پرەزيدەنت جولداۋىندا: «ەلىمىزدە ەڭبەكقور ادام, كاسىبي مامان ەڭ سىيلى ادام بولۋعا ءتيىس. ءبىز قاراپايىم ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت كورسەتۋىمىز كەرەك», دەپ اتاپ كورسەتتى. ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى سىندى تەمىرجول سالاسىندا بىرنەشە بۋىن ۇرپاق وكىلدەرى ۇزبەي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان پەتروپاۆلدىق ەرجانوۆتار اۋلەتى دە سونداي ەڭبەك ديناستياسى ساناتىنان.
كورشىلەس رەسەيدىڭ وڭتۇستىك-ورال تەمىر جولى (ووتج) – مەملەكەتتىك «رەسەي تەمىر جولدارى» ااق اۋماقتىق فيليالدارىنىڭ ءبىرى. مۇنداي 16 مەكەمە بار. قورعان قالاسىنان باستالاتىن ءبىر بولىگى ەلىمىزدىڭ جەرىنە ەنىپ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ارقىلى ومبى اۋماعىنا شىعادى. پەتروپاۆلدا وسى جولدىڭ بولىمشەسى بار, باسقارماسى چەليابى قالاسىندا.
كەڭەس وداعى جىلدارىندا پەتروپاۆلداعى ووتج-نىڭ بولىمشەسى قالاداعى ەڭ ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى سانالدى. ونىڭ قاراماعىندا بىرنەشە ءوندىرىس كاسىپورىندارى, سونىڭ ىشىندە لوكوموتيۆ دەپوسى, الەۋمەتتىك سالانىڭ بىرنەشە نىساندارى, دەربەس اۋرۋحاناسى مەن ەمحاناسى, كلۋبى مەن مادەنيەت ءۇيى, بىرنەشە جۇمىسشى جاتاقحاناسى, تۇرعىن ۇيلەرى مەن ماماندار دايارلايتىن ارنايى تەحنيكۋمى بولدى. قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى 1992 جىلعى كەلىسىم بويىنشا ووتج بولىمشەسىنىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندارى مەن ۆوكزالى رەسەي فەدەراتسياسىنا قارادى. ال بارلىق الەۋمەتتىك نىساندارى پەتروپاۆل قالاسى اكىمىنىڭ بالانسىنا بەرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا ول ءالى دە قالاداعى ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى, ءبىر مىڭنان ارتىق ادام قىزمەت ەتەدى. الايدا سوڭعى جىلدارى جۇك تاسىمالداۋ اينالىمى تومەندەپ كەتكەندىكتەن, كاسىپورىننىڭ كىرىسى دە ازايىپ كەلەدى. كاسىپورىن 2021 جىلى 5 ملرد تەڭگەدەي سالىق تولەگەن بولسا, 2022 جىلى ەكى ەسەگە جۋىق ازايىپ, 2,7 ملرد تەڭگە عانا سالىق تولەدى.
پەتروپاۆل بولىمشەسىنىڭ بۋلاەۆ, كوندراتوۆكا, مامليۋت ستانسالارى, رازەزدەرى بولىگىندە قازاق جۇمىسشىلارى قاي كەزدە دە كوپ بولعان. كەيبىر قازاق وتباسىلارىنىڭ ءۇش-ءتورت ۇرپاعىنا دەيىن وسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – اقمولدا ەرجانوۆ پەن ونىڭ ۇرپاقتارى. بۇل اۋلەتتىڭ تەمىرجول سالاسىنداعى جالپى ەڭبەك ءوتىلى – 203 جىل. ءبىز بۇل انىقتامانى بولىمشەنىڭ كەڭسەسىنەن الدىق.
اۋلەتتىڭ باباسى, 1902 جىلى تۋعان اقمولدا ەرجانوۆ قازىرگى ەسىل اۋدانىنىڭ قاراعاش اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى اتاجۇرتىنان الماعايىپ زاماندا مامليۋت اۋدانىنا كوشىپ بارىپ, «كراسنىي وكتيابر» دەگەن ەلدى مەكەنگە قونىستانادى. ودان كريۆوزوركا دەگەن ورىس سەلوسىنا كوشىپ, وسىنداعى تەمىرجول كاسىپورنىنىڭ بولىمشەسىنە جۇمىسقا تۇرىپ, تابان اۋدارماي 22 جىل ىستەيدى. سوعىس جىلدارى برونمەن قالدىرىلىپ, زەينەت دەمالىسىنا شىققانشا وسى جەردە ەڭبەك ەتىپ, بالالارىن دا تەمىرجولعا باۋليدى. 1937 جىلى تۋعان زۇلقارناي, 1943 جىلى تۋعان ساپار دەگەن ەكى بالاسى دا تەمىرجول بويىنا جۇمىسقا تۇرىپ, ارقايسى 37 جىلدان ەڭبەك ەتىپ, زەينەتكە شىققان. ساپار ەڭبەك وزاتى بولىپ, بىرقاتار جوعارى ناگرادامەن ماراپاتتالعان. «رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قۇرمەتتى تەمىرجولشىسى» اتاعىن العان.
زۇلقارنايدىڭ 1960 جىلى تۋعان سايران, 1965 جىلى تۋعان باۋىرجان دەگەن بالالارى دا اتا جولىن قۋىپ, تەمىرجولشى بولعان. الدىمەن تەمىرجول تەحنيكۋمىن ءبىتىرىپ, ودان تەمىرجول اسكەرلەرى قاتارىندا قىزمەت ەتىپ, ارتىنان جوعارى ءبىلىم العان باۋىرجان تەمىرجولدا 16 جىل ەڭبەك ەتكەن سوڭ ءوزىنىڭ جەكە كاسىبىن اشىپ, بۇگىندە بيزنەسپەن اينالىسادى. قازىرگى كاسىبى دە تەمىرجولمەن تىكەلەي بايلانىستى. فيرماسى كاسىپورىننىڭ تاپسىرىسىمەن جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى جانە قوسىمشا قىسقا ورامدار مەن تۇيىق جولدار سالادى. ونىڭ بريگاداسى ووتج تارماقتارىندا عانا ەمەس, «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك بولىكتەرىندە دە 20-عا جۋىق تۇيىق جولدار تۇرعىزعان. ءبىر ۋاقىت قالاداعى تەمىر جول كوللەدجىندە ساباق بەرگەنى دە بار. ال ونىڭ تۋعان اعاسى سايران 34 جىل بويى ۇزدىكسىز تەمىر جولدا ىستەپ, زەينەتكە شىققان سوڭ ومىردەن وتكەن.
ساپاردىڭ 1972 جىلى تۋعان تالعات, 1975 جىلى تۋعان قانات دەگەن بالالارى دا تەمىرجولدا ەڭبەك ەتتى. ءبىر سەبەپتەرمەن تالعات 6 جىل عانا ىستەپ, جۇمىستان شىققان. ال قانات 2005 جىلدان بەرى ءالى كۇنگە تەمىرجولدا قاراۋشى بولىپ جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
1987 جىلى تۋعان اقمولدانىڭ شوبەرەسى, زۇلقارنايدىڭ نەمەرەسى, سايراننىڭ مۇرات دەگەن ۇلى 2008 جىلدان كۇنى بۇگىنگە دەيىن تەمىرجول سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. ءبارى دە جول قاراۋشى بولىپ, اشىق دالادا ەڭبەك ەتەدى. قىستىڭ قىتىمىر ايازى مەن جازدىڭ اپتابىندا اشىق دالادا ەڭبەك ەتۋ وڭاي ەمەس. كۇن سۋىق ەكەن دەپ پويىزدار توقتاپ قالمايدى, سوندىقتان جول قاراۋشىلار 40-45 گرادۋستىق ساقىلداعان سارى ايازداردا توڭعاندارىنا, 25-30 گرادۋستىق ىستىقتاردا كۇيگەندەرىنە قاراماي, پويىزدىڭ جولىن اشادى, ۆاگونداردىڭ جارامدىلىعىن تەكسەرەدى. جۇمىس قانشا قيىن بولسا دا بۇل اۋلەت وزدەرىنىڭ تاباندىلىعىمەن, اۋىر ەڭبەكتەن جالتارمايتىن قاجىرلىلىعىمەن ءوز كاسىپتەرىنەن اينىماعان. سونىڭ ىشىندە ساپار بريگادير دە بولعان. ال بىزگە دەرەك بەرگەن باۋىرجان دا ەڭبەك جولىن جول قاراۋشىسى بولىپ باستاپ, ارتىنان بريگاديرى بولعان. انالارى شايزات مىرزاعۇلقىزى ەرجانوۆا دا تەمىرجولدا 15 جىل ەڭبەك ەتكەن. سونىمەن بۇل اۋلەتتىڭ تەمىرجولداعى جۇمىس ءوتىلى 200 جىلدان اسىپ وتىر. ادال ەڭبەكتەرىمەن كوپكە ۇلگى بولا بىلگەن وسىنداي اۋلەتتەر قوعامىمىزدىڭ تىرەگى ەكەنى داۋسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى