وقۋ باعدارلامالارى زامان تالابىنا قاراي جاڭارتىلىپ وتىرۋعا ءتيىس. بۇل قانداي تالاپ بولۋى مۇمكىن؟ ءبىلىم ساراپشىلارى, سىنشىلارى, بالاسىنىڭ بىلىمىنە بەيجاي قارامايتىن اتا-انالار وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ ومىرلىك قاراپايىم داعدىلاردى مەڭگەرۋى كەرەك ەكەنىن, سوعان ساي وقۋ باعدارلاماسى قايتا قارالۋى قاجەتتىگىن اراگىدىك ايتىپ ءجۇر. مىنە, وسى وي ەسكەرىلدى مە, بيىلعى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ ەلىمىزدىڭ بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا «قاۋىپسىزدىك ساباعى» دەپ اتالاتىن جاڭا ءپان ەنگىزىلدى.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى تاراتقان اقپاراتقا سۇيەنسەك, قاۋىپسىزدىك ساباعى اپتا سايىن سىنىپ ساعاتى اياسىندا 10 مينۋتتان وتكىزىلەدى, تاقىرىپ جىلىنا ءۇش رەت قايتالانادى. بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ناسىمجان وسپانوۆا جاڭا ساباقتىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى: «ساباقتار بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرى مەن دامۋ دەڭگەيىن ەسكەرە وتىرىپ, ولاردىڭ ءارتۇرلى ومىرلىك جاعدايلاردا ءوز ءىس-ارەكەتتەرىنە سەنىمدىلىگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بالالارعا قاجەتتى اقپاراتتى بەرىپ قانا قويماي, ءتۇرلى جاعدايلاردا دۇرىس ارەكەت ەتۋگە ۇيرەتۋ», دەدى.
ەندى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىك ساباعىندا قانداي تاقىرىپتاردى مەڭگەرەتىنىنە توقتالايىق. بالاباقشالاردا اتالعان جاڭا ساباق ەرەسەك توپتارداعى بالالارعا عانا وتكىزىلەدى. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىم تاربيەلەنۋشىلەرى قاۋىپسىزدىك ساباعىندا شۇعىل قىزمەتتەر مەن بايلانىس ورتالىقتارىنىڭ تەلەفون نومىرلەرىن ءبىلۋ, شۇعىل قىزمەتكە دۇرىس قوڭىراۋ شالۋ, ءوزى تۋرالى نەگىزگى مالىمەتتەردى ەستە ساقتاۋ, تەرەزەلەرگە بايلانىستى قاۋىپتەردى ۇعىنۋ, سونداي-اق بالالار الاڭدارىندا, ويىن ورتالىقتارى مەن اتتراكتسيونداردا ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ ەرەجەلەرىن قالىپتاستىرۋ سەكىلدى قاجەتتى داعدىلاردى مەڭگەرىپ شىعۋى كەرەك.
ال باستاۋىش سىنىپ بالالارىنا سۋ قويماسىنداعى قاۋىپتەر, ەسىكتى قاعۋ كەزىندە قاۋىپتى قالاي تانۋعا بولادى, بەيتانىس ادامدارمەن كەزدەسكەندەگى دۇرىس ارەكەت ەتۋ جولدارى, مۇز ۇستىندە ءجۇر قاۋپى, ءوزىن-ءوزى قورعاۋ, ۆيرتۋالدى دوستىقتىڭ قاۋپى جانە قاڭعىباس يتتەر كەزىككەندەگى ساقتىق شارالارى ۇيرەتىلەدى.
ورتا سىنىپ وقۋشىلارىنا قاۋىپتى چەللەندجەر تاقىرىپتارى بويىنشا ساباقتار, بوتەن ادامنىڭ شاقىرۋىن قابىلداماۋ, كوشەدەگى قاۋىپتى نىسانداردان (مىسالى, سۋبۇرقاقتار, ەلەكتر قالقاندارى) اۋلاق ءجۇرۋ, كيبەربۋللينگ جانە ودان قورعانۋ تاسىلدەرى, اتا-انالارمەن سەنىمدى قارىم-قاتىناستىڭ ماڭىزدىلىعى, ينتەرنەتتەگى قاۋىپتەر, سونداي-اق بالانىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى تۋرالى تاقىرىپتار وتكىزىلەدى.
جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەن كوللەدجدەردىڭ 1-2 كۋرس ستۋدەنتتەرى الاياقتاردىڭ الداۋىنا تۇسپەۋ جانە وزدەرىن تابىستىڭ كۇماندى تۇرلەرىنەن قورعاۋ, ونلاين-ويىنداردىڭ تاۋەكەلدەرىنەن ساقتانۋ جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, تەرىس ەموتسيالار مەن سوزدەرگە قاتىستى دۇرىس ارەكەت ەتۋ, قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايلارى, اتا-انالارعا سەنىم جانە ءوز ارەكەتتەرى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك الۋ ەرەجەلەرىن مەڭگەرىپ شىعۋى قاجەت.
ايتا كەتەيىك, ساباقتار بالالاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, ءسۋيتسيدتىڭ الدىن الۋ جانە ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن سالاماتتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە جۇرگىزىلەدى.