ەڭ قۇندى جادىگەر

س.ايتباەۆ اتىنداعى كور­كەمسۋرەت گالەرەياسىندا وتكەن ءىس-شارادا قىزىلوردا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ديرەكتورى ساپار كوزەيباەۆ ەل اراسىنداعى مۇرانى جيناقتاعان مەكەمەنىڭ 85 جىلدىعىنا وراي بيىل سىرعا ءار وڭىردەن وسىنداي كونە جادىگەر جيناقتاعان كوشپەلى كورمەلەر كەلىپ جات­قانىن اتاپ ءوتتى. وسىنداي مادەني بايلانىس اياسىندا ايماققا جەتكەن عاسىردان استام تاريحى بار تۇركىستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى قورىن­داعى قۇندى مۇرالار كوپتى قىزىقتىرادى.

كورمە قوناقتارى ۇلى جى­بەك جولى بويىنداعى تۇركىس­تان, شويتوبە, قاراسپانتوبە, وتىرار, التىنتوبە, مار­دان­كۇيىك قا­لالارىنىڭ فو­توسۋرەتتەرىن تاماشالادى. «ەر قارۋى – بەس قارۋ» بولىگىندە قى­نىنان جاڭا سۋىرىلعانداي جارقىراعان قىلىشقا كوزىمىز ءتۇستى. جاقىن­داپ كەلىپ قازاقتىڭ سوڭعى حانى كەنەسارىنىڭ قىلىشى ەكەنىن وقىعانى­مىزدا, ءتىپتى ايران-اسىر بولدىق. ەل ەركىندىگى ءۇشىن اتقا قونعان ارۋاقتى ەردىڭ جانىنان تاس­تاماعان قارۋىن نەمەرەسى ءازىم­حان كەنەسارين سوناۋ 1931 جىلى تاپسىرىپتى. سول زا­مان­­­­نىڭ ىزعارىنان سەسكەنگەندەر قابىلداۋ قاعازىنىڭ ءبىر بۇرىشىنا ءازىمحان كەنەسارين ەسىمىن ەلەۋسىزدەۋ ەتىپ جازىپ كەتكەن ەكەن. اتادان قالعان مۇرانى مۋزەيگە اماناتتاعان قايراتكەر 1937 جىلى «حالىق جاۋى» دەگەن جالامەن سوتتالىپ, اتىلىپ كەتكەن. مۋزەيدەگىلەر حان قولىنىڭ تابى قالعان قىلىشتى ۇزاق جىل بويى كوپشىلىك كوزىنەن تاسا ۇستاپ كەلىپتى.

«بۇل – ءبىزدىڭ مۋزەيدەگى ەڭ قۇندى جادىگەردىڭ ءبىرى. اس­تانادا وتكەن V دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنداعى كورمەدەن كەيىن قىزىعۋشىلار قاتارى ءتىپتى ارتا ءتۇستى. ءالى كۇنگە دەيىن توت باس­پاۋى قارۋدىڭ اسىل تەمىردەن سو­عىلعانىن كورسەتەدى. وسىدان دا قارۋدىڭ قانداي مەتالدان جاسالعانىن زەرتتەگىسى كەلەتىن ماماندار تابىلىپ وتىر. الدا وسى باعىتتا جۇمىس ىستەۋىمىز مۇمكىن», دەيدى تۇر­كىستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بايان ايتىمبەت.

كورمەگە تۇركىستان وبلى­­سىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ەتنو­گرافيالىق مۇراسى, زەر­گەر­لىك بۇيىمدار كوللەكتسيا­سى دا قويىلعان. قازاقتاعى گو­بە­لەن ونەرىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان باتىربەك وتەپتىڭ مۋ­­زەي قورىنداعى ۇلى دالا وركە­نيە­تىمەن تانىستىراتىن تۋىن­دىلارى دا جيىلعان جۇرت­تىڭ نازارىن اۋداردى.

قىزىلوردا