وتكەننەن سىر شەرتەتىن ءاربىر قۇجات – تەرەڭ قاتپارلى كونە تاريحىمىزدىڭ ءبىر بولشەگى, ءاربىر ارحيۆ – تۇتاس ۇلتتىڭ جادى, ال ونى ساقتاۋ – بۇكىل ادامزاتقا جۇكتەلگەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. وسىناۋ قاستەرلى مىندەتتى ابىرويمەن اتقارىپ كەلە جاتقان ەلىمىزدەگى ارحيۆتەردىڭ اۋقىمدى جەلىسى قازىرگى تاڭدا 223 مەملەكەتتىك ارحيۆتەن, سونداي-اق جەكە جانە ۆەدومستۆولىق ارحيۆتەردەن تۇرادى. ۇلتتىق ارحيۆ قورىنىڭ جالپى كولەمى 25 ميلليون ساقتاۋ بىرلىگىن قۇرايدى.
جۋىردا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبىلىم, عىلىم جانە مادەنيەت ماسەلەلەرى جونىندەگى پاريجدەگى شتاب-پاتەرىندە وتكەن «حالىقارالىق تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىق توعىسىندا» تاقىرىبىنداعى يۋنەسكو-نىڭ «الەم جادى» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىندا, «ساياساتتان تاجىريبەگە» دەپ اتالاتىن IY جاھاندىق ساياسي فورۋمىندا ارحيۆ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, تاريحشىلار مەن ساياساتكەرلەر باس قوسىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان باسقوسۋ داعدارىس كەزىندە الەۋمەتتىك بايلانىس ورناتىپ, ءوزارا ءىس-قيمىلدى رەتتەۋ, حالىقارالىق تۇسىنىستىك پەن ىنتىماقتاستىقتى جاقسارتۋدىڭ قۇرالى رەتىندە قۇجاتتىق مۇرانى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن ءادىس-تاسىلدەر, رەسۋرستار جانە يدەيالار جونىندەگى وي-پىكىرلەرمەن ءوزارا الماسۋ الاڭىنا اينالدى.
تاريحتىڭ تەرەڭىنە بويلاپ, وتكەندى زەردەلەپ, ادامزاتتىڭ قۇجاتتىق مۇراسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى تالقىلانعان ماڭىزدى فورۋم بارىسىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ كەلە جاتقان پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ءرولى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى.
كونفەرەنتسيانىڭ «مادەنيەتارالىق بايلانىستىڭ قۇجاتتىق مۇراسى: ساياسي قارىم-قاتىناس جولىندا» ارنايى ۇكىمەتتىك پانەلىندە يۋنەسكو-نىڭ كوممۋنيكاتسيا جانە اقپارات سەكتورىنىڭ قۇجاتتىق مۇرا ءبولىمىنىڭ باسشىسى دوكتور فاكسون باندانىڭ ۇسىنىسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءاليا مۇستافينا بايانداما جاسادى. ءسوزىنىڭ باسىندا ول بيىل الماتى قالاسىندا ارحيۆشىلەردىڭ ءىى كونگرەسىن وتكىزۋ باستاماسىن قولداعانى ءۇشىن يۋنەسكو باس ديرەكتورىنىڭ بايلانىس جانە اقپارات ماسەلەلەرى جونىندەگى ورىنباسارى توفيك دجەللاسي مىرزاعا العىس ءبىلدىردى.
بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, كونگرەسس العاش رەت 2022 جىلى حالىقارالىق ارحيۆتەر كەڭەسىنىڭ, يۋنەسكو-نىڭ جانە بۇۇ-نىڭ الماتىداعى وڭىرلىك كەڭسەسىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلىپ, تاجىريبە الماسۋ جانە ارحيۆ سالاسىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ءۇشىن ارحيۆشىلەردىڭ, قۇجات اينالىمى جونىندەگى مامانداردىڭ جانە عالىمداردىڭ سۇحبات الاڭىنا اينالدى.
II كونگرەسكە الەمنىڭ 20 ەلىنەن 200-دەن استام سالا ماماندارى, عالىمدار مەن ارحيۆ اكىمشىلىكتەرىنىڭ باسشىلارى قاتىسىپ, قۇجاتتىق مۇرانى ساقتاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا پىكىر الماستى, تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ يننوۆاتسيالىق يدەيالارى ۇسىنىلدى, ۇزدىك ارحيۆتىك تاجىريبەلەر قارالدى.
ۇكىمەتتىك پانەلدە پىكىرتالاس تۋدىرعان ماڭىزدى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى رەتىندە جاستاردى قۇجاتتىق مۇرانى ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە ىنتالاندىرۋ بويىنشا وزگە ەلدىڭ تاجىريبەسى قاراستىرىلدى. پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى تانىستىرعان ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردىڭ ارحيۆ ىسىنە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ جانە زەرتتەۋ داعدىلارىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان «جاس ارحيۆشىلەردىڭ جازعى مەكتەبى», وقۋشىلارعا ارنالعان «مەنىڭ وتباسىمنىڭ تاريحى ارحيۆ قۇجاتتارىندا» اتتى وقۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ بايقاۋى, ارحيۆتانۋ وليمپيادالارى مەن «Archive Hack: اقىلدى ارحيۆ» حاكاتونى سياقتى جاستار جوبالارىن ىسكە اسىرۋ تاجىريبەسى قاتىسۋشىلاردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
كونفەرەنتسيا سەسسيالارى اياسىندا تەحنوگەندىك جانە تابيعي اپاتتاردىڭ قۇجاتتىق مۇراعا اسەرى, ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەتارالىق ديالوگ ءۇشىن قۇجاتتىق مۇرانى پايدالانۋعا ىقپال ەتۋدەگى ءرولى سياقتى ماسەلەلەر قارالدى. بيىلعى كونفەرەنتسيانىڭ ارنايى سەسسياسىندا اراب ايماعىنىڭ جانە ونىڭ قۇجاتتىق مۇراسىنىڭ مادەنيەتارالىق ديالوگكە جاھاندىق ىقپالىنىڭ ءرولى تۋرالى اڭگىمە بولدى. سونداي-اق حالىقارالىق قوعامداستىققا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋدىڭ مىسالى رەتىندە «جىبەك جولىنىڭ ورتاق مۇراسى» ۆيرتۋالدى كورمەسىن كەلتىرگەن تەحنولوگيالار مەن تسيفرلىق پلاتفورمالارعا ارنالعان سەسسيانى ايرىقشا اتاپ وتكەن ءجون. كورمەنى يۋنەسكو-نىڭ الماتىداعى وڭىرلىك كەڭسەسى, ورتالىق ازيانىڭ ۇلتتىق مۋزەيلەرى مەن «Google Arts & Culture» پلاتفورماسى بىرلەسە ۇيىمداستىردى.
وسىنداي بەدەلدى فورۋمدارعا قاتىسۋ الەمدىك قوعامداستىققا قازاقستاندى قايتالانباس باي تاريحى تۋرالى ۇلكەن مىنبەردەن ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارحيۆشىلەردىڭ II كونگرەسىندە وسىنداي ماقساتپەن پراكتيكالىق سەمينار وتكىزىلگەن ەدى, ول جەردە يۋنەسكو ماماندارى قازاقستاندىق ارحيۆتەردىڭ, مۋزەيلەردىڭ, كىتاپحانالاردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە «الەم جادى» باعدارلاماسىنىڭ حالىقارالىق تىزىلىمدەرىنە بىرەگەي قۇجاتتىق ارتەفاكتىلەردى ۇسىنۋ جولدارىن ءتۇسىندىردى. تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرى, ءبىزدىڭ قۇجاتتىق مۇرامىز حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان كەزدە عانا وزگەلەردىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىز تۋرالى تۇسىنىگى كەڭەيە تۇسپەك.