«كسەروكس» مايلى جىلىك بولىپ تۇرعان كەز. وسىنداي قۇرىلعىسى بار ادام كۇزىرلى ەدى. ونىڭ قىزمەتىنە جۇگىنبەيتىن جان كەمدە-كەم. بايىڭ دا, باعىلانىڭ دا, كەدەيىڭ دە, كەپشىگىڭ دە «كسەروكسكە» كىرىپتار. سۇرالعان قۇجاتتاردى كەز كەلگەن جەردە بۇگىنگىدەي سمارتفونمەن سكانەرلەپ «ۆاتساپ», «تەلەگرام» قوسىمشالارى ارقىلى جولداۋ نەمەسە كورسەتە سالۋ ءالى پەشەنەگە جازىلا قويماعان.
مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن ەمحانالارعا, باسقا دا ورگاندارعا ءبىر شارۋاڭىزبەن بارساڭىز سۇرالادى-اۋ دەگەن قۇجاتتارىڭىزدىڭ كوشىرمەسى قولىڭىزدا بولماسا قۇرى بوسقا اۋرە بولدىم دەي بەرىڭىز. بيۋروكراتيزم ماشيناسى مۇلتىكسىز جۇمىس ىستەپ تۇرعان سول ءبىر شاقتاردا بارلىق قۇجاتتاردى تۇگەل اپارىپ تۇرساڭىز دا ايتەۋىر ءبىر ىلىك تابىلىپ, ويىڭدا جوق ءبىر قاعازدىڭ قاجەتتىلىگىن تۋىنداتىپ, سونىڭ كوشىرمەسىن اكەلۋگە ءماجبۇر ەتەدى. توردەگىنىڭ سەنى الدىنا قايتا-قايتا كەلتىرۋدەن الاتىن ءلاززاتىنىڭ جانىندا ەشكىم ەمەسسىڭ.
كوشەلەردە «كسەروكستەر» جالاڭداپ تۇر. بۇعان دا شۇكىر. ول تاپشى بولسا قايتەسىڭ, ساندالىپ ىزدەۋگە ءماجبۇرسىڭ. ودان دا «كسەروكستىڭ» كوپ بولعانى جاقسى. ءار پاراققا 5-10 تەڭگەدەن تولەيسىڭ. اقشاسى قۇرىسىن, ايتەۋىر تىرلىگىڭ بىتسە بولدى دا. وسىندايدا كەڭەستىك زاماندا جۇرت «كسەروكسسىز» قالاي كۇن كورگەن دەپ ويلايسىڭ.
شىنايى باسەكەلەستىك قورعالماعان قوعامدا كۇشتىلەر ءالسىزدى «تالاپ» تاستايتىنى بەلگىلى جايت... «كسەروكستى» تابىس كوزىنە اينالدىرىپ العانداردىڭ ىشىندەگى ءسوزى ءوتىمدى, ىقپالدى, قۇزىرلى ورگاندارمەن امپەي-جامپەي ازاماتتار تۇرعىندار ءجيى باس سۇعاتىن مەكەمەلەردىڭ الدىنا نە عيماراتتىڭ ىشىنە الگىسى قۇرىلعىسىن ورنالاستىرىپ قويادى دا قىرعىن پايدا كورەدى. اسىرەسە, «كسەروكس» بيزنەسى حالىقتى الەۋمەتتىك جاعىنان قورعاۋ, قولداۋ, قۋاتتاۋ باعىتىنداعى قۇزىرلى مەكەمەلەردىڭ اۋلاسىندا نە ىشىندە جاقسى دامىعان-دى.
ءاربىر قويىلعان «كسەروكس» بەكەتىنىڭ ۇستىندە ءبىر-بىردەن «كرىشا» بار. مۇنداي قورعاۋشىسىز كەز كەلگەن بيزنەسكە كورەر كۇن جوق.
مەنىڭ ەستىگەنىمدەي, الگىندەي مەكەمەلەردە جۇرتقا قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا قىرۋار قارجىعا «كسەروكستەر» ساتىپ الىنادى دا ولاردىڭ باسىم بولىگى دوكەيلەردىڭ پارمەنىمەن كوشەلەرگە «اتتاندىرىلادى», بىرەۋى كىرەبەرىسكە قويىلادى. قالعاندارى مەكەمەدەگى لاۋازىمى جوعارى قىزمەتكەرلەر مەن باسشىلىقتىڭ كابينەتتەرىنە ورنالاستىرىلادى, ودان ارتىلعاندارى قويمادا كەزەكتى «بۇيرىقتى» كۇتىپ «وتىرادى». ال حالىقپەن بەتپە-بەت جۇزدەسىپ, ءتيىستى قۇجاتتاردى قابىلداپ الاتىن قاتارداعى قىزمەتكەرلەرگە «كسەروكستەر» بەرىپ قوياتىن اقىماقتى تاپقان ەكەنسىڭ. ەگەر بەرىلسە ءبىتتى, «كسەروكس» بيزنەسى اۋىر زارداپ شەگەدى, قوجايىنداردىڭ جۇتقىنشاعىنان ەشتەڭە وتپەي قالادى. ارى قارايعىسى تۇسىنىكتى.
ال ستسەناري بويىنشا «كسەروكس» قىزىعىن حالىق كورەدى, سول ءۇشىن جوندەۋ جۇمىستارىنا, «پاروشوك-سياسىنا» اقشا اياماي بولىنەدى. حالىقتى الەۋمەتتىك جاعىنان قولداپ-قۋاتتاۋى ءتيىس مەكەمەلەر ءوزىنىڭ قىزمەتىنە جۇگىنىپ كەلگەندەردىڭ ءا دەگەندە «كسەروكستەر» ارقىلى قالتاسىنا تۇسەدى. تيىن-تەبەندەپ قاناي باستايدى.
بىردە تانىس-بەيتانىس, اتالعان قۇرىلعىسىمەن تابىس تاۋىپ, كۇنىن كورىپ جۇرگەن جىگىتتىڭ جايلى ورنىنان قيماي-قيماي كوشىپ جاتقانىنىڭ ۇستىنەن ءتۇستىم. ءجۇزى سولعىن, ەڭسەسى ءپاس.
– ءيا, نە بولىپ قالدى, جول بولسىن, قايدا كوشىپ جاتىرسىز؟
– ە, ە, قايدا دەرىڭىز بار ما, «كرىشاڭ» قىزمەتتەن كەتسە, قاڭعىپ قالادى ەكەنسىڭ عوي... ءبىر دوكەي ورىندى بوساتسىن دەپ سالەم ايتىپ جىبەرىپتى. سودان امالسىز...
– تۇسىنىكتى, ەندى نە ىستەمەكسىڭ؟
– ءبىر ءمانىسى بولار. بۇل كاسىپتى تاستاماسقا لاجىم جوق. الگىلەردىڭ ۇسىنعان ورىندارىندا كليەنت از, كۇن كورىسكە جاۋاپ بەرە المايدى...
رەيدەرلىك, ءالسىزدى ىعىستىرۋ, شىنايى باسەكەلەستىك تۇنشىقتىرىلعان قوعام. ءومىردىڭ مەن بايانداعان بۇل كورىنىستەرىنە وسىدان جيىرما جىل بۇرىن كۋا بولعان ەدىم. سودان بەرگى ارالىقتا وسى ىسپەتتەس تالاي جاعداياتتاردى كوردىك ءارى ەستىپ-بىلدىك. ال قازىر شە؟ ىلگەرىلەۋ بار ما؟ بىلمەدىم. ءادىل باسەكەلەستىك دامۋ كىلتى ەكەنىن تۇسىنەمىز, بىراق ونى قوعامىمىزدا بەرىك ورناتۋعا ق ۇلىقسىز سياقتىمىز. جو-جوق, ق ۇلىقسىز ەمەسپىز, تەك ارانى اشىلىپ, قۇلقىنى كەڭىپ كەتكەندەر ىرىق بەرەر ەمەس. ادىلەتتى, شىنايى باسەكەلەستىك ورناعان قوعام بىزگە ەسىگىن سىعىرايتىپ بولسا دا قاشان اشادى؟ بالكىم, ءبىز وسىنداي قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز با؟ مەن ونى بايقاماي جۇرگەن بولارمىن. لايىم سولاي بولعاي.