• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 05 قاراشا, 2024

ومىرلىك كرەدوسى – ادالدىق

195 رەت
كورسەتىلدى

قىزىلجارلىق زەينوللا اكىم­جا­نوۆتىڭ ەسىمىن ادەبيەتسۇيەر قاۋىم جاقسى بىلەدى. سانالى عۇ­مىرىندا وبلىستىق «سولتۇستىك قازاقستان» گازەتىندە ءبولىم مەڭ­گەرۋشىسى بولىپ ىستەدى. وبلىس جۇرت­شىلىعىنا ەتەنە تانىس بولدى, گازەتتىڭ ءاربىر ءنومىرى سايىن ونىڭ ءارتۇرلى تاقىرىپقا شىعارعان ولەڭ­دەرى, ليريكالىق تول­عاۋلارى, ادەبيەت, مادەنيەتكە بايلانىستى سىني ماقالالارى, كەيدە ءتىل, ادە­بيەت­تىڭ وتكىر ماسەلەلەرى سياقتى وزەكتى پروبلەمالاردى كوتەر­گەن جازبالارى جاريالانىپ جاتاتىن. ول «سەگىز سەرى», «كەنەسارى», «انام­نىڭ اراشاسى», قارا سوزبەن «شەبەر» پوەماسىن جازدى.

زەينوللانى جاقسى بىلەتىندەر «اياعىمەن جۇرەتىن ەنتسيكلوپەديا» دەيتىن. وبلىس, رەس­پۋبليكا تاريحى, سپورت, ساياسات, مادەنيەتكە قاتىستى بىلمەيتىنى جوق ەدى. ەڭ باستىسى, ادەبيەت تەورياسىنا, اقىن-جازۋشىنىڭ ستيل ەرەكشەلىگىن انىقتاۋعا, سىن تاريحىنا بارىنشا جۇيرىك-ءتىن. ءال-فارابي اتىنداعى قازمۋ-ءدىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن 1973 جىلى ۇزدىك بىتىرگەن ونى ۇستازى, اكادەميك زەينوللا قابدولوۆ عىلىم اكادەمياسىنىڭ ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنا قىزمەتكە ورنالاستىرعان ەكەن. ديپلوم جۇمىسى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياعا لايىق دەپ باعالانىپتى. الايدا زەينوللانىڭ ءوزى جۇرتتىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن جۇمىستان باس تارتىپ, «كارى شەشەمدى جالعىز تاس­تامايمىن» دەپ تۋعان جەرىنە ورالادى. ال قازاعى از, ادەبيەتكە قۇشتار جاندار جوققا ءتان ورتادا گازەتتىڭ قارا جۇمىسىنا جەگىلەدى. وقتا-تەكتە عانا رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا ادەبيەت ماسەلەلەرىنە ارنالعان بىرەر ماقالاسى جارىق كورەتىن. ەگەر الماتىدا قالسا, ءسوزسىز فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ بەلگىلى عالىمى ءارى تانىمال اقىن بولار ەدى.

ءنومىر سايىن وبلىستىق گازەتتىڭ ءبىر بۇرىشىن ونىڭ جازعاندارى كوتەرىپ تۇراتىن. ول ورىس تىلىنە دە جەتىك ەدى. الەك­­ساندر بلوك, سەرگەي ەسەنين, مارينا تسۆەتاەۆا, نيكولاي گۋميلەۆ, يۆان شۋحوۆ ولەڭدەرىن قازاقشالادى.

ادەبيەت پەن ونەر ورتاسىنان الىس جاتقان مۇنداعى پروۆينتسيالىق اقىن-جازۋشىنىڭ ءبارى تۋىندىلارىن وبلىستىق گازەتكە جاريالاعانىنا ءماز بولاتىن. ولاردىڭ بارلىق جازباسى زەينوللا اكىمجانوۆتىڭ قولىنان ءوتتى. تالاي جاس اقىندار مەن جازۋشىلار زەينوللادان بەتى قايتىپ, قولىنا قالام الماي كەتتى. قالاي دەسەك تە, ونىڭ نيەتى ادال ەدى. ول ادەبيەتتىڭ تازالىعىن قورعاۋدى ءوزىنىڭ ومىرلىك كرەدوسى ەتىپ الدى. سوندىقتان ەشكىمنىڭ كوڭىلىنە قاراعان جوق.

مارقۇم كوزىنىڭ تىرىسىندە «جەرۇيىق», «ميزامشۋاق» اتتى ەكى جيناعىن عانا شىعارىپ ۇلگەردى. وسىنداعى, 1993 جىلى شىققان جۇقا عانا «جەرۇيىقتىڭ» ارقا­سىندا ول جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشە­لىگىنە ءوتتى. ال «ميزامشۋاق» اراعا 9 جىل سالىپ جارىق كوردى.

زەكەڭنەن «تاياق جەگەن» جاس اقىنداردىڭ ءبىرى سامرات قۇسكەن ەدى. الايدا ول جەرلەس اعاسىنىڭ سىنىن ۇستازدىق ۇلاعات دەپ قابىلداپتى. سون­دىقتان دا زەينوللا اكىمجانوۆ ومىردەن وتكەن سوڭ, ونىڭ ارتىندا قالعان مۇراسىن جارىققا شىعارۋعا وسى ازاماتىمىز بەلسەنە كىرىستى. الدىمەن قولجەتىمدى «فەيس­بۋككە» اقىننىڭ جاريا­لانعان جانە جاريالانباعان ولەڭدەرىن ۇزبەي باسىپ تۇردى. ارتىنان بەلگىلى جۋرناليست سايىن ەسماعي مەن جازۋشىلار وداعىنىڭ سولتۇستىك وبلىستارداعى كۋراتورى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلىنىڭ قولداۋىمەن «وتتاي ىستىق وتىناعاش» دەگەن جيناعىن قۇراستىرىپ, وقىرمانعا تارتۋ ەتتى. ال بيىل سامرات الماتىنىڭ ء«ۇش قيان» باس­پاسىنان زەكەڭنىڭ ءتورتىنشى كىتابى «زامانا شامشىراعى» اتتى جيناعىن قۇراستىرىپ شىعاردى. ەكى كىتاپتىڭ دا دەمەۋشىسى – بەلگىلى كاسىپكەر ءبىرجان شايمەردەنوۆ. جۋىردا وسى جيناقتىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ, وعان قىزىلجاردىڭ ادەبيەتسۇيەر زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر تەگىس جينالدى. كەشتى بەلگىلى ءانشى, مادەنيەت پەن ونەردىڭ جاناشىرى داستەن بايمۇقانوۆ جۇرگىزىپ وتىردى. شىعىپ سويلەگەندەردىڭ ءبارى سامرات قۇسكەننىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالاپ, العىس ايتتى. ءبىز جوعارىدا كەلتىرگەن فاكتىلەردىڭ ءبارى وسى جيىندا ورتاعا سالىندى. ءسويتىپ, قىزىلجار تۇرعىندارى تاعى ءبىر رەت ادەبيەت الەمىنە ەنگەندەي بولدى.

سوڭعى جاڭالىقتار