نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكىنشى كۋرس ماگيسترانتى ايداربەك نۋفتوللا گونونۋلۋدا وتەتىن «PRiME-2024» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋ ءۇشىن امەريكا ەلەكترحيميالىق قوعامىنىڭ (ECS) گرانتىنا يە بولدى.
ءتورت جىل سايىن وتەتىن بۇل كونفەرەنتسيا ەلەكترحيميا سالاسىنداعى عالىمدار اراسىندا ايتۋلى وقيعا سانالادى. مۇندا الەمنىڭ جەتەكشى عالىمدارى وزىق يدەيالارمەن ءبولىسىپ, سونى عىلىمي جەتىستىكتەردى تالقىلايدى. مىسالى, اتاقتى امەريكالىق ونەرتاپقىش توماس ەديسون ۇزاق جىل بويى وسى قوعامنىڭ مۇشەسى بولعان. قازىر وعان كوپتەگەن نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ليتي-يوندىق باتارەيا جاساۋشىلارى دا مۇشە بولىپ كىرگەن.
جاس عالىم «PRiME-2024 كونفەرەنتسياسىندا ZIF-8 كەۋەكتى ماتەريالىمەن قاپتالعان مىرىش وكسيدى (ZnO) سياقتى وزگەرتىلگەن نانوماتەريالعا نەگىزدەلگەن گاز سەنسورلارىن ازىرلەۋگە ارنالعان جۇمىسىن تانىستىرادى.
«بۇل سەنسورلار بەلگىلى ءبىر گازدارعا جوعارى سەزىمتالدىق پەن سەلەكتيۆتىلىككە يە. سوندىقتان ولاردىڭ ەكولوگيالىق جانە وندىرىستىك ماسەلەلەردى شەشۋگە ماڭىزى زور. اسىرەسە وسىنداي بەدەلدى جيىنعا زەرتتەۋىمدى ۇسىنۋعا قولداۋ كورسەتكەن عىلىمي جەتەكشىم, پروفەسسور الماگۇل مەنتباەۆا مەن دوكتور باقتيار سولتاباەۆقا العىسىمدى ايتامىن», دەدى ول.
ىزدەنىمپاز ماگيسترانتتىڭ اتالعان جۇمىسى NU وزىق سەنسورلار زەرتحاناسىندا (ASL) جۇرگىزىلىپ جاتقان عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن تىعىز بايلانىستى. بۇل زەرتحانانىڭ ماقساتى – وندىرىستىك نىساندارداعى قاۋىپتى گازداردى جىلدام انىقتاۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن جاڭا سەنسورلىق تەحنولوگيالاردى دايىنداپ, ەنگىزۋ.
«اۋىل شارۋاشىلىعىندا مۇنداي سەنسورلاردى كوكونىستەر مەن جەمىس-جيدەكتەردى جيناپ العاننان كەيىنگى كۇيىن باقىلاۋعا پايدالانۋعا بولادى. ويتكەنى بۇل سەنسورلار ونىمدەر بۇزىلعاندا بولىنەتىن ەتيلەن سەكىلدى گازداردى انىقتايدى. بۇل شىعىندى ازايتىپ, ءونىمنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا كومەكتەسەدى», دەيدى زەرتتەۋشى.
ايداربەك ءوز سوزىندە ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتىپ, ەكونوميكانى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن ءتيىمدى ءارى قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ازىرلەپ, گاز سەنسورى سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرىن جالعاستىرا بەرەتىنىن جەتكىزدى.