىزدىك شاراسى جونىنەن قۇلاعدار ەتتى.
ءىىى ساناتتاعى الپينيزم نۇسقاۋشىسى, 3-سىنىپتى قۇتقارۋشى باقىت دانابەكوۆ سەيىل قۇرىپ تاۋعا شىققان تۋريستەردىڭ اراسىندا قازا تاپقانداردىڭ دەنى قاۋىپسىزدىك شاراسىن ۇستانباعاندىقتان ورىن الاتىنىن ەسكەرتتى. «الماتى قالاسىنىڭ قۇتقارۋ قىزمەتىندە جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىما ەكى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. وسى جىلدار ىشىندە ءتۇرلى وقيعالاردى وتكەردىك. بايقاعانىم, تاۋدا كوز جۇمعان جانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى – ساياق كەتىپ جان تاپسىرعاندار. باعىتىنان اداسادى, قۇزدان قۇلايدى, باسقا دا فاكتور اسەرىنەن اجال قۇشادى. اسىرەسە قىس مەزگىلىندە جالعىز كەتىپ, جولىنان جاڭىلعان جولاۋشى ءتۋريستى تابۋ قيىندىق تۋدىرادى. ونىڭ ۇستىنە, قىسقا كۇن دە ۇياسىنا تەز قونادى. كۇن رايى كۇرت بۇزىلىپ, قار جاۋسا, ولاردىڭ ءىزىن جاسىرىپ, ودان بەتەر قيىنداتا تۇسەدى. مىسالى, «109» قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ نومىرىنە قوڭىراۋ تۇسسە, جاز مەزگىلىندە قۇتقارۋشىلار 2 ساعات مولشەرىندە جەتەتىن جەرگە قىس كۇندەرى 4 ساعات ۋاقىتىڭدى جۇمسايسىڭ. بۇل ارالىقتا اداسقان تۋريست ءۇسىپ قالۋى مۇمكىن. قوزعالىستا بولماعان سوڭ سۋىققا دا تەز ۇرىنادى», دەدى قۇتقارۋشى.
ب.دانابەكوۆ سەرۋەنگە شىققاندا جوسپاردى دۇرىس قۇرماۋ, ءتىپتى كيگەن كيىمنىڭ جۇقالىعى, ىقشامدى بولماۋى, اۋا رايىنا نازار اۋدارماۋ دا قاتەرگە ۇرىندىراتىنىن اتاپ ءوتتى. لاجى بولسا, كۇننىڭ كوزى ەڭكەيمەي ۇيگە ەرتە قايتۋ قاجەت ەكەنىن العا تارتتى.
«الماتى ءتۋريزمى بيۋروسى» ءتۋريزمدى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس مەنەدجەرى ايبول مۇراتحان تاۋ بوكتەرلەرىندەگى سۇرلەۋ ماڭىندا اداسقان ادامدارعا, توتەنشە جاعدايعا تاپ بولعان جاندارعا پانا بولار ۇيشىكتەردىڭ سوعىلعانىن جەتكىزدى. «الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسى مەن «109» قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ ماماندارى بىرلەسىپ ورناتقان ۇيشىكتە تۋريستەرگە قاجەتتىنىڭ ءبارى بار. 3 ادامعا ارنالعان توسەك-ورىن, تەلەفون قۋاتتاعىش, قىس مەزگىلىندە ءىشىن جىلىتاتىن قۇرىلعى دا قوسىلعان. ەگەر جولاۋشىلار جاراقاتتانسا, العاشقى مەديتسينالىق كومەككە قاجەتتى قوبديشاسى دا تۇرادى», دەيدى ا.مۇراتحان.
ترەكينگ گيد, «Almaty Trekking» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ماحامبەت ابدۋللاەۆ تاۋعا شىعۋدى كوزدەگەندە دايىندىققا باسا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن قاپەرگە سالدى.
«عالامتوردان دايىندىققا قاتىستى مالىمەتتى كوپتەپ كەزىكتىرۋگە بولادى. ەڭ الدىمەن جۇرەتىن باعىتىڭدى زەرتتەۋ قاجەت. قايدا باراتىنىڭىزدى قاسىڭىزداعى ادامدارعا ەسكەرتكەن دۇرىس. اۋا رايىن ءجىتى زەرتتەۋ كەرەك, ءوز كۇشىڭدى دۇرىس باعامداي الۋ دا ماڭىزدى. وزىنە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتى تۇگەندەپ العان دۇرىس. ويتكەنى قاتەر تونگەندە كەز كەلگەن وقىس وقيعاعا دايىن بولۋى كەرەك. جۇرەتىن جولىڭىزدىڭ قاشىقتىعىن, شىعاتىن شىڭنىڭ بيىكتىگىن مولشەرمەن باعامداپ العان ارتىق بولمايدى. ەگەر تۋريست ورتا جولدا ءوزىن جايسىز سەزىنسە, كەرى قايتقانى ابزال, بولماسا وزگەلەرگە شۇعىل حابارلاسقانى دۇرىس. ويتكەنى ۋاقىتتان كەشىگۋ قاشاندا وپىق جەگىزەدى. جورىق كەزىندە جوسپارلى باعىتتان اۋىتقۋعا بولمايدى, سەبەبى اداسىپ كەتكەن جاعدايدا قۇتقارۋشىلار سول باعىت سورابىمەن ىزدەستىرەدى», دەگەن م.ابدۋللاەۆ ءار ادام قاشاندا الدىمەن وزىنە سەنۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى.