مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنا جاسامپاز ىسىمەن ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن ەڭبەكقور جانداردى ۇلىقتاۋ, ونەگەلى ءىسىن ۇلگى ەتۋ قاشاندا ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى. جارقىن بولاشاق جولىندا بىلەك سىبانا تىنباي ەڭبەك ەتىپ, وتانشىلدىقتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتىپ جۇرگەن جاندار ماقتاۋعا دا, ماقتانۋعا دا لايىق.
پرەزيدەنت ادىلەتتى قازاقستاندى ەڭبەكقور, ادال ازاماتتار عانا قۇرا الاتىنىن ايتا كەلىپ: «ادال ازاماتقا» ءتان ەڭبەكقورلىق, ىسكەرلىك, جاۋاپكەرشىلىك, بىلىمپازدىق جانە جاقسىدان ۇيرەنۋ, جاماننان جيرەنۋ سىندى اسىل قاسيەتتىڭ ءبارى شىنايى ەڭبەك ادامىنىڭ بويىنان تابىلادى. سوندىقتان ءوز ءىسىنىڭ مايتالماندارى قاشاندا قوعامنىڭ نازارىندا بولۋعا ءتيىس. ال جاستارىمىز سولارعا قاراپ بوي تۇزەۋى كەرەك. حالقىمىز «ەڭبەك – ادامنىڭ كوركى, ادام – زاماننىڭ كوركى» دەپ بەكەر ايتپاعان. شىن مانىندە, ادال ەڭبەك – بۇكىل جەتىستىكتىڭ باستاۋى, تابىسقا جەتۋدىڭ كىلتى», دەگەن ەدى ەڭبەك كۇنىمەن قۇتتىقتاۋىندا.
اق ادال ەڭبەگىمەن وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى بولىپ, ەلدىڭ ىلگەرىلەۋىنە وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن جانداردىڭ ءبىرى – تۇردالى تىلەۋلەسوۆ. ول 1970 جىلى تاشكەنت وبلىسى بوستاندىق اۋدانى اباي اۋىلىندا تۋعان. 1988–1990 جىلدارى اسكەري بورىشىن وتەپ كەلگەن سوڭ, اۆتوسلەسار بولىپ ەڭبەككە ارالاسادى. 1991 جىلى كەڭەس وداعى ىدىراعاندا اۋىلدان «ەكى قولعا – ءبىر كۇرەك» تابۋ ماقساتىمەن شىرشىق قالاسىنا كوشەدى. مىنە, سودان بەرى قوعامدىق كولىكتى تىزگىندەپ كەلەدى. اۋەلىدە اۋىلدا كۇزگى جيىن-تەرىم كەزىندە استىق, ءشوپ, قىستا ەلدىڭ قاجەتىنە وتىن-سۋىن تاسىپ ەڭبەك ەتتى.
اتامەكەنگە قونىس اۋدارعاندا الدىمەن تابان تىرەگەن جەرى قاراعاندى قالاسى ەدى. كەنشىلەر قالاسىندا №3 اۆتوبۋس پاركىنە جۇرگىزۋشى بولىپ قابىلداندى. كوپ ۇزاماي استانا قالاسىنا قونىس اۋداردى. 30 جىلدان استام ۋاقىت قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسى بولىپ جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان اتپال ازاماتتان: «ەرەجەنى ورەسكەل بۇزعان, جول-كولىك وقيعاسىنا ۇشىراعان كەزىڭىز بولدى ما؟» دەپ سۇراعان ەدىك, «باعدارشامنىڭ قىزىل جارىعىنا توقتاعان ساتتە ءبىر-ەكى رەت جولاقتى باسىپ كەتكەنىم بولماسا, جول-كولىك وقيعاسى تىركەلگەن ەمەس», دەپ جاۋاپ بەردى.
تۇردالى ەلوردادا 20 جىل تابان اۋدارماي №4 اۆتوبۋس پاركىنە تيەسىلى قوعامدىق كولىكتەردى جۇرگىزدى. بيىل مامىر ايىنان باستاپ №1 مەملەكەتتىك اۆتوبۋس پاركىنە اۋىسىپ, جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى.
ءۇش ۇل تاربيەلەپ وسىرگەن ونەگەلى اكەنىڭ جولىن تۇڭعىشى جالعاپ, وزىمەن بىرگە قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسى بولىپ ىستەيدى. ۇلكەن ۇلى ۇسەن جوعارى وقۋ ورنىن تامامداعان سوڭ, ءوز ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسىپ, ءتورت جىل ەڭبەك ەتىپتى. وتباسىن قۇرعاننان كەيىن, جالاقىسى از بولعان سوڭ, قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلىگىنە اۋىسىپتى. قازىر اكەسىمەن بىرگە ءبىر مەكەمەدە جۇرگىزۋشى.
كۇندەلىكتى تاڭعى 04:30-دا ويانىپ, كولىك تىزگىنىن تاڭعى 05:30-دا ۇستايتىن تۇردالى ۇيىنە تۇنگى 23:30-دان اسا كەلەتىنىن ايتادى. جالاقى مولشەرى قوماقتى بولعانىنا ساي, جۇمىس تا جەڭىل ەمەس. ەڭ اۋەلى تاڭمەن تالاسا جۇمىسىنا اسىققان ازاماتتاردىڭ, وقۋىنا ۇلگەرۋگە ۇمتىلعان ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردىڭ, وزگە دە جولاۋشىلاردىڭ باس اماندىعى, قاۋىپسىزدىگى قىمبات. جۇمىس ءتارتىبى قاتاڭ ساقتالادى: ەكى كۇن كولىك تىزگىندەپ, ەكى كۇن تىنىعادى. دەمالىس العان كۇندەرى وي سەرگىتىپ, ۇيقىسىن قاندىرىپ تىڭايىپ الادى.
كوپشىلىكتىڭ دەمالىس كۇندەرى اس پەن تويسىز بولمايتىنى بەلگىلى. بۇل جونىندە تۇردالى: «ارينە, اعايىن-تۋىس, دوس-جاران جاقسىلىعىنا شاقىرسا, قالماۋعا, بارۋعا تىرىسامىن. بىراق اسا تويشىل ەمەسپىن. تويعا نە بولماسا باسقا قالاعا ساپارعا شىعار بولسام, ەرتەڭىنە اتقاراتىن جۇمىسىمدى وزگە جۇرگىزۋشىگە اماناتتاپ, كەزەگىمدى الماستىرامىن. سەبەبى ۇيقىنى قاندىرماي, ساناڭدى سەرگىتپەي كولىك جۇرگىزۋ – وزىڭە, وزگەنىڭ ومىرىنە دە قاۋىپتى, قالعىپ كەتۋىڭ مۇمكىن, باسقا جاعداي ورىن الۋى ىقتيمال», دەيدى.
قوعام ومىرىندەگى الەۋمەتتىك قىسىمعا ساي جۇرگىزۋشىنىڭ جولاۋشىنى عايباتتاۋى, ءتىپتى جۇدىرىق الا جۇگىرۋى نەمەسە كەرىسىنشە, جولاۋشىنىڭ كولىك باسقارۋشىعا تاپ بەرىپ, جاعاسىنان الۋى سەكىلدى وقيعا دا ورىن الىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس. «مۇنىڭ بارلىعى ادامداردىڭ ىشكى مادەنيەتىنە بايلانىستى. بىزگە دە داۋىس كوتەرىپ, ءتىپتى بالاعاتتاپ كەتەتىن جولاۋشىلار بولادى. ءوزىڭ جىلى سويلەسەڭ, سۇراعىنا بايىپتى جاۋاپ قاتساڭ, كوپشىلىك تە جىلى قاباق تانىتادى. ال توڭتەرىس مىنەز كورسەتسەڭ, ولاردىڭ دا شامىنا تيەسىڭ», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
تاجىريبەلى جۇرگىزۋشى جاز مەزگىلىندەگى اڭقا كەپتىرەر اپتاپتا جۇرەگى قىسىپ, جايسىز سەزىنگەن جولاۋشىعا العاشقى كومەك كورسەتىپ, جەدەل جاردەم شاقىرعان وقيعا جونىندە دە بايان ەتتى.
تۇردالى تىلەۋلەسوۆ تابان اقى, ماڭداي تەرىمەن تاپقان قارجىسىن جيناپ, بالالارىنىڭ جوعارى ءبىلىم الۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. ەكى ۇلىن اياقتاندىرىپ, نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىنا كەنەلىپ وتىرعان ازامات دەمالىس كۇندەرى سولاردى قىدىرتىپ, بىرگە سەيىلدەپ الاتىنىن ايتادى. «قازىردە ەلىمىزدە جۇمىسشى ماماندىقتارىنا, قارا جۇمىس ىستەيتىن قاجىر-قايرات يەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ادال ەڭبەك ابىرويعا بولەيدى, تابىسقا كەنەلتەدى. جۇمىس ىستەيمىن دەپ تالاپتانعان جان ەشۋاقىتتا ەلەۋسىز قالمايدى», دەيدى بىلىكتى مامان.