ەلىمىزدە پوليمەر ءوندىرۋ پەرسپەكتيۆاسى قانداي

فراكتسيا مۇشەلەرىنىڭ ايتۋىنشا, ەلدە پوليمەرلەر مەن پوليمەر ونىمدەرىن ءوندىرۋ دامۋدىڭ باستاپقى ساتىسىندا جانە ءوسۋ پەرسپەكتيۆاسى دا بار. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان جان باسىنا شاققاندا نەبارى 13 كگ پوليمەر تۇتىنعان. بۇل رەسەي فەدەراتسياسىنان 2 ەسە از, ال دامىعان ەلدەردە بۇل كورسەتكىش جان باسىنا شاققاندا 90-95 كگ-عا جەتەدى. پوليمەردى  تۇتىنۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە يمپورتتىڭ ءوسۋىنىڭ وڭ سەرپىنى بايقالادى. بۇل وسى سالانى دامىتۋدىڭ جوعارى الەۋەتىن جانە وتاندىق شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن پوليمەرلى شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتەدى.

مۇناي-گاز-حيميا ونىمىندە ىقتيمال جوعارى ىشكى سۇرانىس بولعان كەزدە ەكونوميكا سالالارىنىڭ وتاندىق مۇناي-گاز-حيميا وندىرۋشىلەرىمەن قاجەتتىلىگى اراسىندا ءوزارا بايلانىس بولمايدى.بۇگىنگى تاڭدا باستاپقى ۇلگىدەگى پوليپروپيلەن وندىرەتىن ەكى زاۋىت جۇمىس ىستەيتىنى بەلگىلى. ولار - اتىراۋ قالاسىنداعى «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» جانە  پاۆلودار قالاسىنداعى «نەفتەحيم» جشس.

قازاقستاندا پوليمەرلى شيكىزاتتى وڭدەۋمەن 500-گە جۋىق كاسىپورىن اينالىسادى. پوليمەرلى شيكىزات رەتىندە نەگىزىنەن پوليپروپيلەن, پوليەتيلەن, پوليۆينيلحلوريد جانە ت. ب. قولدانىلادى.

سونىمەن قاتار ەلدە بولاشاقتا وتاندىق قايتا وڭدەۋشىلەر ءۇشىن شيكىزات كوزى بولۋعا ءتيىس پوليەتيلەن, پوليەتيلەنتەرەفتالات, بۋتاديەن-ستيرول كاۋچۋكتار سياقتى باسقا پوليمەرلەردى ءوندىرۋ بويىنشا جوبالار ىسكە اسىرىلۋ ساتىسىندا تۇر.

«ەلىمىزدە ىشكى سۇرانىستى تولىق قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى بار, شيكىزات بازاسى بار پوليپروپيلەندى قايتا وڭدەۋشىلەردىڭ اعىمداعى جاي-كۇيىنە توقتالعىم كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ وڭدەۋشىلەرى پوليپروپيلەندى تۇتىنۋ كولەمىن جىلىنا شامامەن 50-60 مىڭ تونناعا باعالايدى. KPI وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 500 مىڭ توننا, نەفتەحيم - جىلىنا 40 مىڭ توننا.ماسەلەن, بۇگىندە قايتا وڭدەۋشىلەر «KPI» جشس كومپانياسى تاراپىنان وتاندىق كاسىپورىندارعا ساتىلاتىن پوليپروپيلەن باعاسىنا قاتىستى ماسەلەلەردى ۇنەمى كوتەرىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا «KPI» جشس ورتا ەسەپپەن پوليپروپيلەندى ىشكى نارىققا تونناسىنا 600 مىڭ تەڭگە (1250 اقش دوللارى) باعامەن ساتادى. ءدال وسى پوليپروپيلەن قىتاي نارىعىنا 826 اقش دوللارىنا, تۇرىك نارىعىنا 957 اقش دوللارىنا, ەۋروپا نارىعىنا 958 اقش دوللارىنا, ال رەسەي نارىعىنا 1122 اقش دوللارىنا ەكسپورتتالادى, ياعني ەلدىڭ قايتا وڭدەۋشىلەرى ءۇشىن ەكسپورتقا قاراعاندا قىمباتىراق جەتكىزىلەدى. ناتيجەسىندە KPI ونىمدەرىنىڭ 90% ەكسپورتتالادى, سونداي-اق ولاردىڭ دايىن ونىمدەرى ءبىزدىڭ نارىقتا ءبىزدىڭ وندىرۋشىلەرمەن ءساتتى باسەكەلەسەدى. ارينە, نارىقتىڭ بۇل جاعدايى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ وندىرىستىك كورسەتكىشتەرىنە اسەر ەتە المايدى, مۇندا بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ ورتاشا جۇكتەمەسى جوبالىق قۋاتتىلىقتىڭ شامامەن 30% قۇرايدى. بۇل رەتتە, رەنتابەلدى باعانى بەلگىلەگەن جاعدايدا, وندىرىستىك كورسەتكىشتەردى بىرنەشە ەسە ۇلعايتۋعا ۇلكەن پەرسپەكتيۆا بار. بۇل ىشكى نارىقتىڭ نەگىزگى پوليپروپيلەن ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىسىنىڭ ارتۋىمەن نەگىزدەلەدى - بۇل قاپشىقتار, بيگبەگتەر, قۇبىرلار, پاراقتار جانە باسقالارى, ولاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى, وكىنىشكە قاراي, يمپورتتالادى. «KPI» جشس قۇرىلىسىنا جانە ۇلتتىق يندۋستريالىق مۇناي-حيميا تەحنوپاركى (ۇات اەا) ەركىن ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىنا جانە سالىقسىز رەجيمگە جۇمسالعان بىرنەشە تريلليون بيۋدجەت قاراجاتى كەزىندە ىشكى قايتا وڭدەۋشىلەر ءۇشىن KPI-ءنىڭ اعىمداعى باعا ساياساتى ءتيىستى رەتتەۋدى تالاپ ەتەدى دەپ سانايمىن.

وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا مەنىڭ توراعالىعىممەن ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ, ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ, قازمۇنايگاز, اتامەكەننىڭ, پوليپروپيلەندى قايتا وڭدەۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ جانە KPI ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار كەڭەستەر وتكىزىلدى. الايدا, KPI قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى نارىعىنا قولايلى باعا ۇسىنۋعا دايىن ەمەستىگى تۋرالى حابارلادى.

قۇرمەتتى ولجاس اباي ۇلى, جوعارىدا باياندالعاننىڭ نەگىزىندە وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ نەگىزگى مىندەتى ءبىرىنشى كەزەكتە ىشكى قاجەتتىلىكتى قاناعاتتاندىرۋ بولىپ تابىلاتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەتكە بۇل ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋعا الىپ, مىناداي جەدەل شارالار قابىلداۋ قاجەت دەپ سانايمىن:

پوليپروپيلەندى باسقا ەلدەرگە قايتا ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەردى بەلگىلەي وتىرىپ, وتاندىق پوليمەرلىك ءونىم وندىرۋشىلەرگە جەڭىلدىك بەرۋ تەتىگىن پىسىقتاۋ; «ونەركاسىپتىك ساياسات تۋرالى» زاڭعا سايكەس شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ تەتىگى شەڭبەرىندە پوليمەر ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى پوليپروپيلەننىڭ قاجەتتى كولەمىمەن جانە قولجەتىمدى ەكسپورتقا شىعاراتىنداي باعامەن قامتاماسىز ەتۋ», دەپ باياندادى Amanat فراكتسياسىنىڭ دەپۋتاتى.