«قىزىلوردادا ەسىك شىعاراتىن كاسىپورىن بار ەكەن» دەگەندى العاش ەستىگەندە سەنە قويماعان ەدىك. كەيىننەن بازاردان ورىن الىپ, جەرگىلىكتى ەسىك ەل قولىنا تيە باستاعاندا بۇل كاسىپتىڭ باستاۋىندا تۇرعان ازاماتتى ىزدەدىك. وڭىردە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءوندىرىستى ورىستەتىپ وتىرعان قالا تۇرعىنى داۋلەت ءپىرىمجانوۆ بولىپ شىقتى.
توسىن كاسىپ باستاعان كاسىپكەر كەشەگى پاندەمياعا دەيىن سىرتتان ەسىك تاسىپ, ساۋدالاپتى. شەكارالار شەگەندەلىپ, وزگە ەلدەرمەن بايلانىس ۇزىلگەن تۇستا قاراپ وتىرماي قۇرىلىستى باستاپ كەتكەن. ارتىنشا وندىرىستىك بازاعا گاز جەتكىزىپ, جارىق تارتۋعا كوشتى. قىتايدان كۇتكەن قۇرىلعىسى ىندەتكە بايلانىستى تارس بەكىگەن كەدەننەن كەدەرگىسىز وتكەندە تاۋەكەل مەن تالابى ءىزسىز كەتپەيتىنىنە قۋاندى. وسىلايشا, 2020 جىلى جاڭا ءوندىرىس جۇمىسىن باستادى. كاسىپورىنعا مەملەكەت قولداۋى قانات ءبىتىردى. «دامۋ» قورى ارقىلى بەرىلگەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە تىڭ ءوندىرىستى ورىستەتە ءتۇستى.
قاي ءىستىڭ دە وڭايى جوق. سونىڭ ىشىندە, ەسىك جاساۋ – كۇردەلى كاسىپ. تەمىردى ءپىسىرىپ, لازەردە ءپىشىپ, ەكى جاعىن قايىرۋدان باستالعان تىرلىك ءبىر-بىرىمەن جالعاسىپ, كەم دەگەندە 15 ادامنىڭ قولىنان وتەدى. ۇيىڭىزگە تسەللوفانمەن قاپتالىپ, جىپ-جىلتىر كۇيىندە جەتۋ ءۇشىن تالايلار وسىلاي تەر توگەدى.
«شەتەلدەن مامان شاقىرعان جوقپىز. قىتايدان تالشىقتى لازەر قوندىرعىسى جەتكەن سوڭ, بۇرىننان تەمىردەن قاقپا, ەسىك جاساپ جۇرگەن جەرگىلىكتى جىگىتتەردى جۇمىسقا شاقىردىم. تەحنولوگيانى يگەرىپ, تاجىريبە جيناعان جىگىتتەر جاساعان ەسىك قازىر ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسىنا بارادى», دەيدى كاسىپكەر.
ءوندىرىستى باستار الدىندا شەتەلدەردەگى زاۋىتتاردا بولىپ, تاجىريبەسىن زەرتتەپ كوردى. رەسەيدەگى يوشكار-ولا تەمىر ەسىكتەرىمەن تانىمال بولسا, سول مەملەكەتتەگى كوۆروۆ قالاسىنىڭ برەندى – اعاش ەسىك. قىتايدا دا ءار كاسىپكە بەيىمدەلگەن شاھار كوپ. سونىڭ ىشىندە گۋانچجوۋدا كورگەنى كوكەيىنە قونا كەتتى.
كاسىپكەر ءوز ىسىنە قاتىستى ءتۇرلى مەملەكەتتەگى ءىس-شارالاردان قالمايدى. ءسويتىپ, كاسىپتى دامىتىپ, ءىستى ىلگەرىلەتۋدىڭ امالىن ىزدەيدى. قىتاي ساۋدا
جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىن ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان كانتون كورمەسىنە بارعان ءبىر ساپارىندا تاپقان ولجاسى – تالشىقتى لازەر. مۇمكىندىگى كوپ قۇرىلعى ارقاسىندا قازىر ءىسى العا باسىپ تۇر.
وسىنداي ەسىك شىعاراتىن كاسىپورىن الماتى قالاسىندا دا بار ەكەن. ال جىلىنا 400–500 ەسىك شىعاراتىن قىزىلورداداعى تسەح ونىمدەرى استانا, الماتى, تۇركىستان, شىمكەنت, تاراز بەن اقتاۋ قالالارىنا جىبەرىلىپ جاتىر. ءوندىرىس ورنى ءۇيدىڭ ىشكى ەسىكتەرىن دە شىعارادى. وسى كۇنى قالادا كوپتەپ سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ءۇي مەن عيماراتتارداعى ەسىكتەر – وسى تسەحتىڭ ونىمدەرى.
«بۇرىنعىداي سىرتتان اكەلىپ, ساۋدالاپ جۇرە بەرۋىمە دە بولار ەدى. بىراق ءوزىڭ وندىرگەننىڭ ورنى بولەك. ءوندىرىسسىز ەكونوميكا العا باسپاق ەمەس. سوندىقتان بەلدى بۋىپ, وسى ىسكە كىرىستىك. قازىر تسەحتا 25 ادام ەڭبەك ەتەدى. وزىمىزدەگى شىنى زاۋىتىنان شىققان اينەكتى وڭدەپ, ءتۇسىن وزگەرتىپ, جيھازدارعا قولدانىپ جاتىرمىز», دەيدى داۋلەت ءپىرىمجانوۆ.
قازىر شيكىزاتتىڭ كوبى سىرتتان كەلەدى. ول وزىمىزدەن تابىلسا, وندىرىستەگىلەردىڭ بەينەتى ءبىراز ازايا تۇسەر ەدى.
قىزىلوردا